Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HUKUK YARGILAMASINDA TAZMİNAT DAVALARI MESLEK İÇİ EĞİTİM SEMİNERİ 23-25 EKİM 2015 AFYONKARAHİSAR.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HUKUK YARGILAMASINDA TAZMİNAT DAVALARI MESLEK İÇİ EĞİTİM SEMİNERİ 23-25 EKİM 2015 AFYONKARAHİSAR."— Sunum transkripti:

1 HUKUK YARGILAMASINDA TAZMİNAT DAVALARI MESLEK İÇİ EĞİTİM SEMİNERİ EKİM 2015 AFYONKARAHİSAR

2 SİGORTA TANIMI ( 6102 sayılı TTK) (1) Sigorta sözleşmesi, sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi hâlinde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşmedir.  Madde (1) Sigorta sözleşmesi, sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi hâlinde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşmedir.

3 SİGORTA TÜRLERİ ZARAR SİGORTALARI 1-MAL SİGORTALARI ÖRN: KASKO, YANGIN, HIRSIZLIK, DEPREM, MAKİNE, FIRTINA, SU BASMASI vb. gibi 2-SORUMLULUK SİGORTALARI ÖRN:ZMSS, TMZSS, TZSS vb. gibi CAN SİGORTALARI CAN SİGORTALARI

4 ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI I-ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASINDAN DOĞAN UYUŞMAZLIKLARDA YARGILAMA (USUL)  A-GÖREV  B-YETKİ  C-ZAMANAŞIMI  D-TEMERRÜT VE FAİZ I-ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASINDAN DOĞAN UYUŞMAZLIKLARDA YARGILAMA (USUL)  A-GÖREV  B-YETKİ  C-ZAMANAŞIMI  D-TEMERRÜT VE FAİZ II-ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASINDA SİGORTASINDA SORUMLULUK (ESAS) SORUMLULUK (ESAS)  A-GENEL OLARAK  B-TEMİNAT DIŞINDA KALAN HALLER  C-ZARAR GİDERİM II-ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASINDA SİGORTASINDA SORUMLULUK (ESAS) SORUMLULUK (ESAS)  A-GENEL OLARAK  B-TEMİNAT DIŞINDA KALAN HALLER  C-ZARAR GİDERİM

5 ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI  SORUMLULUK SİGORTASI TTK’NIN 1473 VD. MADDELERİNDE DÜZENLENDİĞİ GİBİ TTK İLE AYNI YÖNDE 5682 SAYILI SİGORTACILIK KANUNU’NUN 13. MADDESİNDE DE DÜZENLENMİŞTİR  Madde (1) Sigortacı sorumluluk sigortası ile, sözleşmede aksine hüküm yoksa, sigortalının sözleşmede öngörülen ve zarar daha sonra doğsa bile, sigorta süresi içinde gerçekleşen bir olaydan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle zarar görene, sigorta sözleşmesinde öngörülen miktara kadar tazminat öder.  Madde (1) Sigortacılar, diğer kanunlardaki hükümler saklı kalmak üzere, faaliyet gösterdikleri dalların kapsamında bulunan zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamazlar.  SORUMLULUK SİGORTASI İLE ANA İLKE OLARAK, SİGORTA ETTİRENİN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE VEREBİLECEĞİ ZARARLARDAN ÖTÜRÜ BU ZARARIN GİDERİLMESİ İÇİN SİGORTA ETTİRENİN MAMELEKİNDEKİ AZALMAYI DİĞER BİR İFADE İLE PASİFİNDEKİ ARTIŞI ÖNLEMEYE YÖNELİK AMAÇ BULUNMAKTADIR. BUNUN YANINDA BU TÜR SİGORTA SADECE SİGORTA ETTİRENİN KORUNMASI DEĞİL, SİGORTA ETTİRENİN EYLEMİNDEN KAYNAKLANAN ZARARLARDAN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN ZARARLARININ GİDERİLMESİ DE AMAÇLANMAKTADIR.  MOTORLU BİR ARACIN, KARAYOLUNDA İŞLETİLMESİ SIRASIDA BİR KİMSENİN ÖLÜMÜNE VEYA YARALANMASINA VEYA BİR ŞEYİN ZARARA UĞRAMASINA NEDEN OLMASI HALİNDE, O ARACI İŞLETENİN ZARARA UĞRAYAN 3. KİŞİLERE KARŞI OLAN SORUMLULUĞUNU BELLİ LİMİTLER DAHİLİNDE KARŞILAMAYI AMAÇLAYAN VE YASACA YAPILMASI ZORUNLU KILINAN SORUMLULUK SİGORTASI TÜRÜNE ZORUNLU TRAFİK MALİ SORUMLLUUK SİGORTASI ADI VERİLMEKTEDİR

6 KARAYOLU ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASINDAN DOĞAN UYUŞMAZLIKLARDA YARGILAMA (USUL) (USUL)

7  GENEL OLARAK ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN UYUŞMAZLIKLAR “GENEL MAHKEMELERDE” ÇÖZÜMLENEBİLECEĞİ GİBİ, 5684 SAYILI SİGORTACILIK KANUNU’NUN 30. MADDESİ GEREĞİNCE “TAHKİM” YOLU İLE DE ÇÖZÜMLENEBİLİR.  1-ZARAR GÖRENLERİN AÇACAĞI DAVALARDA GÖREV ZARAR GÖREN 3. KİŞİLER TARAFINDAN AÇILAN DAVALARDA GÖREVLİ MAHKEMENİN BELİRLENMESİNDE DAVANIN AÇILMIŞ OLDUĞU TARİH ÖNEM ARZETMEKTEDİR. DAVANIN AÇILDIĞI TARİHE GÖRE TİCARET MAHKEMESİ YA DA ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ GÖREVLİ MAHKEME OLARAK BELİRLENEBİLECEKTİR. ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA GÖREV

8  6102 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU’NUN YÜRÜRLÜK TARİHİNDEN ÖNCE HEM 6762 SAYILI TTK ve HEM DE 1086 SAYILI HMUK VEYA 6100 HMK GEREĞİNCE GÖREVLİ MAHKEME BELİRLİRLENMEKTEYDİ  6102 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU’NUN YÜRÜRLÜK TARİHİNDEN SONRA TTK’NIN 4. MADDESİNDE MUTLAK TİCARİ DAVALAR DÜZENLENMİŞTİR “BU KANUNDAN DOĞAN HUKUK DAVALARININ TİCARİ DAVA SAYILIR” TTK’NIN MADDELERİNDE SİGORTA HUKUKU'NUN DÜZENLENDİĞİ 1483 VE DEVAMI MADDELERİNDE “ZORUNLU SORUMLULUK SİGORTALARI” DÜZENLENDİĞİ 1483 VE DEVAMI MADDELERİNDE “ZORUNLU SORUMLULUK SİGORTALARI” DÜZENLENDİĞİ GÖZÖNÜNE ALINARAK “TİCARET MAHKEMELERİ” GÖREVLİ KABUL EDİLMİŞTİR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA GÖREV

9  “Somut olayda, talebin trafik kazası nedeniyle maruz kalınan destekten yoksun kalma tazminatının sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkin olduğu, davanın, Türk Ticaret Kanunun 1483 vd. maddelerinde sayılan hususlardan olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesi görevine girdiği dikkate alınarak davanın esasına girilerek tarafların delillerinin toplanması iddia ve savunmalarının değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekir” (Y17HD., , 2014/11559 ESAS, 2014/11089 KARAR)  2-SİGORTANIN AÇACAĞI DAVALARDA GÖREV (RÜCU)  SİGORTACININ ESASEN SİGORTA ETTİRENE YÖNELTTİĞİ RÜCU DAVASI, ZMSSGŞ B.4. MADDESİNDEN KAYNAKLANAN DAVALARDIR.  6502 SAYILI TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN’UN YÜRÜRLÜK TARİHİNDEN ÖNCE TİCARET MAHKEMELERİ 6102 SAYILI TTK’NIN 4. MADDESİ GEREĞİNCE ZMSS POLİÇESİNE DAYALI OLARAK SİGORTACI TARAFINDAN AÇILAN DAVALARDA GÖREVLİ MAHKEME “TİCARET MAHKEMELERİ”DİR. ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA GÖREV

10  6502 SAYILI TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN’UN YÜRÜRLÜK TARİHİNDEN SONRA TARİHLİ RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANAN VE TARİHİNDE YÜRÜRLÜĞE GİREN 6502 SAYILI “TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN’UN YÜRÜRLÜK TARİHİNDEN SONRA SİGORTA POLİÇESİNE DAYALI OLARAK SİGORTACI TARAFINDAN AÇILAN DAVALARDA GÖREVLİ MAHKEME TÜKETİCİ MAHKEMELERİDİR TARİHLİ RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANAN VE TARİHİNDE YÜRÜRLÜĞE GİREN 6502 SAYILI “TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN’UN YÜRÜRLÜK TARİHİNDEN SONRA ZMS SİGORTA POLİÇESİNE DAYALI OLARAK SİGORTACI TARAFINDAN AÇILAN DAVALARDA GÖREVLİ MAHKEME “TÜKETİCİ MAHKEMELERİ”DİR.  ŞÖYLE Kİ; 6502 sayılı “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun”un (TKHK) 2. maddesinde Kanun'un kapsamı “bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar” şeklinde açıklanmıştır. ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA GÖREV

11 sigorta  Kanun'un “tanımlar” başlıklı 3. maddesinin (l) bendinde ise tüketici işlemi, “Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder” biçiminde tanımlanmıştır.  6502 sayılı TKHK'nın 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğacak uyuşmazlıklara ilişkin davalada tükecici mahkemesi görevli kılınmıştır.  Bunun yanında Kanun'un 83. maddesinde de taraflardan birinin tükecinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanun'un görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceği belirtilmiştir. ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA GÖREV

12  6502 sayılı TKHK'nın “Geçiş Hükümleri” başlıklı geçici maddenin 1. fıkrası ise “bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam eder” hükmünü içermektedir. Mahkemece, sigorta sözleşmelerinin 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunu'nun 3. maddesinin (ı) bendinde tüketici işlemi olarak belirtildiği, uyuşmazlığın sigorta sözleşmesinden kaynaklandığı, bu nedenle davanın tüketici mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden usulden reddine, dosyanın görevli Kayseri Nöbetçi Tüketici Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. “Mahkemece, sigorta sözleşmelerinin 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunu'nun 3. maddesinin (ı) bendinde tüketici işlemi olarak belirtildiği, uyuşmazlığın sigorta sözleşmesinden kaynaklandığı, bu nedenle davanın tüketici mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden usulden reddine, dosyanın görevli Kayseri Nöbetçi Tüketici Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, kararın gerekçesinde açıklanan yasaya uygun gerektirice nedenlere göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, kararın gerekçesinde açıklanan yasaya uygun gerektirice nedenlere göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün ONANMASINA.” (Y17HD., TARİH, 2014/25045 ESAS, 2015/6466 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA GÖREV

13  GENEL OLARAK ZMSS SİGORTA POLİÇESİNDEN DOĞAN UYUŞMAZLIKLARDA YETKİLİ MAHKEME HMK (HMK m. 6 vd.) YETKİ KURALLARINA, 2918 SAYILI KTK 110. MADDESİNE VE ZMSSGŞ C.7. MADDESİNE GÖRE BELİRLENİR.  1-ZARAR GÖRENLERİN AÇACAĞI DAVALARDA YETKİ ZMS SİGORTASI NEDENİYLE ZARAR GÖRENLERİN AÇACAĞI DAVALARDA YETKİLİ MAHKEME 2918 SY KTK’NIN 110. MADDESİ GEREĞİNCE “SİGORTACININ MERKEZ VEYA ŞUBESİNİN VEYA SİGORTA SÖZLEŞMESİNİ YAPAN ACENTENİN BULUNDUĞU YER MAHKEMELERİNDEN BİRİNDE AÇILABİLECEĞİ GİBİ, KAZANIN VUKU BULDUĞU YER MAHKEMESİNDE DE AÇILABİLİR” HMK’NİN 6 vd. MADDELERİ GEREĞİNCE; HMK m. 6 “DAVALININ YERLEŞİM YERİ” MAHKEMESİ,  HAKSIZ FİİLDEN DOĞMASI NEDENİ İLE HMK m. 16 GEREĞİNCE “HAKSIZ FİİLİN İŞLENDİĞİ” VEYA “ZARARIN MEYDANA GELDİĞİ” YAHUT “GELME İHTİMALİNİN BULUNDUĞU” YER YA DA “ZARAR GÖRENİN YERLEŞİM YERİ” MAHKEMESİ GÖREVLİ ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA YETKİ

14  “Bilindiği gibi ilke olarak bir davada, davalı sayısı birden fazla ise, dava bunlardan birisinin ikametgahı mahkemesinde açılabileceği gibi (HUMK'nın m. 9/II.c.1), aynı Kanun'un 21. maddesi uyarınca haksız fiilin vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir. Bunların yanında ve öncelikle 2918 sayılı KTK'nın 110. maddesi uyarınca, motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, ihtiyari ve zorunlu sorumluluk sigortası yapan şirketler aleyhine de işleten ve sürücü ile birlikte açılması halinde hem bu kanun hemde HUMK'nın 9. maddesi uyarınca bu davalılardan birinin ikametgahı mahkemesinde de açılabilir. KTK'nın 110. madde son cümlesinde yer alan kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de, dava açılabileceği kuralı kesin yetki kuralı olmayıp, davacıya tanınan bir seçimlik haktır” (Y17HD., , 2013/3262 ESAS, 2013/4479 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA YETKİ

15  AYRICA SİGORTA ŞİRKETİNİN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNÜN BULUNDUĞU YER MAHKEMESİ DE YARGITAY UYGULAMASI İLE KABUL EDİLMİŞTİR  “Mevcut bu durum karşısında; merkez veya şubenin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerini yetkili kabul eden Kanun’un, acente ve şubeyi denetleyen, üst mercisi olan, genel merkezin emir ve talimatı doğrultusunda çalışan ve yetkisi şubeye göre daha fazla olan bölge müdürlüğünün bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğunu kabul etmek gerekir” (YHGK., , 2013/ ESAS, 2014/541 KARAR)  6100 SAYILI HMK’NİN 7. MADDESİ’NİN DEĞERLENDİRİLMESİ SORUNU  “Madde 7- (1) Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır” ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA YETKİ

16  SÖZKONUSU HÜKMÜN DEĞERLENDİRİLMESİNDE BİRDEN FAZLA DAVALININ BULUNDUĞU DAVALARDA HAKSIZ FİİLİN VUKU BULDUĞU YERİN KESİN YETKİ KURALI OLARAK KABUL EDİLMESİ VE RESEN YETKİSİZLİK KARARI VERİLMESİ DOĞRU GÖRÜLMEMİŞTİR  “6100 s. HMK’nın “Haksız fiilden doğan davalarda yetki” başlıklı 16. maddesi;  “Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir” düzenlemesini içermektedir.  Bu aşamada hemen belirtilmedir ki, HMK 7. madde metninde, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkemenin kanunda belirtilmesi halinde bu yerin davada “kesin” yetkili olduğu hususunda açık bir düzenleme yazılı değildir. Bilindiği üzere yasa koyucu yetkinin kesin olmasını arzuladığı tüm hallerde bu “kesinlik” durumunu 6100 sayılı HMK sistematiği içinde açıkça madde metninde belirtmiş durumdadır” (YHGK., , 2013/ ESAS, 2015/1443 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA YETKİ

17  2-SİGORTANIN AÇACAĞI DAVALARDA YETKİ (RÜCU)  ZARAR SORUMLULARINA KARŞI ÖDEMEDE BULUNAN SİGORTACININ, KENDİ AKİDİ OLAN SİGORTA ETTİRENE KARŞI AÇACAKLARI RÜCU DAVALARINDA YETKİLİ MAHKEMENİN HANGİ YER MAHKEMESİ OLACAĞI, 2918 SAYILI KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU’NUN 110. MADDESİ KAPSAMINDA DÜZENLENMİŞ DEĞİLDİR. ANILAN MADDE İLE GENEL ŞARTLARIN C.7 MADDESİNDE, ZARAR GÖREN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN VE BUNLARIN HALEFLERİNİN ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASINA KARŞI AÇACAKLARI TAZMİNAT DAVALARI BAKIMINDAN BİR YETKİ KURALI GETİRİLMİŞTİR.  ANILAN HÜKÜMLERİN UYGULANMASI MÜMKÜN OLMADIĞINDAN, DAVADA YETKİLİ MAHKEME ANILAN HÜKÜMLERE GÖRE DEĞİL, HMK'NİN GENEL YETKİ KURALLARI ÇERÇEVESİNDE 6. VD. MADDELERİNE GÖRE BELİRLENECEKTİR. (YHGK., , 2005/ ESAS, 2005/590 KARAR ) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA YETKİ

18  1-ZARAR GÖRENLERİN AÇACAĞI DAVALARDA ZAMANAŞIMI  6102 SAYILI TTK MADDE “(1) SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN BÜTÜN İSTEMLER, ALACAĞIN MUACCEL OLDUĞU TARİHTEN BAŞLAYARAK İKİ YIL VE 1482 NCİ MADDE HÜKMÜ SAKLI KALMAK ÜZERE, SİGORTA TAZMİNATINA VE SİGORTA BEDELİNE İLİŞKİN İSTEMLER HER HÂLDE RİZİKONUN GERÇEKLEŞTİĞİ TARİHTEN İTİBAREN ALTI YIL GEÇMEKLE ZAMANAŞIMINA UĞRAR.” (2) DİĞER KANUNLARDAKİ HÜKÜMLER SAKLIDIR.  2918 SAYILI KTK Madde 109 “Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zaman aşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.  Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır.  Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.  Diğer hususlarda, genel hükümler uygulanır” ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA ZAMANAŞIMI

19  ZMSSGŞ C.8. MADDESİNDE 2918 SAYILI KTK 109. MADDESİ İLE AYNI YÖNDE DÜZENLEME YAPILMIŞTIR  BUNA GÖRE ZARAR GÖRENLER TARAFINDAN AÇILACAK DAVALARDA ZAMANAŞIMI SÜRESİ “ZARAR GÖRENİN, ZARARI VE TAZMİNAT YÜKÜMLÜSÜNÜ ÖĞRENDİĞİ TARİHTEN BAŞLAYARAK İKİ YIL VE HERHALDE, KAZA GÜNÜNDEN BAŞLAYARAK ON YILDIR”  ANCAK “DAVA, CEZAYI GEREKTİREN BİR FİİLDEN DOĞAR VE CEZA KANUNU BU FİİL İÇİN DAHA UZUN BİR ZAMAN AŞIMI SÜRESİ ÖNGÖRMÜŞ BULUNURSA, BU SÜRE, MADDİ TAZMİNAT TALEPLERİ İÇİN DE GEÇERLİDİR” YANİ CEZA ZAMANAŞIMI SÜRESİ SÖZKONUSU OLACAKTIR  AYRICA SÜRÜCÜNÜN TAM KUSURLU OLARAK KAZAYA NEDEN OLDUĞU HALLERDE DE HAK SAHİPLERİ TARAFINDAN ZMSS’YE KARŞI AÇILACAK DAVALARDA CEZA ZAMANAŞIMI SÜRESİ UYGULANACAĞI YARGITAY UYGULAMASI İLE KABUL EDİLMEKTEDİR (YHGK., , 2015/ ESAS, 2015/1471 KARAR ) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA ZAMANAŞIMI

20  “Zamanaşımı def'i müteselsil borçlulardan biri tarafından ileri sürülmesi halinde yalnız ileri süren borçlu yönünden sonuç doğuracak nitelikte bir savunmadır. Mahkemece davalılardan yalnızca Ergo İsviçre Sigorta A.Ş. tarafından zamanaşımı def'i ileri sürülmüş, diğer davalı Aksoy 94 Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin ise zamanaşımı def'inde bulunmamış olmasına karşın her iki davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir” (Y17HD., , 2013/8318 ESAS, 2013/12505 KARAR)  “Davacı yan davasını kısmi dava biçiminde açmış olup bilindiği gibi kısmı talep halinde saklı tutulan kısım, yani dava konusu edilmeyen kısım yönünden zamanaşımı süresi işlemeye devam etmektedir. Dava konusu somut olay yönünden tek kişinin yaralanması ile sonuçlanan kaza tarihi dikkate alındığında 765 sayılı TCK'nın 102/I-4. maddesi uyarınca 5 yıllık zamanaşımı süresi sözkonusudur. Görüldüğü gibi kaza tarihi ile ya da maluliyetin belirlenmesi tarihi ile dava tarihi gözönüne alındığında zamanaşımı süresi içerisinde dava açılmış ise de KTK'nın 109/I. maddesinde öngörülen “her halde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar” hükmü gözden kaçırılmaması gerekir ve bu duruma göre davacı yanın ıslah dilekçesi ile talebini arttırmış olduğu tarihte 10 yıllık sürenin geçmiş olduğu anlaşılmaktadır” (Y17HD., , 2013/10636 ESAS, 2015/2955 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA ZAMANAŞIMI

21  2-SİGORTANIN AÇACAĞI DAVALARDA ZAMANAŞIMI (RÜCU)  2918 SAYILI KTK Madde 109/III “Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar”  YASA HÜKMÜNDEN DE AÇIKÇA ANLAŞILACAĞI ÜZERE RÜCU HAKKI, KENDİ YÜKÜMLÜLÜKLERİNİ TAM OLARAK YERİNE GETİRDİĞİ TARİHTE DOĞMAKTA OLUP, ZAMANAŞIMI DA BU TARİHTE İŞLEMEYE BAŞLAYACAKTIR  “Dava konusu olayda, davalı şirketin zorunlu trafik sigortalısı olan davacının dava dışı zarar görene ödeyeceği gerçek tazminat miktarı, zarar görenin tarihli maluliyete ilişkin kesin rapor ile belirlenerek tarihinde ödenmiş olması bakımından işbu davaya konu alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığının, “kendi yükümlülüğünü tam olarak yerine getirdiği tarih itibariyle rücu hakkının doğacağına” dair 2918 sayılı Yasa’nın 109/IV. maddesi hükmünün buna göre değerlendirilerek ödeme tarihinden dava tarihine kadar 2 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı gözönüne alındığında yazılı gerekçeyle davanın reddedilmesi doğru görülmemiştir” (Y17HD., , 2012/2361 ESAS, 2013/2107 K) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA ZAMANAŞIMI

22  1-ZARAR GÖRENLERİN AÇACAĞI DAVALARDA  a- TEMERRÜT  HAKSIZ FİİL SORUMLULARI HAKSIZ FİİL TARİHİNDE TEMERRÜDE DÜŞTÜKLERİ HALDE ZMSS YÖNÜNDEN KTK ÖZEL DÜZENLEME GETİRMİŞTİR  SİGORTACININ ZARAR GİDERİM YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ DÜZENLEYEN KTK 99. MADDESİNDE SİGORTACININ GEREK BEDENSEL, GEREKSE MALA GELEN ZARARLARI ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN SİGORTACIYA İHBARINDAN İTİBAREN 8 İŞ GÜNÜ İÇİNDE ÖDENMESİ GEREKTİĞİ BELİRLENMİŞTİR  “Trafik kazaları esas itibariyle haksız eylem sayılan hallerden olmakla birlikte trafik sigortasını yapan sigortacı bakımından temerrüdün bu tarihte oluştuğunun kabulü mümkün değildir sayılı KTK'nın 99/I. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.2.b. maddesi uyarınca, rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigortanın tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmakta, bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüt gerçekleşmektedir. Sigortaya başvurulmadan dava açılması veya icra takibi başlatılması halinde ise bu tarihlerde temerrüt gerçekleşir.” (Y17HD., , 2013/1706 ESAS, 2014/762 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA TEMERRÜT VE FAİZ

23  b-FAİZ  KZMS SİGORTASINDA SİGORTACI, KTK’NIN 91/I. MADDESİ GEREĞİNCE İŞLETENİN AYNI YASANIN 85/I. MADDESİNDE ÖNGÖRÜLEN HUKUKİ SORUMLULUĞUNU ÜZERİNE ALDIĞINA GÖRE OLUŞAN RİZİKO SEBEBİYLE SİGORTA ETTİREN, ZARAR GÖRENLERE KARŞI HANGİ ORANDA TEMERRÜT FAİZİ ÖDEMESİ GEREKİYOR İSE, SİGORTACI DA AYNI ORANDA TEMERRÜT FAİZİ ÖDEMESİ GEREKİR  “Dava, davacıların destekten yoksun kalmaları nedeni ile uğradıkları zararın tazmini isteminden ibarettir. Davalıya sigortalı araç ticari nitelikte olup, TTK'nın 3. maddesi uyarınca bu müesseseyi ilgilendiren fiil ve işlerin ticari iş sayılması ve ayrıca 3095 sayılı Yasa’nın 2. maddesinin 2. fıkrasında; ”arada sözleşme olmasa bile, ticari işlerde temerrüt faizi, T.C.Merkez Bankası’nın kısa vadeli avanslar için öngördüğü faiz oranına göre istenebileceği” belirtilmiş olmasına göre, olayda istem gibi avans oranında temerrüt faizine hükmedilmesi gerekirken” (Y17HD., , 2011/9903 ESAS, 2012/9183 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA TEMERRÜT VE FAİZ

24  2-SİGORTACININ AÇACAĞI DAVALARDA  TEMERRÜT VE FAİZ  SİGORTACININ AKDE AYKIRILIK NEDENİYLE KENDİ SİGORTALISINA KARŞI AÇTIĞI RÜCU DAVASINDA TEMERRÜT FAİZİNİN BAŞLANGIÇ TARİHİ, SİGORTACININ ZARAR GÖREN 3. KİŞİYE ÖDEME YAPTIĞI TARİHTİR  AYRICA SİGORTA ŞİRKETİ 3. KİŞİLERE KARŞI HANGİ ORANDA FAİZ ÖDEMEKLE YÜKÜMLÜ İSE AYNI ORANDA SİGORTA ETTİRİNİNE RÜCU EDEBİLECEKTİR  “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 4/d maddesi hükmünce kaza ve hasarın sürücünün alkollün etkisi altında bulunmasından ileri gelmiş olması halinde bu hasar teminat dışında sayılmıştır. Davacı sigorta şirketi de, anılan hüküm gereğince 3. şahsa yaptığı ödeme tarihinden itibaren temerrüt faiziyle birlikte rücuen tahsilini istediğine göre, temerrüt faizine, davacının 3. şahsa ödeme yaptığı tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir” (Y11HD., , 2003/4285 ESAS, 2003/11408 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA TEMERRÜT VE FAİZ

25 KARAYOLU ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN SORUMLULUK (ESAS) (ESAS)

26  GENEL OLARAK  KARAYOLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI ÖZEL BİR YASA OLAN 2918 SAYILI KTK’NIN 8. KISMINDA “HUKUKİ SORUMLULUK VE SİGORTA” ANA BAŞLIĞI ALTINDA 91 İLA 111.MADDELERİ ARASINDA DÜZENLEMEYE TABİ TUTULMUŞTUR.  KZMSS, KARAYOLUNDA MOTORLU ARAÇ İŞLETENİN, İŞLETTİĞİ ARAÇ NEDENİYLE 3. KİŞİLERE VERİLEN BEDENSEL VE EŞYA ZARARLARINDAN DOLAYI ONUN MALİ VE HUKUKİ SORUMLULUĞUNU ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE KARŞI GÜVENCEYE ALMASI NEDENİYLE PASİF VE AYNI ZAMANDA ZARAR SİGORTASI NİTELİĞİ TAŞIMAKTADIR. ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

27  A-SORUMLULUĞUN KAPSAMI  ZMSS, KANUN’UN 85/I. MADDESİNE GİREN ZARARLARIN KARŞILANMASI AMACINI TAŞIMAKTADIR (KTK m. 91/I). ÖZELLİKLE İFADE ETMEK GEREKİR Kİ, ZMSS İLE SİGORTA ETTİRENİN SORUMLULUĞU ORTADAN KALKMAMAKTA, BU SİGORTA İLE SİGORTA ETTİRENİN SORUMLULUĞU DEVAM ETMEKTE FAKAT KENDİ FİİLİNİN MALVARLIĞINI AZALTICI SONUÇLARINA KARŞI KORUNMAKTADIR.  KTK’DA ÖNGÖRÜLEN ZMSS’NI İŞLETENLERİN YAPMASI GEREKMEKTEDİR. SİGORTA ZORUNLULUĞU SADECE İŞLETENLER AÇISINDAN ÖNGÖRÜLMÜŞTÜR.  BU BAKIMDAN SORUMLULUĞUN KAPSAMINI KİŞİLERE, ARAÇLARA, YERE VE ZARAR NİTELİĞİNE GÖRE BİR TASNİFLE BELİRLEMEMEKTE YARAR BULUNMAKTA ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

28  1-İŞLETEN VE İŞLETİCİNİN BAĞLI OLDUĞU TEŞEBBÜS SAHİBİ  ZMSS kapsamına işleten ve işletenin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin KTK 85/I. Maddesinden doğan zararları girmektedir.  İŞLETEN KTK’NIN 3. MADDESİNDE “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” ŞEKLİNDE TANIMLANMIŞTIR.  İŞLETEN SIFATININ BELİRLENMESİNDE ŞEKLİ VE MADDİ ÖLÇÜTLERDEN YARARLANILARAK BELİRLEME YAPILABİLİR  ŞEKLİ ÖLÇÜYE GÖRE, TRAFİK SİCİLİNDE MALİK GÖRÜLEN VEYA ARACIN SİGORTA POLİÇESİNDE ADI YAZILI KİŞİ İŞLETENDİR  MADDİ ÖLÇÜYE GÖRE İSE ÖNEMLİ OLAN ARAÇ ÜZERİNDEKİ FİİLİ HAKİMİYET, ARAÇTAN EKONOMİK YARAR SAĞLAMA, MASRAF VE RİZİKOLARA KATLANMA GİBİ KISTASLARDIR.  İŞLETENİN BELİRLENMESİNDE DOKTRİN VE YARGITAY’IN KABUL ETTİĞİ GÖRÜŞ MADDİ ÖLÇÜDÜR  İŞLETEN KAVRAMI, GERÇEK İŞLETEN VE FARAZİ İŞLETEN OLARAK İKİYE AYRILIR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

29  GERÇEK İŞLETENLER  a-Araç Sahibi  Yetkili idarece tescil belgesi verilmiş veya sahiplik ya da satış belgesi düzenlenmiş kişidir “2918 sayılı KTK.’nun 20/d maddesi uyarınca, tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirlerinin noterlerce yapılacağı, anılan yasa maddesinde belirtilen türden resmi bir satış ve devir işlemi yapılmaksızın, haricen satış ile işleten sıfatının devredildiğinin kabulünün mümkün olmadığı” (Y17HD., , 2011/9888 ESAS, 2012/12154 KARAR)  b-Aracı Mülkiyeti Muhafaza Kaydıyla Alan Kişi  c-Kiracı, Ariyet Alan veya Rehin Alan Kişi Kanun’un 3. maddesinde aracı uzun süreli kiralayan kişi işleten sayılmıştır. Sürenin ne olacağı tartışmalı olmakla birlikte Yargıtay uygulamasında araç üzerinde “fiili hakimiyet” ve “iktisaden yararlanma” ilkeleri gözönüne alınmaktadır. ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

30  “kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır”  “kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır” (Y17HD., , 2013/1186 ESAS, 2013/18408 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

31  FARAZİ İŞLETENLER  Motorlu Araçlarla İlgili Mesleki Faaliyette Bulunanlar (m. 104) araçların gözetim, onarım, bakım, alım satım, araçlarda değişiklik yapılması veya buna benzer amaçlarla mesleki faaliyette bulunanlar  Motorlu Araç Yarış Düzenleyicileri (KTK m. 105)  Motorlu Aracı Çalan ve Gasp Eden Kişiler (KTK m. 107)  İŞLETENİN EYLEMLERİNDEN SORUMLU OLDUĞU KİŞİLER (KTK m. 85/V)  Sürücü  Aracın Kullanılmasına Katılan Yardımcı Kişiler  Motorlu Aracın İşletilmesine Katılan Girişimci (teşebbüs sahibi)  Motorlu aracın işletilmesine katılan girişimciler 3 durumda işleten ile birlikte sorumlu tutulması öngörülmüştür (KTK m. 85)  Bir Kişi ya da Kuruluşun Unvanının Kullanılması  Motorlu Aracın Bir İşletmenin Adı Altında İşletilmesi  Motorlu Aracın Teşebbüs Tarafından Kesilen Biletle İşletilmesi ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

32  “Görüldüğü gibi sözkonusu maddede araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi de meydana gelen zarardan sorumlu tutulmuştur. Bu bakımdan motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında işletilmesi halinde yani aracın işletilmesine katılma halinde girişimci işleten ile birlikte sorumlu olacaktır. Her ne kadar olay tarihinde 2918 sayılı KTK'nın 85. maddesinde 17/10/1996 – 4199/28. maddesi ile yapılan ve madde metnine “motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi” ibaresi eklenmemiş ise de, maddedeki değişiklik uygulamanın ortaya çıkardığı haklı bir gereksinime dayanmaktadır ve Yargıtay işleten kavramını genişleterek araç sahibi ve kiracısının yanında “motorlu aracın işletilmesine etkili biçimde katılan” girişimcileri de işleten ile birlikte sorumlu tutan kararları yerleşik duruma gelmiştir” (Y17HD., ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

33  2-KZMSS KAPSAMINA GİREN ARAÇLAR  KTK’nın KZMSS ile ilgili 91. maddesi ile bu maddenin yollama yaptığı aynı Yasa’nın 85/I. maddesi uyarınca zarar veren ve sigorta kapsamına alınan araçlar “motorlu karayolu taşıt araçlarıdır”. Bu niteliğe haiz olmayan araçların verdiği zararlar ZMSS güvencesi altına alınamaz.  Römorklar motorsuz taşıttır. Bu niteliğiyle römorkların neden olduğu zararlar KZMSS kapsamına girmezler. Ancak KTK’nın 102. maddesi gereğince römorkun veya yarı römorkun veya çekilen aracın sebep olduğu kazadan dolayı çekicinin işleteni KTK m. 85 gereğince sorumlu tutulur.  KZMSS kapsamındaki motorlu aracın 85/I. maddesi gereğince vermiş olduğu zarardan sigortanın sorumlu tutulabilmesi “işletilme halinde olmasına” bağlı tutulmuştur.  İşletilme halinde olmayan motorlu aracın vermiş olduğu zarardan ZMSS sorumlu kılınmamıştır. İşletenin bu durumda sorumluluğu kusur sorumluluğudur. ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

34  3-KZMSS KAPSAMINA GİREN ALANLAR  Bir rizikonun meydana getirdiği zararın KZMSS kapsamına girebilmesi için o rizikonun “motorlu araç” tarafından, “KARAYOLUNDA” meydana getirilmiş olması zorunludur.  “Madde 2 - … BU KANUN, KARAYOLLARINDA UYGULANIR. Ancak aksine bir hüküm yoksa;  BU KANUN, KARAYOLLARINDA UYGULANIR. Ancak aksine bir hüküm yoksa;  a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,  b)Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da, Bu Kanun hükümleri uygulanır”  Görüldüğü gibi KZMSS kapsamına giren alanlar KTK 2. maddesi gereğince Karayolu veya karayolu sayılan alanlardır. Motorlu aracın yasada karayolu olmayan veya karayolu sayılmayan herhangi bir yerde oluşturdukları rizikolar sonucu doğan zararlardan sigortacı sorumlu olmayacaktır. ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

35  “Trafik sigortası, işletenin karayolu veya karayolu sayılan alanlarda neden olduğu zararları sigorta örtüsüne alır.Karayolu sayılmayan veya karayolu olmayan yerlerdeki işletenin sorumluluğu ise genel hükümlere tabidir.2918 sayılı KTK.nun 3 ncü maddesinde karayolu, trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlar olarak tanımlanmıştır.Ayrıca, anılan Yasa’nın 2 nci maddesinde de bu kanunun karayolunda uygulanacağı hükme bağlandıktan sonra aksine hüküm bulunmadığı hallerde karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri,garaj,yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerlerin, erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da bu kanun hükümlerinin tatbik edileceği ifade edilmiştir.Somut olayda kaza, dava dışı bir firmanın fabrika alanında meydana gelmiş, olay yeri ile ilgili bir basit kroki düzenlenmiştir.Ancak, davalı sigorta şirketinin savunması üzerinde durulmamış, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ve karar gerekçesinde de bu husus değerlendirilmemiştir.Bu durum karşısında, gerektiğinde mahallinde uzman bilirkişi ile keşif yapılarak fabrika şantiyesinin etrafının çevrili olup olmadığı, herkesin girmesine imkan bulunup bulunmadığı gibi özellikleri de değerlendirilerek ve yukarıdaki açıklamalar da dikkate alınarak anılan yerin karayolu sayılan yerlerden olup olmadığı açıklığa kavuşturulmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir” (Y11HD., , 2005/12000 ESAS, 2006/12369 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

36  4-KZMSS KAPSAMINA GİREN ZARARLAR  KTK’nın 85/I. MADDESİNE GÖRE, MOTORLU ARACIN İŞLETİLMESİ, BİR KİMSENİN ÖLÜMÜNE VEYA YARALAMASINA VEYA BİR ŞEYİN ZARARA UĞRAMASINA NEDEN OLAN RİZİKOLARIN KZMSS KAPSAMINDA OLDUĞU, AYNI YASANIN 91. MADDESİ İLE HÜKÜM ALTINA ALINMIŞ, RİZİKOLAR YÖNÜNDEN AÇIKLAMA GETİRİLMİŞTİR  KZMSSGŞ A.5. MADDESİNDE KAPSAMA GİREN TEMİNAT TÜRLERİ  MADDİ ZARARLAR TEMİNATI  SAĞLIK GİDERERİ TEMİNATI  SÜREKLİ SAKATLIK TEMİNATI  DESTEKTEN YOKSUN KALMA TEMİNATI OLARAK SAYILMIŞTIR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

37  a-Maddi Zararlar  3. kişilerin KZMSS kapsamına giren maddi zararları araçlarına ve eşyalarına ilişkin hasarlardır.  TEMİNAT KAPSAMINDA OLMAYAN MADDİ ZARARLAR  İşletenin maruz kaldığı eşya zararları teminat kapsamında değildir  İşletenin yakınlarının mallarına gelen zararlar (KTK m. 92/b)  Zarar görenlerin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında sigortalı araçta veya bu araç vasıtasıyla çekilen römorkta taşınan eşya  Motorlu araç yarışı ZMSS yapılan haller  Motorlu araçla ilgili mesleki faaliyetten kaynaklanan zararlar  Çalınan veya Gasp edilen aracın neden olduğu zararlar  Kazanç kaybı (Dolaylı Zararlar) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

38  “Uyuşmazlık, trafik ZMSS. genel şartları`nın,2918 sayılı KTK.nun 104 ncü ve 107 nci madde hükümlerine paralel düzenleme içeren, 3/h ve 3/j bent hükümleri koşullarının oluşup oluşmadığı,diğer anlatımla davalı trafik sigortacısının somut olayda sorumlu tutulup,tutulamayacağı noktasında toplanmaktadır. Davalıya trafik ZMSS.poliçesi ile sigortalı aracın çalınmasından veya tamirhaneye bırakılmasından sonra rizikonun oluştuğuna ilişkin kesin bir saptama yapılmasına gerek duymayan mahkeme, her iki olasılıkta da davalının genel şartlar uyarınca sorumlu tutulamayacağı sonucuna vararak, davayı reddetmiştir. Oysa, 2918 sayılı KTK’nun 104 ncü madde hükmü uyarınca tamircinin gerçek işleten malik yerine sorumlu tutulabilmesi için, araç üzerindeki fiili hakimiyetin kesin bir biçimde bu yere, yani tamirhaneye geçtiğinin ortaya konulması gerekmektedir.Bunun için de, bu maddede aranan koşulların somut olay bakımından irdelenmesi zorunludur.Aracın,sorumsuz kişilerin ellere geçmesini önleyebilecek şekilde az veya çok organize olmuş bir teşebbüse,uzun süreli tamir için bırakılmış olması gibi, önceden sıralanıp sayılması mümkün olmayan ancak sonuca etkili olabilecek nitelikte olgu veya olguların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği üzerinde durulmalı ve madde koşullarının oluştuğuna kesin kanaat getirilmelidir. Öte yandan, Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre,2918 sayılı KTK.nun 107. maddesi uyarınca,işletenin sorumluluktan kurtulabilmesi için aracın sadece çalındığını kanıtlaması yetmemekte bununla birlikte çalmanın önlenmesi bakımından olağan,makul, uygulanabilir türden gerekli tüm önlemleri yerine getirdiği halde,çalmanın önüne geçemediğini de kanıtlaması gerekmektedir(Y11HD., , 2003/3948 ESAS, 2003/10927 KARAR) Davalıya trafik ZMSS.poliçesi ile sigortalı aracın çalınmasından veya tamirhaneye bırakılmasından sonra rizikonun oluştuğuna ilişkin kesin bir saptama yapılmasına gerek duymayan mahkeme, her iki olasılıkta da davalının genel şartlar uyarınca sorumlu tutulamayacağı sonucuna vararak, davayı reddetmiştir. Oysa, 2918 sayılı KTK’nun 104 ncü madde hükmü uyarınca tamircinin gerçek işleten malik yerine sorumlu tutulabilmesi için, araç üzerindeki fiili hakimiyetin kesin bir biçimde bu yere, yani tamirhaneye geçtiğinin ortaya konulması gerekmektedir.Bunun için de, bu maddede aranan koşulların somut olay bakımından irdelenmesi zorunludur.Aracın,sorumsuz kişilerin ellere geçmesini önleyebilecek şekilde az veya çok organize olmuş bir teşebbüse,uzun süreli tamir için bırakılmış olması gibi, önceden sıralanıp sayılması mümkün olmayan ancak sonuca etkili olabilecek nitelikte olgu veya olguların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği üzerinde durulmalı ve madde koşullarının oluştuğuna kesin kanaat getirilmelidir. Öte yandan, Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre,2918 sayılı KTK.nun 107. maddesi uyarınca,işletenin sorumluluktan kurtulabilmesi için aracın sadece çalındığını kanıtlaması yetmemekte bununla birlikte çalmanın önlenmesi bakımından olağan,makul, uygulanabilir türden gerekli tüm önlemleri yerine getirdiği halde,çalmanın önüne geçemediğini de kanıtlaması gerekmektedir.” (Y11HD., , 2003/3948 ESAS, 2003/10927 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

39  “ Davalı Eureko Sigorta A.Ş., zarar neden olan aracın trafik sigortacısıdır. Davacıya ait aracın tamiri süresince çalıştırılamaması nedeniyle oluşabilen kazanç kaybı, zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı dışındadır” (Y17HD., , 2009/6465 ESAS, 2010/84 KARAR)  Sigortalının sorumlu olduğu araç kazalarında oluşan değer kaybı ve aracın onarımda kaldığı süre boyunca faydalanamaması nedeni ile uğradığı mahrumiyet zararı teminat kapsamındadır !  “Aracın onarıldıktan sonra mübadele (rayiç) değerinin olaydan önceki mübadele değerinden az olacağının kabulü gerekir. Çünkü tamamen onarılmış olsa bile bu araba tahribatın izlerini taşımaktadır. Onarılmış durumdaki değeri, ne kadar iyi onarılmış olursa olsun kural olarak aynı nitelikteki hiç hasara uğramayan araç değerinden düşüktür ve bu da cari değerinden kaybettirmektedir…….. Ancak bu aracın kullanımından faydalanılamama nedeni ile talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir” (Y17HD., 2014/11612 ESAS, 2014/10114 KARAR)  TARİHİNDE YÜRÜRLÜĞE GİREN KZMSS GENEL ŞARTLARI EKİNDE DEĞER KAYBI HESAPLANMASINA İLİŞKİN TABLO EKLENMİŞTİR. ANCAK BU TABLONUNUN GERÇEK ZARAR BELİRLENMESİNDE DİKKATE ALINIP ALINMAYACAĞI YÖNÜNDEKİ DEĞERLENDİRMEYİ YÜKSEK YARGITAY ÖZEL DAİRESİ YAPACAKTIR  KTK 90. maddesi gereğince “Maddi tazminatın biçimi ve kapsamı …. konularında Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır” ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

40  b-Sağlık (Tedavi) Giderleri  KTK’NIN 85/I. MADDESİNDE SİGORTANIN ÜSTLENDİĞİ İŞLETENİN SORUMLULUKLARINDAN OLAN “YARALANMA” NEDENİ İLE ORTAYA ÇIKAN SAĞLIK GİDERLERİ 98. MADDESİNDE ÖDEME ŞEKLİ BELİRLENMİŞTİR.  ESASEN ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI TEMİNAT KAPSAMINDA OLAN YARALANMA NEDENİ İLE ORTAYA ÇIKAN “SAĞLIK GİDERLERİ” KTK’NIN 98. MADDESİNDE SAYILI YASANIN 59. MADDESİ İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİK İLE SINIRLANDIRILMIŞ VE “Trafik kazaları sebebiyle üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılanlar için belirlenen sağlık hizmeti geri ödeme usul ve esasları çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır” HÜKMÜ GEREĞİNCE MADDEDE BELİRTİLEN SAĞLIK KURUMLARINDA YAPILAN SAĞLIK HİZMETLERİNDEN SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SORUMLU TUTULMUŞTUR.  TARİHİNDE YÜRÜRLÜĞE GİREN KZMSSGŞ’NIN YARGITAY UYGULAMALARI GÖZÖNÜNE ALINMADAN HAZIRLANDIĞI ANLAŞILMAKTADIR.  YÜRÜRLÜĞE GİREN KZMSSGŞ A.5. MADDESİNDE TEDAVİ GİDERLERİ VE SÜREKLİ SAKATLIK TEMİNATI AÇIKLANMIŞ ANCAK HEM A.5. MADDESİNDE HEM DE GENEL ŞARTLAR EKİNDE SÜREKLİ SAKATLIK TEMİNATININ VE BAKICI GİDERİNİN HESAPLANMASINA YÖNELİK KONULAN KURALLARIN YASAYA AYKIRILIĞI YARGITAY ÖZEL DAİRELERİNCE HENÜZ DEĞERLENDİRİLMEMİŞTİR. BU ANLAMDA SÖZKONUSU DÜZENLEMELERİN YASAYA AYKIRI OLAN YÖNLERİ ZARAR GÖREN HAK SAHİPLERİ BAKIMINDAN BAĞLAYICILIK İÇERMEMEKTEDİR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

41  ÖZELLİKLE KZMSSGŞ A.5.b. MADDESİNDE TEDAVİ GİDERLERİNİN İSTİSNASIZ SGK’NIN SORUMLULUĞUNDA OLDUĞU YÖNÜNDE DÜZENLEME YAPILDIĞI, GEÇİCİ ÇALIŞMA GÜCÜ KAYBI DÖNEMİNDEKİ BAKICI GİDERLERİNİN DE BU KAPSAMDA DEĞERLENDİRİLDİĞİ SÖYLENEBİLİR  ANCAK 2918 SAYILI KTK’NIN 98. MADDESİNDE YALNIZCA ÖZEL YA DA RESMİ SAĞLIK KURUMLARINDA YAPILAN TEDAVİLERİ SGK’NIN SORUMLULUĞUNDA KABUL EDİLMİŞTİR. BUNUN DIŞINDA GEÇİCİ ÇALIŞMA GÜCÜ KAYBI DÖNEMİNDEKİ BAKICI GİDERLERİ VEYA BELGELENDİRİLEMEYEN (YOL, YEMEK VB. GİBİ) GİDERLER İLE ÖZEL YA DA RESMİ SAĞLIK KURULUŞLARINDA YAPILMAMIŞ TEDAVİ GİDERLERİNDEN SİGORTANIN SORUMLULUĞU DEVAM ETMEKTEDİR  “Öncelikle belirtmek gerekirki Sosyal Güvenlik Kurumu, 6111 sayılı Yasa ile değiştirilen 2918 sayılı Yasanın 98. maddesi kapsamında tüm tedavi giderlerinden değil ancak sözkonusu madde kapsamında kalan tedavi giderlerinden sorumludur. Buna göre Mahkemece, tarafların delillerinin toplanması, özellikle “davacı tarafından ödendiği ve SGK tarafından karşılanmadığı iddia edilen” tedavi giderlerinin ispatı ile sözkonusu tedavi giderlerinden 2918 sayılı Yasanın 98. maddesi kapsamında kalanların ve Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğuna esas olanların belirlenmesi için uzman doktor bilirkişiden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınması, 2918 Sayılı Yasanın 98. maddesi kapsamında kalan tedavi giderleri olduğunun tespit edilmesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumu'nun davaya dahil edilmesi ve bu tedavi giderleri yönünden Sosyal Güvenlik Kurumu'nun, yasa kapsamı dışında kalan tedavi gideri, belgelenemeyen tedavi giderleri, bakıcı veya tedaviye bağlı sair giderlerden ise davalı sigorta şirketi, işleten ve sürücünün sorumlu tutulması gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir” (Y17HD., , 2013/12678 ESAS, 2014/16529 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

42  c-Sürekli Sakatlık Teminatı  KZMSSGŞ A.5.c. BENDİNDE SÜREKLİ SAKATLIK TEMİNATININ NASIL BELİRLENECEĞİ, SAKATLIK ORANININ BELİRLENMESİNDE HANGİ DÜZENLEMENİN ESAS ALINACAĞI VE BAKICI GİDERİNİN NİTELİĞİNİN NE OLACAĞI YÖNÜNDE DE DÜZENLEME YAPILMIŞTIR  KZMSSGŞ’NIN ÖZÜRLÜLÜK ÖLÇÜTÜ, SINIFLANDIRILMASI VE ÖZÜRLÜLERE VERİLECEK SAĞLIK KURULU RAPORLARI HAKKINDA YÖNETMELİK HÜKÜMLERİNİN UYGULANACAĞI YÖNÜNDEKİ DÜZENLEMENİN AKSİNE YARGITAY 17. HUKUK DAİRESİ’NİN YERLEŞİK UYGULAMASINDA BEDENSEL ZARARLARDAN SÜREKLİ SAKATLIK ORANI FİİLİN GERÇEKLEŞTİĞİ TARİHTE YÜRÜRLÜKTE OLAN TARİHİNDEN ÖNCE “SOSYAL SİGORTALAR SAĞLIK İŞLEMLERİ TÜZÜĞÜ” VEYA TARİHİNDEN SONRA “ÇALIŞMA GÜCÜ VE MESLEKTE KAZANMA GÜCÜ KAYBI ORANI TESPİT İŞLEMLERİ YÖNETMELİĞİ” HÜKÜMLERİ DİKKATE ALINARAK BELİRLENMEKTEDİR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

43  “Cismani Zarar Halinde Lazım Gelen Zarar ve Ziyan” başlığı altında düzenlenen TBK'nın 46. maddesinde, bedensel zarara uğranılması nedeni ile talep edilebilecek zarar türleri belirtilmekte olup çalışma gücü kaybı da bu zarar türleri arasında yer almaktadır. Haksız fiil sonucu çalışma gücü kaybının olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebinin bulunması halinde, zararın kapsamının belirlenmesi açısından maluliyetin varlığı ve oranının belirlenmesi gerekmektedir. Sözkosu belirlemenin ise Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümleri gibi kuruluşların çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikayetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden, haksız fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü veya Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir” (Y17HD., , 2013/6463 ESAS, 2014/5990 KARAR)  YİNE KZMSSGŞ A.5.c. BENDİNDE SÜREKLİ SAKATLIK HALİNDE BAKICI GİDERİ SÖZKONUSU OLMASI HALİNDE BAKICI GİDERİNİN DE SÜREKLİ SAKATLIK TEMİNATI KAPSAMINDA YER ALDIĞI DÜZENLENMİŞTİR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

44  ANCAK YARGITAY 17. HUKUK DAİRESİ’NİN AŞAĞIDA BELİRTİLEN KARARINDAN DA ANLAŞILACAĞI ÜZERE SÜREKLİ SAKATLIK HALİNDE BAKICI GİDERİ SÖZKONUSU OLMASI HALİNDE BU GİDERİN TEDAVİ GİDERLERİ TEMİNATI KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ GEREKMEKTEDİR  “davacının çalışma gücü kaybı nedeniyle uğradığı zararın tazminine yönelik talebinin tedavi giderleri kapsamında değerlendirilemeyeceği ve 6111 sayılı Yasa'nın 59. maddesi ile 2918 sayılı KTK'nın 98. maddesinde yapılan değişikliğin tedavi giderlerine yönelik olmasına, davacının % 100 maluliyeti nedeni ile hükmedilen bakıcı gideri zararının 6111 sayılı Yasa'nın 59. maddesi ile değişik 2918 sayılı KTK'nın 98. maddesi kapsamında olmamasına” (Y17HD., , 2013/6228 ESAS, 2013/16817 KARAR)  KZMSSGŞ’NIN EKİ NİTELİĞİNDEKİ DÜZENLEMEDE BAKICI GİDERİNİN MALULİYET ORANINA GÖRE BELİRLENECEĞİ ÖNGÖRÜLMÜŞ GÖRÜLMEKTEDİR. BU DÜZENLEMENİN DE KTK VE BK GEREĞİNCE GERÇEK ZARARDAN SORUMLU OLAN SİGORTANIN SORUMLULUĞUNU SINIRLANDIRMASI BAKIMINDAN UYGULANABİLİRLİĞİ MÜMKÜN GÖZÜKMEMEKTEDİR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

45

46  KZMSSGŞ’NIN EKİ NİTELİĞİNDEKİ DÜZENLEMEDE SÜREKLİ SAKATLIK TAZMİNATININ HESAPLANMASINA YÖNELİK YÖNTEM BELİRLEMESİ DE YAPILMIŞTIR  HESAPLAMALARDA ÖLÜM TABLOSU OLARAK TRH 2010 YAŞAM TABLOSUNUN UYGULANACAĞI, İSKONTO ORANI (TEKNİK FAİZ) 1,8 OLARAK DİKKATE ALINACAĞI, HESAPLAMADA “DEVRE BAŞI ÖDEMELİ BELİRLİ SÜRELİ RANT” FORMÜLÜNÜN ESAS ALINACAĞI YÖNÜNDEKİ DÜZENLEMENİN DE HALEN YARGITAY UYGULAMASI İLE ÇOK FARKLI OLDUĞU GÖRÜLMEKTEDİR  YARGITAY 17. HUKUK DAİRESİ TAZMİHAT HESAPLAMALARINDA PMF 1931 YAŞAM TABLOSUNU, PROGRASİF RANT FORMULÜ VE HER YIL % 10 ARTIŞ VE % 10 İSKONTO HESABINI KABUL ETMEKTEDİR  “TRH2010” ADI VERİLEN “ULUSAL MORTALİTE TABLOSU” BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI, HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ AKTÜERYA BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, BNB DANIŞMANLIK, MARMARA ÜNİVERSİTESİ VE BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ’NİN ÇALIŞMALARIYLA HAZIRLANMIŞTIR  TRH 2010 YAŞAM TABLOSUNU YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ İSTİKRARLI OLARAK UYGULAMAYA BAŞLAMIŞTIR, AYRICA ARTIŞ VE İSKONTO OLARAK DA % 10 YERİNE% 5 UYGULAMAKTADIR  BUNA KARŞIN “DEVRE BAŞI ÖDEMELİ BELİRLİ SÜRELİ RANT” FORMULÜ ZARAR GÖRENLERİN ALEYHİNE BİR HESAPLAMA YÖNTEMİDİR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

47  d-Ölüm Halinde Doğan Zarar  KTK’NIN 85/I. MADDESİNDE SİGORTANIN ÜSTLENDİĞİ İŞLETENİN SORUMLULUKLARINDAN OLAN “ÖLÜM” NEDENİ İLE ORTAYA ÇIKAN ZARARLARDAN DA SİGORTA SORUMLUDUR.  ÖLÜM NEDENİ İLE ORTAYA ÇIKAN ZARARLAR  ÖLÜM GERÇEKLEŞTİĞİ ANA KADAR YAPILAN İYİLEŞTİRME GİDERLERİ  CENAZE VE DEFİN GİDERLERİ  DESTEKTEN YOKSUN KALMA ZARARI  ÖLÜM OLAYDAN BİR SÜRE SONRA GERÇEKLEŞMİŞ İSE İYİLEŞTİRME İÇİN YAPILAN GİDERLER İLE ÇALIŞAMAMAKTAN DOĞAN GELİR YİTİMİ DE İSTENEBİLİR  CENAZE GİDERLERİ ÖLENİN İNANÇ VE SOSYAL YAPISINA UYGUN VE GÖMME EYLEMİYLE SINIRLI GİDERLERDİR. BU GİDERLER GERÇEKTEN YAPILMIŞ OLMALI VE AKLA UYGUN SINIRLAR İÇİNDE KALMALIDIR.  “Borçlar Kanunu 45/I. maddesi kapsamında ele alınması gereken defin masrafları, ölümle doğrudan doğruya ilgili olan ve ölenin dini ile sosyal ve ekonomik durumuna uygun bulunan giderlerdir. Bunlar, ölenin taşınması, yıkatılması, gömülmesi, mezarlık ücreti, mezartaşı, ilân giderleri, sadakalar ve din adamlarına verilen paralar ile otopsi için yapılan giderleri kapsar. Şu var ki, bu giderler gerçekten yapılmalı ve yerel göreneklere (mahalli âdetlere) uygun düşmelidir.” (Y17HD., , 2012/13805 ESAS, 2013/14722 KARAR). ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

48  ÖLÜM HALİNDE ÖLENİN YARDIMINDAN YOKSUN KALAN YA DA İLERİDE YOKSUN KALABİLECEK KİŞİLERİN BU ZARARLARININ DA KARŞILANMASI GEREKİR  DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI AYRINTILI OLARAK DİĞER SUNUMUZDA AÇIKLANDIĞINDAN BURADA AYRINTILARI İLE ELE ALINMAMIŞTIR  YERİ GELMİŞKEN BURADA TARİHİNDE YÜRÜRLÜĞE GİREN KZMSSGŞ A.5.ç. BENDİNE DEĞİNMEKTE YARAR BULUNMAKTA OLDUĞU DÜŞÜNCESİNDEYİZ  SÖZKONUSU BENT GÖRÜLDÜĞÜ ÜZERE “DESTEKTEN YOKSUN KALMA (ÖLÜM) TEMİNATI OLARAK İSİMLENDİRİLMİŞ VE İÇERİK OLARAK YALNIZCA ÖLÜM HALİNDE DOĞACAK ZARAR TÜRLERİNDEN DESTEKTEN YOKSUN KALMA ZARARINA YER VERİLMİŞTİR. ANCAK YUKARIDA DA DEĞİNİLDİĞİ GİBİ ÖLÜM HALİNDE DOĞABİLECEK ZARARLAR DESTEKTEN YOKSUN KALMA İLE SINIRLI OLMAYIP KZMSSGŞ’NIN YAPMIŞ OLDUĞU SINIRLAMANIN BİLİNÇLİ BİR SINIRLANDIRMA OLMADIĞI KANISINDAYIZ. BÖYLE İSE BU SINIRLANDIRMANIN DA BAĞLAYICI OLMADIĞI SÖYLENEBİLİR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

49  B-TEMİNAT DIŞI KALAN HALLER, İŞLETENİN SORUMLULUKTAN KURTULMASI VEYA SINIRLANMASI  1-TEMİNAT DIŞI KALAN HALLER  KZMSS’NIN TEMİNATI DIŞINDA KALAN HALLER KTK 92. MADDESİ VE DAHA AYRINTILI OLARAK KZMSSGŞ A.6. MADDESİNDE DÜZENLENMİŞTİR  TARİHLİ KZMSSGŞ A.6. MADDESİNDE YENİ SINIRLAMALAR GETİRİLMİŞ OLMASI VE TEMİNAT DIŞI KALAN HALLERİN KAPSAMININ GENİŞLETİLMİŞ OLMASI BAKIMINDAN ÖNCE KTK 92. MADDESİNİ ARDINDA DA KZMSSGŞ A.6. MADDESİNE BURADA DEĞİNMEKTE FAYDA GÖRMEKTEYİZ KTK 92.MADDESİ “Aşağıdaki hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadırlar. a) İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler, KTK 92.MADDESİ “Aşağıdaki hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadırlar. a) İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler, b) İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler, b) İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler, c) İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen zararlara ilişkin talepler, c) İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen zararlara ilişkin talepler, d) Bu Kanunun 105 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminatı altında yapılacak motorlu araç yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki kazalardan doğan talepler, d) Bu Kanunun 105 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminatı altında yapılacak motorlu araç yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki kazalardan doğan talepler, e) Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar, e) Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar, f) Manevi tazminata ilişkin talepler” f) Manevi tazminata ilişkin talepler” ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

50 KZMSSGŞ A.6. “Aşağıdaki haller sigorta teminatı dışındadır: KZMSSGŞ A.6. “Aşağıdaki haller sigorta teminatı dışındadır: a) İşletilme halinde olmayan araçların sebep olacağı zararlar, a) İşletilme halinde olmayan araçların sebep olacağı zararlar, b) Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri, b) Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri, c) İlgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri, c) İlgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri, ç) Sigortalının, eşinin, sigortalının usul ve fürunun, sigortalıya evlat edinme ilişkisiyle bağlı olanların, sigortalının birlikte yaşadığı kardeşlerinin, mallarına gelen zararlar sebebiyle ileri sürebilecekleri talepler, ç) Sigortalının, eşinin, sigortalının usul ve fürunun, sigortalıya evlat edinme ilişkisiyle bağlı olanların, sigortalının birlikte yaşadığı kardeşlerinin, mallarına gelen zararlar sebebiyle ileri sürebilecekleri talepler, d) Destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan destek tazminatı talepleri ile destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı talepleri, d) Destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan destek tazminatı talepleri ile destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı talepleri, e) Zarar görenlerin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında sigortalı araçta veya bu araç vasıtasıyla çekilen römorkta/yarı römorkta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlardan dolayı sigortalıya karşı ileri sürülecek talepler, e) Zarar görenlerin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında sigortalı araçta veya bu araç vasıtasıyla çekilen römorkta/yarı römorkta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlardan dolayı sigortalıya karşı ileri sürülecek talepler, f) Manevi tazminat talepleri, f) Manevi tazminat talepleri, g) Sigortalının, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler, g) Sigortalının, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği talepler, ğ) Sigortalının aracına veya bu araç vasıtasıyla çekilen römorklara ve yarı römorklara veya çekilen araçlara gelecek zararlar nedeniyle ileri sürülecek talepler, ğ) Sigortalının aracına veya bu araç vasıtasıyla çekilen römorklara ve yarı römorklara veya çekilen araçlara gelecek zararlar nedeniyle ileri sürülecek talepler, ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

51 h) Çalınan veya gasp edilen araçların sebep oldukları ve Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalının sorumlu olmadığı zararlar, aracın çalındığını veya gasp edildiğini bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürülecek talepler ile çalan ve gasp eden kişilerin talepleri, h) Çalınan veya gasp edilen araçların sebep oldukları ve Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalının sorumlu olmadığı zararlar, aracın çalındığını veya gasp edildiğini bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürülecek talepler ile çalan ve gasp eden kişilerin talepleri, ı) Motorlu bisikletlerin kullanılmasından ileri gelen zararlar, ı) Motorlu bisikletlerin kullanılmasından ileri gelen zararlar, i) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemlerinde ve bu eylemlerden doğan sabotajda kullanılan araçların neden olduğu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalının sorumlu olmadığı zararlar ile aracın terör eylemlerinde kullanıldığını veya kullanılacağını bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürecekleri talepler, aracı terör ve buna bağlı sabotaj eylemlerinde kullanan kişilerin talepleri, i) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemlerinde ve bu eylemlerden doğan sabotajda kullanılan araçların neden olduğu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalının sorumlu olmadığı zararlar ile aracın terör eylemlerinde kullanıldığını veya kullanılacağını bilerek binen kişilerin zarara uğramaları nedeniyle ileri sürecekleri talepler, aracı terör ve buna bağlı sabotaj eylemlerinde kullanan kişilerin talepleri, j) Motorlu araç kazalarından dolayı toprak, yeraltı suları, iç sular, deniz ve havanın kirlenmesi ya da kirlenme tehlikesi nedeniyle temizleme, toplanan atıkların taşınması ve bertarafı masrafları ile biyolojik çeşitlilik, canlı kaynaklar ve doğal yaşama verilen zararlar nedeniyle bozulan çevrenin yeniden oluşturulması ile ilgili çevresel zararlardan ileri gelen talepler, j) Motorlu araç kazalarından dolayı toprak, yeraltı suları, iç sular, deniz ve havanın kirlenmesi ya da kirlenme tehlikesi nedeniyle temizleme, toplanan atıkların taşınması ve bertarafı masrafları ile biyolojik çeşitlilik, canlı kaynaklar ve doğal yaşama verilen zararlar nedeniyle bozulan çevrenin yeniden oluşturulması ile ilgili çevresel zararlardan ileri gelen talepler, k) Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya bağlı olarak oluşan yansıma veya dolaylı zararlar nedeniyle yöneltilecek tazminat talepleri, k) Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya bağlı olarak oluşan yansıma veya dolaylı zararlar nedeniyle yöneltilecek tazminat talepleri, l) İ lgili mevzuatla genel hükümlere tâbi kılınan talepler, l) İ lgili mevzuatla genel hükümlere tâbi kılınan talepler, ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

52 m) 2918 sayılı Kanunun 104 üncü ve 105 inci maddelerinde düzenlenen sorumluluklar (Bu maddeler kapsamına dahil durumlar bu amaçla yaptırılan zorunlu mali sorumluluk sigortasına tâbidir.), m) 2918 sayılı Kanunun 104 üncü ve 105 inci maddelerinde düzenlenen sorumluluklar (Bu maddeler kapsamına dahil durumlar bu amaçla yaptırılan zorunlu mali sorumluluk sigortasına tâbidir.), n) Cezai kovuşturmadan doğan tüm giderler ile idari ve adli para cezaları, n) Cezai kovuşturmadan doğan tüm giderler ile idari ve adli para cezaları, o) Bu Genel Şart ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler” o) Bu Genel Şart ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler”  KZMSSGŞ A.6. MADDESİNE EKLENEN SINIRLAMALARDAN SIKLIKLA KARŞILAŞILAN DURUMLARA DEĞİNECEK OLURSAK;  A.6.d. BENDİNDE YARGITAY UYGULAMASI İLE YERLEŞMİŞ OLAN ANCAK SİGORTA ŞİRKETLERİNİN UZUN SÜREDİR KARŞI OLDUKLARI DESTEK SÜRÜCÜ YA DA İŞLETENİN HAK SAHİPLERİNE DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI HÜKMEDİLEMEYECEĞİ YÖNÜNDE SINIRLANDIRMA GETİRİLMİŞTİR.  ANCAK SÖZKONUSU SINIRLANDIRMANIN KTK 92. MADDESİNDE ÖNGÖRÜLMEMİŞ OLMASI BAKIMINDAN BAĞLAYICILIĞI TARTIŞMALIDIR. YASA İLE GETİRİLMEMİŞ BİR SINIRLAMANIN GENEL ŞARTLAR İLE GETİRİLMESİNİN YASAL DÜZENLEMELER HİYERARŞİSİNDE MÜMKÜN OLMADIĞI SÖYLENEBİLİR. BU DURUM YARGITAY DEĞERLENDİRMESİ İLE BELİRLENECEKTİR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

53  MANEVİ ZARARLAR KZMSS TEMİNAT KAPSAMI DIŞINDADIR “Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. maddesinin (f) bendi ile Zorunlu Trafik Genel Şartları’nın 3. maddesinin (e) bendi uyarınca manevi zararlar trafik sigortası teminatının dışındadır” (Y17HD., , 2012/14536 ESAS, 2012/13559 KARAR)  MOTORLU BİSİKLETLERİN KULLANILMASINDAN DOĞAN ZARARLAR “Motorlu bisikletin tanımının yapıldığı 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde de silindir hacmi 50 cm küpü geçmeyen içten patlamalı motorla donatılmış ve imal hızı saatte 50 km'den az olan bisiklet olduğu, 2918 sayılı KTK'nın 103. maddesinde de motorsuz taşıtlar ile motorlu bisiklet sürücülerinin hukuki sorumluluğunun genel hükümlere tabi bulunduğu öngörülmüştür” (Y17HD., , 2012/12632 ESAS, 2013/8968 KARAR)  GELİR KAYBI, KAR KAYBI, İŞ DURMASI VE KİRA MAHRUMİYETİ GİBİ DOLAYLI ZARARLAR ARAÇ MAHRUMİYETİ BURADA BELİRTİLEN DOLAYLI ZARARLARDAN DEĞİLDİR “Ancak bu aracın kullanımından faydalanılamama nedeni ile talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir” (Y17HD., 2014/11612 ESAS, 2014/10114 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

54  A.6.o BENDİNDE GENEL ŞARTLARIN YANINDA GENEL ŞARTLARIN EKİNDE YER ALAN DÜZENLEME İLE TEMİNAT İÇERİĞİ DIŞINDA KALAN HALLER DE TEMİANT DIŞI BIRAKILMIŞTIR KZMSSGŞ EKİ NİTELİĞİNDEKİ DÜZENLEME İNCELENDİĞİNDE DEĞER KAYBI ZARARINA İLİŞKİN BAZI HALLERİN TEMİNAT DIŞINDA OLDUĞU BELİRTİLMİŞTİR. BU SINIRLAMANIN BAĞLAYICILIĞI OLUP OLMADIĞI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME YAPILMALIDIR  2-İŞLETENİN SORUMLULUKTAN KURTULMASI  KTK’YA GÖRE İŞLETEN VE TEŞEBBÜS SAHİBİ, KUSURU BULUNSUN VEYA BULUNMASIN SORUMLUDUR. ANCAK 86/I. FIKRASINDAKİ ŞARTLAR GERÇEKLEŞTİĞİ TAKTİRDE SORUMLULUKTAN KURTULABİLİR  KENDİSİNİN VEYA EYLEMLERİNDEN SORUMLU OLDUĞU KİŞİLERİN KUSURU BULUNMAKSIZIN  ARAÇTAKİ BOZUKLUĞUN KAZAYI ETKİLEMİŞ OLMAKSIZIN  MÜCBİR SEBEPTEN  ZARAR GÖRENİN AĞIR KUSURUNDAN  ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN AĞIR KUSURUNDAN İLERİ GELDİĞİNİ KANITLAYARAK YANİ İLLİYET BAĞINI KESEN HALLERDE  SORUMLULUKTAN KURTULABİLİR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

55  “2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanun’un 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir. Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir. Somut olayda davacılar desteğinin idaresindeki araçla yapmış olduğu kazaya ilişkin olarak düzenlenen kaza tespit tutanağında kural ihlaline yönelik her hangi bir değerlendirilme yapılmamış, mahkemece alınan tarihli bilirkişi raporunda, tarihli bilirkişi kurulu raporunda ve tarihli bilirkişi kurulunun raporunda davacılar desteği Murat Kuloğlu'nun kazanın oluşumunda kusurunun bulunmadığı, plakası tespit edilemeyen aracın kazaya % 100 kusuru ile sebebiyet verdiği değerlendirilmiştir.” (Y17HD., 2013/2674 ESAS, 2013/18054 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

56  3-SORUMLULUĞUN SINIRLANDIRILMASI  SORUMLULUĞUN AZALTILDIĞI HALLERE ÖRNEK KTK 86/II VE 87. MADDELERİ GÖSTEREBİLİRİZ  KTK 86/II MADDESİ ESASEN BK M. 44’ÜN ÖZEL BİR UYGULAMA HALİDİR  KTK 87. MADDESİ İSE HATIR TAŞIMASI VEYA HATIR İÇİN KARŞILIKSIZ ARACIN VERİLMESİ HALİNDE GENEL HÜKÜMLERİN UYGULANACAĞI YANİ İŞLETENİN KUSUR SORUMLULUĞUNUN SÖZKONUSU OLACAĞI DÜZENLENMİŞ İSE DE UYGULAMADA HATIR TAŞIMASI TAZMİNATTAN BK M. 43 GEREĞİNCE İNDİRİM NEDENİ OLARAK KABUL EDİLMEKTEDİR  KTK’NIN 86/II, ÖZEL OLAR DA BK 44. MADDESİ GEREĞİNCE MÜTERAFİK KUSUR, ZARARI DOĞURAN OLAYDA ZARAR GÖRENİN DE KUSURUNUN BULUNDUĞU ANCAK SORUMLULUĞUN ORTADAN KALDIRACAK DÜZEYDE OLMAYAN KUSURLULUK HALİDİR. BU DURUMDA HAKİM TAZMİNATIN BELİRLENMESİNDE SOMUT OLAYA UYGUN ORANDA İNDİRİM YAPABİLECEĞİ GİBİ TAMAMEN DE TAZMİNATA HÜKMETMEYEBİLİR  “Zararın meydana gelmesinde veya artmasında mağdurun da kusurunun bulunması halinde sözkonusu olan müterafik kusur Borçlar Kanunu'nun 44. maddesinde (6098 sayılı TBK md. 52) düzenlenmiştir. Mağdurun kusurunun zararın meydana gelmesinde başlıca etken olması halinde zarar verenin sorumluluğunun kalkması sözkonusu olabileceği gibi belirlenen kusura göre zarar ve ziyandan indirim yapılmasını da gerektirebilir. Müterafik kusur indiriminde her somut olayın özelliğine göre olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirelerek uygun oranda bir indirim yapılmasını gerektirir.” (Y17HD., , 2013/6930 ESAS, 2014/7672 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

57  HATIR TAŞIMASINDA ÖLEN KİŞİ, HATIR İÇİN KARŞILIKSIZ TAŞINMAKTA İSE VEYA MOTORLU ARAÇ, YARALANAN VEYA ÖLEN KİŞİYE HATIR İÇİN KARŞILIKSIZ VERİLMİŞ BULUNUYORSA, İŞLETENİN VEYA ARAÇ İŞLETİCİSİNİN BAĞLI OLDUĞU TEŞEBBÜS SAHİBİNİN SORUMLULUĞU VE MOTORLU ARACIN MALİKİ İLE İŞLETENİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE ARACA GELEN ZARARLARDAN DOLAYI SORUMLULUK, GENEL HÜKÜMLERE TABİDİR.  “Öğretide hatır taşıması konusunda bir kavram birliği olmadığı gözlemlenmekte, ancak "hatır için ücretsiz taşıma" ve "aracı hatır için ücretsiz kullandırma" tamlamalarının benimsendiği görülmektedir. Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle, bu gibi taşımalarda 818 sayılı BK'nın 43. maddesi (6098 sayılı TBK md. 51) uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır. Hatır taşımasından ya da kullanmadan sözedebilmek için yaralanan ya da ölen karşılıksız taşınmış olmalıdır. Taşınan veya kullananın yararının sözkonusu olduğu durumda hatır taşıması ilişkisi gündeme geleceğinden işletenin sorumluluğu genel hükümlere göre değerlendirilecek ve ödenceden indirim yapılacaktır. Bu bakımdan hatır taşıması ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma ya da kullanmanın kimin çıkar ve yararına olduğunun saptanması önemlidir. Yarar ekonomik olabileceği gibi, ortak toplumsal değerleri de ilgilendirebilir. Ancak taşıma ve kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir çıkarı veya yararının bulunması halinde hatır taşımasından sözedilemeyecektir. Hakim, tazminattan mutlaka belli bir oranda indirim yapmak zorunda değilse de bunun dahi gerekçesini kararında tartışması ve nedenlerini göstermesi gerekir. Mahkemece, taşımanın hatır için olup olmadığı, tarafların yakınlığı, varsa hatır için taşımanın kimin arzusu ve ne amaçla yapıldığı gibi olayın özel şartları gözönüne alınarak araştırma ve inceleme yapılması, BK'nın 43. madde hükmüne göre tazminattan indirim yapılıp yapılmayacağı karar yerinde tartışılması, sonucuna göre hüküm tesisi gerekmektedir”(Y17HD., 2013/10322 E.) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

58  C-ZARAR GİDERİM  KZMSS’DA RİZİKONUN GERÇEKLEŞMESİ HALİNDE SİGORTACININ ÖDEYECEĞİ TAZMİNAT, KTK 91. MADDESİNİN GÖNDERMESİYLE YASANIN 85/I. MADDESİNE GÖRE, SİGORTA ETTİREN İŞLETEN TARAFINDAN MOTORLU ARACIN İŞLETİLMESİ SONUCU ORTAYA ÇIKAN MADDİ ZARARLAR, KİŞİNİN YARALANMASI VEYA ÖLMESİ GİBİ BEDENİ ZARARLARA İLİŞKİNDİR.  KTK’DA SİGORTACININ TAZMİNAT ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ İLE İLGİLİ 93. MADDESİNDE KZMSS’DA SİGORTACININ LİMİTLE SORUMLU OLACAĞI BELİRTİLMİŞ, KİŞİNİN BEDENİNE GELEN ZARARLARDA TEDAVİ GİDERLERİNİN ÖDENMESİ 98. MADDESİNDE, DİĞER TAZMİNAT VE GİDERLERİN ÖDENMESİ ESASLARI İSE 99. MADDESİNDE AÇIKLANMIŞTIR.  KZMSS’DA ZARAR GİDERİMDE UYGULANACAK ANA İLKELER ŞUNLARDIR;  KZMSS’DA “LİMİTLE” SINIRLI SORUMLULUK İLKESİ  “MADDE 93 Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları, teminat tutarları ile tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmi Gazetede yayımlanır.  “MADDE 93 Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları, teminat tutarları ile tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmi Gazetede yayımlanır. Tarife ve talimatların tespitinde; araç türleri; coğrafi bölge; sigorta süresi içinde herhangi bir hasar ödemesine neden olmayan işletenlerin primlerinin indirilmesi yoluyla ödüllendirilmesi, hasar ödemesine neden olan işletenlerin primlerinin yükseltilmesi yoluyla cezalandırılması ve gerekli görülen diğer hususlar dikkate alınır” ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

59  KZMSS’DA SİGORTACININ SORUMLU OLACAĞI MİKTARLARIN EN AZ TUTARLARI HAZİNE MÜSTEŞARLIĞINCA SİGORTAYA KONU MOTORLU ARAÇLARIN CİNSLERİ DİKKATE ALINMAK SURETİYLE SAPTANMASI GEREKTİĞİ 93. MADDESİ İLE HÜKÜM ALTINA ALINMIŞTIR  KANUN KOYUCU BU TÜR SORUMLULUK SİGORTASINI ZORUNLU HALE GETİRMESİ YANINDA BU HÜKÜMLE SİGORTACININ SORUMLU OLACAĞI MİKTARIN ASGARİ TUTARINI DA TARAFLARIN İRADESİNE BIRAKMAMIŞTIR  BUNA GÖRE SİGORTACI HER YIL HAZİNE MÜSTEŞARLIĞINCA TEMİNAT TÜRLERİNE GÖRE AÇIKLANAN LİMİT DAHİLİNDE ZARARDAN SORUMLU OLACAKTIR  KZMSS POLİÇESİNDE SAPTANAN SİGORTA SÜRESİ DEVAM EDERKEN DAHA SONRA ÇIKAN TARİFEDE LİMİTLERİN YÜKSELMESİ HALİNDE SİGORTA ŞİRKETİ YENİ TARİFEDE SAPTANAN LİMİTLE SORUMLU OLACAKTIR  AYRICA LİMİT MİKTARININ BELİRLENMESİ MAHKEMENİN RESEN YAPMASI GEREKEN ARAŞTIRMALARDANDIR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

60  “Davalı sigorta şirketi davacılar desteği idaresindeki araçla kazaya karışan karşı aracın trafik sigortacısı olup 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 93. ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik'in 24. maddesi uyarınca rizikonun gerçekleştiği tarihte sigortaya konu motorlu aracın cinsine göre Hazine Müsteşarlığınca asgari tutarı belirlenen tarifedeki limitler uyarınca sınırlı sorumludur. Kaza tarihinde davalıya sigortalı aracın kişi başına azami sorumluluğu ,00.-TL'dir. Ayrıca yine davalı Güven Sigorta A.Ş. kazaya neden olan aracın ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı olup Motorlu Kara Taşıt Araçları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesine göre, sigortacı, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçe limitinin dışında (üstünde) kalan miktardan başlayıp, ihtiyari mali sorumluluk sigortası teminat limitine kadar sorumludur. Dosya kapsamında yer alan ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesine göre davalıya sigortalı aracın azami sorumluluğu ,00.-TL'dir. Somut olayda, dosya kapsamında yer alan ödemeye ilişkin banka makbuzlarından davalı sigorta şirketi tarafından davacılara ,00.-TL ödeme yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Buna karşın mahkemece davacılar için belirlenen ,83.-TL maddi tazminata hükmedilmiş olup davalı sigorta şirketinin zorunlu ve ihtiyari mali sorumluluk poliçe limiti ile sınırlı olarak sorumlu olduğu dikkate alınmamış olduğu anlaşılmaktadır” (Y17HD., , 2013/18819 ESAS, 2014/1251 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

61  GARAMETEN ZARAR GİDERİM İLKESİ (ZARAR GÖRENLERİN ÇOKLUĞU)  “Madde 96 - Zarar görenlerin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta tutarından fazla ise zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat talebi, sigorta tutarının tazminat alacakları toplamına olan oranına göre indirime tabi tutulur.  Başka tazminat taleplerinin bulunduğunu bilmeksizin zarar görenlerin birine veya birkaçına kendilerine düşecek olandan daha fazla ödemede bulunan iyiniyetli sigortacı, yaptığı ödeme çerçevesinde, diğer zarar görenlere karşı da borcundan kurtulmuş sayılır”  KZMSS’NA İLİŞKİN TARİFEDE BU TÜR SİGORTA İLE TEMİNAT ALTINA ALINAN SORUMLULUK MİKTARLARI KİŞİ BAŞINA VE KAZA BAŞINA OLMAK ÜZERE İKİ YÖNLÜ SINIRLANDIRMAYA TABİ TUTULMUŞTUR  GARAMETEN ZARAR GİDERİM İLKESİNDE ZARAR GÖRENLERİN TAZMİNAT ALACAKLARI SİGORTA SÖZLEŞMESİNDE ÖNGÖRÜLEN LİMİTTEN FAZLA OLDUĞU TAKTİRDE ZARAR GÖRENLERDEN HER BİRİNİN SİGORTACIYA KARŞI YÖNELTEBİLECEĞİ TAZMİNAT TALEBİ SİGORTA TUTARININ TAZMİNAT ALACAKLARI TOPLAMINA ORANINDA İNDİRİME TABİ TUTULARAK HER BİR TAZMİNAT ALACAKLISININ ALACAĞI BELİRLENİR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

62  “2918 sayılı KTK'nın 96. maddesi uyarınca, zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacakları toplamı, sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta tutarından fazla ise, sigorta tutarının, tazminat alacakları toplamına olan oranına göre indirime tabi tutularak tazminat alacaklarının bulunması gerekir. Somut olayda mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıların desteği Ramazan'ın desteğinden yoksun kalanlar olarak eşi Saliha, çocukları Berrin Nur, Büşra, Huriye İklil, Ahsen Nur için destekten yoksunluk zararının oluştuğu kabul edilerek bu davacılar yönünden destek tazminatı hesabı yapıldığı anlaşılmaktadır. Sözkonusu davacılar için hesaplanan ve mahkemece kabul edilen destek tazminatı miktarı toplam ,37.-TL olup, poliçede yazılı kişi başına ölüm zarar teminatının ,00.-TL olduğu dikkate alınarak KTK 96. maddesi gereğince yapılacak hesaplamaya göre davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun tayini gerekirken yazılı şekilde sözkonusu husus tartışılmaksızın karar verilmesi doğru görülmediğinden, kararın bozulması gerekmiştir”(Y17HD., , 2012/10000, 2013/3985 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

63  GERÇEK ZARARIN GİDERİLMESİ İLKESİ  KZMSS’DA MOTORLU ARACIN NEDEN OLDUĞU RİZİKO SEBEBİYLE ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE AİT ŞEYLERE VEYA BEDENLERİNE VERİLEN ZARARDAN ÖTÜRÜ İŞLETENE HALEF OLARAK SORUMLU TUTULAN SİGORTACI DA BK’NIN 50. MADDESİ GEREĞİNCE POLİÇEDE GÖSTERİLEN LİMİT TUTARININ TAMAMINI DEĞİL, 3. KİŞİNİN UĞRADIĞI “GERÇEK ZARAR MİKTARINI” SAPTAYARAK KARŞILAMASI GEREKİR  “Trafik Sigortası Genel Şartları B.4.d maddesi uyarınca, sürücünün alkollü olması halinde, meydana gelen kaza sonucunda üçüncü kişiye ödenen tazminat, sigortalıdan rücuan talep edebilir ise de, sigorta şirketinin rücu edebileceği tazminat tutarı sürücünün kusur oranına ve zarar görenlerin gerçek zararına göre belirlenir. Bu nedenle desteğini kaybeden kişilere, ödeme tarihi itibariyle ödenmesi gereken destekten yoksun kalma tazminatının belirlenmesi gerekmektedir. Bu bakımdan sigorta şirketinin zarar görenlere ödemiş olduğu tazminat tutarının tamamı rücu için yeterli olmayıp, uzman aktüer olan bilirkişiden destekten yoksun kalma nedeni ile uğranılan gerçek zarar miktarı hesaplattırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir” (Y17HD., , 2013/21038 ESAS, 2013/18427 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

64  “Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından vefat edenin yakınlarına bağlanan aylığın niteliği ve bağlanan aylığın rücuya tabi ödemelerden olup olmadığının belirlenmesi, zararın tazmininden sorumlu olanların mükerrer ödeme yapmasının önüne geçilmesi ve zarar görenlerin gerçek zararlarının üzerinde sebepsiz zenginleşmemesi için önemlidir. Mahkemece davalının işleteni olduğu aracın neden olduğu trafik kazasında vefat edenin eşine SGK tarafından maaş bağlandığı gerekçesiyle peşin sermaye değerinin destekten yoksun kalma tazminatından mahsubu yoluna gidilmiş ise de, vefat eden Turan Doğan'ın hak sahiplerine bağlanan maaşın rücuya tabi olan ve peşin sermaye değerli bir gelir olup olmadığının araştırılması, rücuya tabi olduğunun anlaşılması halinde hesaplanan tazminattan mahsubu için ek rapor alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması isabetli olmamıştır” (Y17HD., , 2013/11474 ESAS, 2013/12102 KARAR)  “Bu bakımdan mahkemece benimsenen bilirkişi raporu hüküm vermeye elverişli değildir. O halde, yapılacak iş İTÜ ya da Karayolları Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek hasar konusunda uzman bilirkişi kurulundan, sigortalı aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik ise tamir bedelinin, ekonomik değilse; aracın kaza tarihindeki 2. el piyasa rayiç bedelinde sovtaj değerinin mahsubu ile gerçek zarar miktarının hesaplanması için, dosyada mevcut tüm deliller birlikte değerlendirilerek çelişkiler giderilecek biçimde, ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınarak, varılacak sonuca göre bir karar vermek gerekir”(Y17HD., , 2012/11425 ESAS, 2013/501 KARAR ) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

65  KUSUR ESASINA GÖRE SORUMLULUK İLKESİ  KZMSS İLE İŞLETENİN VEYA SÜRÜCÜNÜN KUSURLU DAVRANIŞI BU TÜR SİGORTA İLE TEMİNAT ALTINA ALINMAKTADIR.  YANİ SİGORTA ŞİRKETİ İŞLETENİN VEYA SÜRÜCÜNÜN KUSURU ORANINDA 3. KİŞİLERİN ZARARINI TEMİNAT ALTINA ALMAKTADIR  “Haksız fiil niteliğindeki trafik kazası nedeniyle TTK’nın maddesi uyarınca sigortacı, sigorta ettiren veya sigortadan faydalanan kimsenin ancak gerçekten uğradığı zararı tazmine mecburdur. Bunun yanında işletenin, Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesinde düzenlenen sorumluluğunun karşılanması sağlamak üzere 91. maddesinde mali sorumluluk sigortası yaptırılması öngörülmüştür. KTK'nın 86. maddesinde ise işletenin sorumluluktan kurtulması veya azaltılması hali düzenlenmiş olup sorumluluğun kaldırılması şartlarının bulunmadığı durumda kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir. Bir zarar sigortası türü olan zorunlu mali sorumluluk sigortasında sigortacı işletenin sorumluluğunu yine ancak sorumlu olduğu çerçevede karşılamakla yükümlüdür. Bu bakımdan zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile işletenin poliçe limiti dahilinde tazminat sorumluluğunu yüklenen sigorta şirketi gerçek zarardan, işletenin ve eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru oranında sorumlu tutulabilecektir” (Y17HD., , 2013/6170 ESAS, 2014/5982 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

66  D-SİGORTACININ HALEFİYETİ (RÜCU)  SİGORTACININ SAHİP OLDUĞU BU HAK 95/II. MADDESİNDE DÜZENLENMİŞ OLUP BU DÜZENLEMEYE GÖRE, ANILAN MADDENİN İLK FIKRASINDA BELİRTİLEN VE SİGORTACININ TAZMİNAT YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN AZILTILMASI VE KALDIRILMASINA İLİŞKİN HALLER, SİGORTACI TARAFINDAN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE KARŞI İLERİ SÜRÜLEMEYECEĞİNDEN, SİGORTACI ZARAR GÖRENE ÖDEME YAPTIKTAN SONRA, SİGORTA SÖZLEŞMESİNE VE BU SÖZLEŞMEYE İLİŞKİN KANUN HÜKÜMLERİNE GÖRE, TAZMİNATIN KALDIRILMASINI VE İNDİRİLMESİNİ SAĞLAYABİLECEĞİ ORANDA KENDİ SİGORTA ETTİRENİNE RÜCU EDEBİLİR  BU RÜCU HAKKI KAYNAĞINI HALEFİYET İLKESİNDEN ALMAMAKTA, SÖZLEŞME VE YASA GEREĞİ SİGORTA ETTİRENE KARŞI DEFİ HAKKI BULUNAN SİGORTACININ BU HAKKA DAYANARAK KENDİ AKİDİNE DÖNMESİNİ SAĞLAMAKTADIR ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

67  SİGORTACININ SİGORTALIYA RÜCU HAKKI DOĞURAN HALLER KZMSSGŞ B.4. MADDESİNDE DÜZENLENMİŞTİR Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir: Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir: a) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, a) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, b) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş ise, b) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş ise, c) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar, c) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar, ç) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise, ç) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise, ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

68 d) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa, d) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa, e) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse, e) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse, f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde, f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde, ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

69  SİGORTALIYA RÜCU HALLERİNE UYGULAMA ÖRNEKLERİ;  ALKOL; “Bu durumda RÜCUNUN sözkonusu olabilmesi için kazanın meydana geliş şekli itibariyle sürücünün salt (münhasıran) alkolün etkisi altında kaza yapmış olması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, sürücünün alkollü olması tek başına hasarın teminat dışı kalmasını gerektirmez. Üstelik, böyle bir durumda rizikonuun münhasıran alkolün etkisi altında gerçekleştiğinin ispat yükü TTK'nun (6101 sayılı TTK Kanunu'nun 109.) maddesi hükmü gereğince sigortacıya düşmektedir.  “Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarında; sürücünün aldığı alkolün oranının doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunup bulunmadığı hususu, mahkemece nöroloji uzmanı, hukukçu ve trafik konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla olayın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurlarında olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması, sonuçta olayın tek başına alkolün etkisiyle meydana geldiğinin saptanması durumunda, oluşan hasarın poliçe teminatı dışında kalacağından davanın kabulüne aksi halinde reddine karar verilmesi gerekeceği ilkesi benimsenmektedir. (YHGK gün ve 2002/ ; YHGK gün ve 2004/ ; YHGK gün ve 2005/ ; YHGK gün 2005/ sayılı ilamları)” (Y17HD., , 2010/12520 ESAS, 2011/1149) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

70  EHLİYET; TAZMİNATI GEREKTİREN OLAY KTK’NIN 39 VD. MADDELERİNE GÖRE GEREKLİ EHLİYETNAMEYE SAHİP OLMAYAN KİŞİLER TARAFINDAN SEVK EDİLMESİ SONUCU OLUŞMUŞ İSE, SİGORTACI 3. KİŞİLERİN ZARARINI KARŞILADIKTAN SONRA SİGORTALIYA RÜCUEN TALEPTE BULUNABİLİR  “Trafik Sigortası Genel Şartları B.4-c maddesi uyarınca ödemede bulunan sigortacı, aracın gereken ehliyetnameye sahip olmayan kimseler tarafından sevkedilmesi sonucunda meydana gelen zararları sigortalıdan rücuan tahsilini isteyebilir sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun emredici nitelikteki 42- a.2. fıkrası hükmüne göre sürücü sertifikası ehliyet haline dönüştürülmedikçe bu belgeye dayanılarak karayolunda araç kullanılamaz. Somut uyuşmazlıkta, kaza tarihinde dava dışı sürücünün sürücü sertifikası bulunmasına karşın ehliyet haline dönüştürülmediği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. O halde mahkemece, sigortalı aracın sürücüsünün sürücü belgesiz aracı kullandığı dikkate alınarak, rücu koşullarının oluştuğu kabul edilip, sonucuna göre karar verilmesi gerekir” (Y17HD., , 2012/13710 ESAS, 2013/13690 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

71  İSTİAP HADDİ; YOLCU TAŞIMAYA RUHSATLI OLMAYAN ARAÇLARDA YOLCU TAŞINMASI VEYA YETKİLİ MAKAMLARCA TESPİT EDİLMİŞ OLAN İSTİAP HADDİNDEN FAZLA YOLCU VEYA YÜK TAŞINMASI VEYA PATLAYICI, PARLAYICI VE TEHLİKELİ MADDELERİ TAŞIMA RUHSATI BULUNMAYAN ARAÇLARDA, BU MADDELERİN PARLAMA, TUTUŞMA VE İNFİLAKI YÜZÜNDEN MEYDANA GELMİŞ İSE, SİGORTACI 3. KİŞİLERİN ZARARINI KARŞILADIKTAN SONRA SİGORTALIYA RÜCUEN TALEPTE BULUNABİLİR  “Taşıtın ruhsatında belirtilen taşıma haddinden fazla yük ve yolcu taşınması sırasında meydana gelen zararlar nedeniyle rücu hakkının bulunduğunun kabul edilebilmesi için, kaza ile istiap haddinden fazla yük ya da yolcu taşıma arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve kazanın salt bu nedenle meydana gelmesi gerekir. Başka bir anlatımla, sadece istiap haddinin aşılmış olması, rücu imkanı vermez. Somut olada mahkemece, yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde her hangi bir araştırma ve değerlendirme yapılmadığı gibi hükme esas alınan Adli Tıp Kurumu raporunda yalnızca sürücülerin kusurlarına ilişkin inceleme yapılmış istiap haddi yönünden her hangi bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte kaza tespit tutanağında, ceza yargılaması sırasında alınan Adli Tıp Kurumu raporunda ve temyiz incelemesini yapmış olduğumuz dosyada alınan Adli Tıp Kurumu raporunda davalının tali kusurlu olduğunun kazaya karışan dava dışı sürücününde kusurunun varlığı belirlenmiş olması bakımından yukarıda yapılan açıklamalar da gözönüne alındığında istiap haddinin aşılmasının kazaya münhasıran etkili olduğunun söylenemeyeceğinin kabulü gerektiği” (Y17HD., , 2013/6315 ESAS, 2014/5988 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK

72 KASIT VEYA AĞIR KUSUR; TAZMİNATI GEREKTİREN OLAY, SİGORTALININ VEYA EYLEMLERİNDEN SORUMLU OLDUĞU KİŞİLERİN KASTİ BİR HAREKETİ VEYA AĞIR KUSURU SONUCUNDA MEYDANA GELMİŞ İSE, SİGORTACI RÜCUEN TALEPTE BULUNABİLİR KASIT VEYA AĞIR KUSUR; TAZMİNATI GEREKTİREN OLAY, SİGORTALININ VEYA EYLEMLERİNDEN SORUMLU OLDUĞU KİŞİLERİN KASTİ BİR HAREKETİ VEYA AĞIR KUSURU SONUCUNDA MEYDANA GELMİŞ İSE, SİGORTACI RÜCUEN TALEPTE BULUNABİLİR  “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın B.4.a maddesinde; tazminatı gerektiren olay, işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasdi bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, sigortacının sigortalısına rücu edebileceği hüküm altına alınmıştır. Genel Şartların bu maddesinde “tam kusur” dan değil, “kasıt” veya “ağır kusur” dan söz edilmekte olup ağır kusur kavramının kasta yakın bir kusurun varlığını ifade ettiği kabul edilmektedir.  Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda sigortalı araç sürücüsü, bölünmüş yolda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı yol bölümüne tersten girmesi sonucu meydana gelen trafik kazasında %100 oranında kusurlu, ancak kasdi bir hareketi yada ağır kusuru sabitleşmediğinden ve ayrıca gereken ehliyetnâmeye sahip olduğundan davacı sigortacının sigortalısına rücu edemeyeceği bildirilmiştir. Oysa dosya kapsamından sigortalı araç sürücüsünün, mecburi istikamet trafik işaret levhasının varlığına, yolun refüjle bölünmüş bulunmasına ve yolcuların tüm uyarılarına rağmen bile bile ters yöne girdiği anlaşılmaktadır. Sürücünün, açıklanan bu ihlâlinin kasta yakın ağır kusur olarak nitelendirilmesinde zorunluluk bulunup eylemin, ceza mahkemesince bilinçli taksir olarak kabul edilmesi bu kanaati destekler mahiyettedir” (Y17HD., , 2011/5483 ESAS, 2011/6692 KARAR) ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTA SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALARDA SORUMLULUK


"HUKUK YARGILAMASINDA TAZMİNAT DAVALARI MESLEK İÇİ EĞİTİM SEMİNERİ 23-25 EKİM 2015 AFYONKARAHİSAR." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları