Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 Ekonomik Büyüme Ekonomik büyümeyi ölçmek için reel milli gelirin kullanılması gereklidir. Ekonomik büyümeyi ölçmek için reel milli gelirin kullanılması.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 Ekonomik Büyüme Ekonomik büyümeyi ölçmek için reel milli gelirin kullanılması gereklidir. Ekonomik büyümeyi ölçmek için reel milli gelirin kullanılması."— Sunum transkripti:

1 1 Ekonomik Büyüme Ekonomik büyümeyi ölçmek için reel milli gelirin kullanılması gereklidir. Ekonomik büyümeyi ölçmek için reel milli gelirin kullanılması gereklidir. Örneğin 1974 -1975 dönemindeki ekonomik büyüme; Örneğin 1974 -1975 dönemindeki ekonomik büyüme;

2 2 Cari fiyatlarla GSYH (Milyon TL) Cari fiyatlarla kişi başına GSYH (TL) Sabit fiyatlarla GSYH* (Milyon TL) Sabit fiyatlarla kişi başına GSYH* A B A B A BA B 1987 100,446,3 1,943,8 45 177,49,5 862,77,6 1988 173,772,9 3,370,0 46 135,32,1 866,10,4 1989 305,675,9 5,672,9 46 251,40,3 853,5-1,5 1990 528,472,9 9,670,0 50 532,29,3 916,87,4 1991 847,060,3 15,157,6 51 000,30,9 909,8-0,8 1992 1 469,873,5 25,870,7 54 052,46,0 948,54,3 1993 2 664,181,3 46,078,4 58 399,38,0 1 008,46,3 1994 5 200,195,2 88,492,1 55 213,2-5,5 938,4-6,9 1995 10 434,6100,7 174,697,6 59 183,77,2 990,45,5 1996 19 857,390,3 327,387,4 63 329,77,0 1 043,85,4 1997 38 762,595,2 629,492,3 68 097,77,5 1 105,85,9 1998 70 203,181,1 1 123,978,6 70 203,13,1 1 123,91,6 1999 104 595,949,0 1 650,746,9 67 840,6-3,4 1 070,6-4,7 2000 166 658,059,3 2 593,557,1 72 436,46,8 1 127,35,3 2001 240 224,144,1 3 688,142,2 68 309,4-5,7 1 048,7-7,0 2002 350 476,145,9 5 309,544,0 72 519,86,2 1 098,64,8 2003 454 780,729,8 6 800,728,1 76 338,25,3 1 141,53,9 2004 559 033,022,9 8 253,421,4 83 485,69,4 1 232,68,0 2005 648 931,716,1 9 462,114,6 90 499,78,4 1 319,67,1 2006 758 390,816,9 10 924,515,5 96 738,36,9 1 393,55,6 2007 843 178,411,2 12 001,59,9 101 254,6 4,7 1 441,23,4 2008 950 534,312,7 13 372,911,4 101 921,7 0,7 1 433,9-0,5 2009 953 973,90,4 13 268,6-0,8 97 087,7-4,7 1 350,4-5,8 1987-199073,971,03,82,0 1991-199483,180,22,71,0 1995-199888,886,05,94,3 1999-200249,547,40,8-0,6 2003-200913,111,84,12,8 1987-200951,649,53,52,1 * Sabit değerler 1998 yılı fiyatları ile hesaplanmıştır.

3 3 Ekonomik Büyüme Performansının Ölçülmesi Belli bir dönem boyunca ortalama ekonomik büyüme performansı için kullanılan formül: Belli bir dönem boyunca ortalama ekonomik büyüme performansı için kullanılan formül: 1950 -2003= 53 yılda 1950 -2003= 53 yılda Ortalama her yıl %4,6 Ortalama her yıl %4,6 büyüme gerçekleşmiştir.

4 4 Ekonomik Dalgalanmalar  Ekonomide özellikle üretim düzeyinde meydana gelen düşüş veya yükselişler ekonomide dalgalanmalara neden olur.  GSMH düzenli bir şekilde artış trendi ile değil de zaman zaman düşüşler ve hızlı artışlar görülmesi daha yaygındır.  Ekonomik büyüme trend eğrisi reel GSMH bütün üretim faktörlerinin tam kullanımı durumunda ortaya çıkan bir fonksiyondur. Fakat çoğunlukla üretim faktörleri tam istihdam edilmezler. Bu durum ekonomik dalgalanmaların ortaya çıkmasına neden olur.

5 Fiili Milli Gelir (Y f ), Potansiyel Milli Gelir (Y P ) ve Milli Gelir Trend Fiili Milli Gelir (Y f ), Potansiyel Milli Gelir (Y P ) ve Milli Gelir Trend Konjonktür Dalgasının Aşamaları: Konjonktür Dalgasının Aşamaları: Zirve (Patlama), Daralma, Genişleme ve Dip (Çöküntü) Zirve (Patlama), Daralma, Genişleme ve Dip (Çöküntü) Büyüme ve Konjonktür Dalgası

6 fig O National output Time Potential output Actual output 1 2 3 4 1 2 3 4 Konjonktür Dalgası

7 fig O National output Time Potential output Actual output Trend output Konjonktür Dalgası

8 8  Fiili GSMH ile potansiyel GSMH arasında meydana gelen fark, üretim açığı durumudur. Bunun en önemli nedeni doğal işsizlik düzeyidir. doğal işsizlik: arızi işsizlik ile yapısal işsizlik değerlerinin toplamından oluşmaktadır.  Üretim açığı: Y p -Y f  Bu ekonomide %20 eksik istihdam bulunmaktadır.

9 9 Ekonomik Dalgalanmaların Yumuşatılması: Ekonomi Politikası Makro ekonominin iki işlevi bulunmaktadır. Makro ekonominin iki işlevi bulunmaktadır. Bunlardan birincisi önemli ekonomik büyüklüklerin neden değiştiğini tespit etmek, yani teorik çerçeve geliştirmek. Bunlardan birincisi önemli ekonomik büyüklüklerin neden değiştiğini tespit etmek, yani teorik çerçeve geliştirmek. İkinci önemli amacı ise, alternatif ekonomik politikalarla ekonomik politikalar geliştirmektir. İkinci önemli amacı ise, alternatif ekonomik politikalarla ekonomik politikalar geliştirmektir.

10 10 Para Politikası Para Politikası Merkez Bankası Merkez Bankası —para arzı ile ekonominin potansiyelini iyileştirmek —para arzı ile ekonominin potansiyelini iyileştirmek —emisyon, açık piyasa işlemleri, reeskont oranı, mevduat munzam oranı, bankacılık sistemi üzerinden doğrudan kontrol faiz oranlarını belirleme. —emisyon, açık piyasa işlemleri, reeskont oranı, mevduat munzam oranı, bankacılık sistemi üzerinden doğrudan kontrol faiz oranlarını belirleme.

11 11 Maliye Politikası Maliye Politikası Devlet vergileri, borçlanma, kamu harcamaları yoluyla bunu yürütür. Maliye politikası hükümetin kontrolündedir. Devlet vergileri, borçlanma, kamu harcamaları yoluyla bunu yürütür. Maliye politikası hükümetin kontrolündedir.

12 12 Dış Ticaret Politikası Dış Ticaret Politikası Mal ve sermaye hareketlerini düzenler. Döviz kuru politikası, gümrük vergileri, kotalar, ihracat teşvikleri, yabancı sermaye transferleri politikası gibi, Mal ve sermaye hareketlerini düzenler. Döviz kuru politikası, gümrük vergileri, kotalar, ihracat teşvikleri, yabancı sermaye transferleri politikası gibi, Gelirler Politikası Gelirler Politikası Ücretler ve fiyatlar üzerinde doğrudan kontrolleri içerir. Bu pek benimsenmez. Ücretler ve fiyatlar üzerinde doğrudan kontrolleri içerir. Bu pek benimsenmez.

13 13 Ekonomik istikrar politikası ise ekonomik dalgalanmayı yumuşatmayı içermektedir. Trendden daha az sapma gözlenen politikalar ortaya koymak. Ekonomik istikrar politikası ise ekonomik dalgalanmayı yumuşatmayı içermektedir. Trendden daha az sapma gözlenen politikalar ortaya koymak. Başarısız bir istikrar politikası ekonomide daha büyük istikrarsızlığa neden olabilir. Bu istikrar olgusu çoğunlukla ekonomik büyüme, enflasyon ve işsizlik üzerine yapılan programlardır. Başarısız bir istikrar politikası ekonomide daha büyük istikrarsızlığa neden olabilir. Bu istikrar olgusu çoğunlukla ekonomik büyüme, enflasyon ve işsizlik üzerine yapılan programlardır. Ekonomi politikası konusunda farklı ekonomik perspektife sahip olan iktisatçılar bulunmaktadır. Aktivist ve muhafazakar olarak iki önemli kesim ifade edilebilir. Ekonomi politikası konusunda farklı ekonomik perspektife sahip olan iktisatçılar bulunmaktadır. Aktivist ve muhafazakar olarak iki önemli kesim ifade edilebilir.

14 14 Makroekonomik Değişkenler Arasındaki İlişkiler Makro ekonomik değişkenler arasında bazı basit ve kararlı ilişkilerin varlığı gözlenmektedir. Makro ekonomik değişkenler arasında bazı basit ve kararlı ilişkilerin varlığı gözlenmektedir. Büyüme işsizlik : Okun Yasası Büyüme işsizlik : Okun Yasası İşsizlik ve Enflasyon: Phillips Eğrisi İşsizlik ve Enflasyon: Phillips Eğrisi

15 15 Büyüme ve İşsizlik GSMH’daki her artış faktör verimliliğinden kaynaklanacağı gibi mevcut üretim faktörlerin istihdamından da kaynaklanıyor olabilir. Böyle bir ilişki durumu tespit edilir ise yüksek bir büyüme durumu ekonomideki işsizliği azaltabileceği gibi büyüme ile işsizlik arasında negatif bir ilişki görülmektedir. Bu ilişkiyi tespit eden Arthur Okun 1940- 1985 ABD ekonomisi için elde ettiği ilişki, doğal işsizlik oranını aşan her %1’lik işsizlik düzeyi reel GSMH’nın potansiyel GSMH düzeyinden %3 altına düşmesine neden olacağını iddia etmiştir.

16 16 ABD için uzun dönem büyüme trendi %2,25 olarak tespit edilmiştir. Bu büyüme trendinin %2 üzerindeki her büyümede işsizlik %1 azalmaktadır. ABD için uzun dönem büyüme trendi %2,25 olarak tespit edilmiştir. Bu büyüme trendinin %2 üzerindeki her büyümede işsizlik %1 azalmaktadır. 1975-1995 yılları için ülkemizde büyüme oranı %4,3 olan her %1 artış işsizliği %13 azaltacaktır. 1975-1995 yılları için ülkemizde büyüme oranı %4,3 olan her %1 artış işsizliği %13 azaltacaktır.

17 17 Enflasyon ve Ekonomik Büyüme Talep yönlü ekonomik analizin doğal işleyişi gereği eğer bir ekonomide yüksek bir talep genişlemesi ve bu genişleme ekonomik büyümeyi geliştiriyor ise diğer yandan bu gelişme fiyatların yani enflasyonun artmasına neden olacaktır. Talep yönlü ekonomik analizin doğal işleyişi gereği eğer bir ekonomide yüksek bir talep genişlemesi ve bu genişleme ekonomik büyümeyi geliştiriyor ise diğer yandan bu gelişme fiyatların yani enflasyonun artmasına neden olacaktır. Bu analizin ülkemiz için analiz ettiğimizde ifade edilen argümanı doğrulayacak sonuçlarla karşılaşmamaktayız. Az gelişmiş ülkelerin yapısal sorunları genel ilkelerle uyumlu sonuçlar ortaya koymayabilmektedir. Bu analizin ülkemiz için analiz ettiğimizde ifade edilen argümanı doğrulayacak sonuçlarla karşılaşmamaktayız. Az gelişmiş ülkelerin yapısal sorunları genel ilkelerle uyumlu sonuçlar ortaya koymayabilmektedir.

18 18 Enflasyon ve İşsizlik Enflasyon ve İşsizlik Enflasyonla işsizlik arasında ters yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Bu olgu zaten enflasyonla büyüme ilişkisi arasındaki ters yönlü ilişkiden beslenen bir olgudur. Bu tespit daha sistematik bir şekilde A.W.Phillips tarafından yaklaşık 100 yıllık İngiliz ekonomisi üzerine yaptığı gözlemler üzerine ileri sürmüştür. 1950 yılında ortaya atılan Phillips eğrisi o günden bu yana makro ekonominin bir unsuru haline gelmiştir. Enflasyonla işsizlik arasında ters yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Bu olgu zaten enflasyonla büyüme ilişkisi arasındaki ters yönlü ilişkiden beslenen bir olgudur. Bu tespit daha sistematik bir şekilde A.W.Phillips tarafından yaklaşık 100 yıllık İngiliz ekonomisi üzerine yaptığı gözlemler üzerine ileri sürmüştür. 1950 yılında ortaya atılan Phillips eğrisi o günden bu yana makro ekonominin bir unsuru haline gelmiştir.

19 19 Phillips Eğrisi Enflasyon oranı (%) Phillips Eğrisi İşsizlik oranı (%) U*

20 20 Uzun Dönem Phillips Eğrisi Dik bir Phillips eğrisi er-geç ekonomiyi U* düzeyindeki işsizlik düzeyine getirecektir. Kısa dönem Phillips eğrisi beklenen enflasyona bağlıdır.

21 21 Uzun dönem Phillips eğrisi ve genişletici talep fonksiyonu … Ancak ya sonra? İşsizlik Enflasyon PC 1 U* Ekonominin başlangıçta E noktasında, işsizlik U* doğal işsizlik düzeyinde ve enflasyon  1 düzeyindedir. E 11 Genişletici bir para politikasına bağlı olarak kamu harcamaları sonucu ekonomi A noktasına geldi, düşük işsizlik (U 1 ) Ancak yüksek  2 enflasyon düzeyi ile. A 22 U1U1

22 22 Eğer ekonomide para miktarı artmaya devam ederse, devamında ekonomi kaçınılmaz olarak B noktasına PC 2 haline gelecektir. B noktasında, enflasyon beklentileri yeniden düzenlenir. Böylece nominal ücretler yendin düzenlenecektir. Böylece reel ücretler ve işsizlik aynı düzeye geri dönecektir. Yani uzun dönemde enflasyon ile İşsizlik arasındaki trade-off kaybolmuş olur. LRPC İşsizlik Enflasyon PC 1 U* 11 A E 22 U1U1 PC 2 B Uzun dönem Phillips eğrisi ve genişletici talep fonksiyonu

23 23 İstihdam ve İşsizlik Üretim faktörlerinin üretime katılmasına istihdam denir. Genelde işgücünün istihdamı üzerinden diğer üretim faktörleri de istihdam edildiği düşünüldüğü için sadece emeğin istihdamı dikkate alınan ifadeler kullanılır. Üretim faktörlerinin üretime katılmasına istihdam denir. Genelde işgücünün istihdamı üzerinden diğer üretim faktörleri de istihdam edildiği düşünüldüğü için sadece emeğin istihdamı dikkate alınan ifadeler kullanılır. 15-65 yaş arası nüfus Ülke Nüfusu Aktif Nüfus İşgücü İşsizler ÇÇalışanlar

24 Kurumsal olmayan Sivil /Aktif Nüfus Kurumsal olmayan Sivil /Aktif Nüfus = (15 yaş üzerindeki toplam nüfus) – (Hastane, hapishane, kışla gibi kurumlarda ikamet edenler) Kurumsal olmayan Sivil /Aktif Nüfus = (15 yaş üzerindeki toplam nüfus) – (Hastane, hapishane, kışla gibi kurumlarda ikamet edenler) Kurumsal olmayan Sivil / Aktif Nüfus = Çalışanlar (E) + İşsizler (U) + İş aramayanlar Kurumsal olmayan Sivil / Aktif Nüfus = Çalışanlar (E) + İşsizler (U) + İş aramayanlar İşgücü = E + U İşgücü = E + U 24

25 25 İşgücü kavramı, ülkenin toplam nüfusunun, üretim faaliyetine katılabilir durumda olan ve cari ücret haddi üzerinden çalışmayı kabul eden üyelerinden oluşan bölümünü ifade etmektedir. İşgücü kavramı, ülkenin toplam nüfusunun, üretim faaliyetine katılabilir durumda olan ve cari ücret haddi üzerinden çalışmayı kabul eden üyelerinden oluşan bölümünü ifade etmektedir. İşgücüne dâhil olan nüfus grupları şunlardır: İşgücüne dâhil olan nüfus grupları şunlardır: işverenler, işverenler, kendi hesabına çalışanlar, kendi hesabına çalışanlar, ücretsiz çalışan aile bireyleri, ücretsiz çalışan aile bireyleri, ücret mukabili çalışanlar ve ücret mukabili çalışanlar ve işsizler. işsizler. Bu grupların toplamından, orduda görev yapmakta olan askerler çıkarılır ise, sivil işgücü elde edilmektedir. Bu grupların toplamından, orduda görev yapmakta olan askerler çıkarılır ise, sivil işgücü elde edilmektedir.

26 26 İşgücü miktarının aktif nüfus miktarına oranı işgücüne katılım oranıdır (İGKO). İşgücü miktarının aktif nüfus miktarına oranı işgücüne katılım oranıdır (İGKO). İGKO= (İşgücü/Aktif Nüfus).100 İGKO= (İşgücü/Aktif Nüfus).100 Bir ülkede derlenen mevcut verilere göre toplam işgücü 40 milyon, istihdam edilen 35 milyon, çalışma yaşındaki nüfus ise 50 milyon kişidir. Bu veriler çerçevesinde söz konusu ülkede işgücüne katılım yüzde kaçtır? Bir ülkede derlenen mevcut verilere göre toplam işgücü 40 milyon, istihdam edilen 35 milyon, çalışma yaşındaki nüfus ise 50 milyon kişidir. Bu veriler çerçevesinde söz konusu ülkede işgücüne katılım yüzde kaçtır? A)10 B)30 C)70 D)80 E)87,5 A)10 B)30 C)70 D)80 E)87,5 İGKO= (40/50).100= 80 İGKO= (40/50).100= 80

27 Ekonomik Gelişme ve İstihdamın Sektörel Dağılımı Öte yandan, toplam işgücünün sektörler itibariyle dağılımı, ülkenin kalkınmışlık seviyesini ortaya koyan önemli bir gösterge olarak kabul edilmektedir. Öte yandan, toplam işgücünün sektörler itibariyle dağılımı, ülkenin kalkınmışlık seviyesini ortaya koyan önemli bir gösterge olarak kabul edilmektedir. Kalkınma sürecin derinleşmesi ile birlikte, tarımsal işgücünün payı daralmakta, sanayi ve hizmetler sektörlerinde istihdam edilen işgücünün payı yükselmektedir. Kalkınma sürecin derinleşmesi ile birlikte, tarımsal işgücünün payı daralmakta, sanayi ve hizmetler sektörlerinde istihdam edilen işgücünün payı yükselmektedir. 27

28 İşsizlik İradi işsizlik - Gayri iradi İşsizlik İradi işsizlik - Gayri iradi İşsizlik Gizli İşsizlik – Açık işsizlik Gizli İşsizlik – Açık işsizlik Yapısal işsizlik Yapısal işsizlik Konjontürel işsizlik Konjontürel işsizlik Mevsimlik işsizlik Mevsimlik işsizlik Friksiyonel (Geçici) işsizlik Friksiyonel (Geçici) işsizlik Enflasyonu Hızlandırmayan İşsizlik oranı (NAİRU) Enflasyonu Hızlandırmayan İşsizlik oranı (NAİRU) 28

29 İşsizlik Göstergeleri İşsizlik Oranı= (İşsizler / İşgücü).100 İşsizlik Oranı= (İşsizler / İşgücü).100 İşgücüne Katılım Oranı= (İşgücü/ Aktif Nüfus).100 İşgücüne Katılım Oranı= (İşgücü/ Aktif Nüfus).100 İstihdam Oranı= (Çalışan/ İşgücü).100 İstihdam Oranı= (Çalışan/ İşgücü).100 Bağımlılık Oranı= Çalışan Nüfus/ Çalışmayan Nüfus Bağımlılık Oranı= Çalışan Nüfus/ Çalışmayan Nüfus Doğal İşsizlik Oranı= (Yapısal + Geçici)/ İşgücü).100 Doğal İşsizlik Oranı= (Yapısal + Geçici)/ İşgücü).100 Eğer ekonomide işsizlik oranı (U t ), doğal işsizlik oranından (U N ) düşük ise (U t < U N ) ücretler ve fiyatlar genel düzeyi artacaktır. Eğer ekonomide işsizlik oranı (U t ), doğal işsizlik oranından (U N ) düşük ise (U t < U N ) ücretler ve fiyatlar genel düzeyi artacaktır. 29

30 YURTİÇİ İŞGÜCÜ PİYASASINDA GELİŞMELER: 2000-2005 30 200020012002200320042005 Nüfus (bin)678046878769764707347169572669 Sivil İşgücü (bin)230782349123818236402428924565 İstihdam Edilen (bin) 215812152421354211472179122046 İşsiz (bin) 149719672464249324982520 İşsizlik Oranı 6.58.410.310.510.3 Eksik İstihdam (bin) 1592140912861135996835 Eksik İstihdam Oranı 6.965.44.84.13.4 Atıl İşgücü Oranı 13.414.415.715.314.413.7

31 31

32 32 Mali Piyasaların Ana Göstergesi: Faiz Oranı Faiz oranı yükseldikçe borçlanmanın maliyeti artacaktır. Bu da yatırımların daha yavaş artmasına neden olacaktır. Bu gelişme hem tüketici hem de yatırımcı için geçerlidir. Faiz oranı yükseldikçe borçlanmanın maliyeti artacaktır. Bu da yatırımların daha yavaş artmasına neden olacaktır. Bu gelişme hem tüketici hem de yatırımcı için geçerlidir. Reel Faiz Oranı Reel Faiz Oranı r =((faiz oranı (i)/Enflasyon oranı (Π) )-1)*100 r =((faiz oranı (i)/Enflasyon oranı (Π) )-1)*100 Örnek: r=((180/165)-1)*100= %9,09 Örnek: r=((180/165)-1)*100= %9,09 Bileşik faizin hesabı, uzun dönem büyümedekine benze biçimde yapılır. Bileşik faizin hesabı, uzun dönem büyümedekine benze biçimde yapılır.

33 200 Yıl Önce Bir Banka Hesabında 1000 $ Olan Kişinin Bu Gün Ne Kadarı Olur? 33 Dönemin Başındaki Serveti Yıllık Faiz Oranı Bileşik Faiz Hes. Yıl 200 Yıl Sonunda Elde Edilecek Servet Düzeyi 10004%1.04200 2 550 750 10005%1.05200 17 292 581 10006%1.06200 115 125 904 10007%1.07200 752 931 622 1000%7,51.075200 1 912 902 569 10008%1.08200 4 838 949 585

34 ÇEŞİTLİ FAİZ ORANLARI: 1990-2005 34 3 aylık mevduat faiz oranı (%) Yıllık tasarruf mevduatı faiz oranı (%) Merkez bankası reeskont faiz oranı (%) İnter- bank gecelik faiz oranı (%) Devlet iç borçlanma yıllık basit faiz oranı ( %) Devlet iç borçlanma yıllık bileşik faiz oranı ( %) Devlet iç borçlanma yıllık reel faiz oranı ( %) 199047,557,350,852,049,7541,12 199162,766,254,572,269,880,516,23 199268,773,754,565,374,687,715,79 199364,674,554,563,079,387,618,43 199487,7102,664,0133,5109,9164,419,80 199575,991,657,072,398,9121,917,72 199680,792,857,076,5107,8135,233,71 199779,593,180,070,4110,7127,224,97 199880,193,380,074,5102,0122,529,51 199978,485,480,073,294,0109,536,84 200047,238,270,054,136,638,0-8,85 200174,662,270,093,275,996,221,41 200250,453,864,049,556,063,89,12 200337,640,252,536,042,745,015,48 200424,323,642,021,824,825,713,16 2005 20,419,930,014,816,616,910,38 Açıklamalar: (1) Faiz oranları, yıllık ortalama oranları yansıtmaktadır (2) İnterbank faiz oranı için İnterbank gecelik faiz oranı ortalama değeri verilmiştir. (3) Reel faiz oranının bulunmasında deflatör olarak TÜİK'in ÜFE'si kullanılmıştır.

35 35 Borçlanma Maliyeti: Nominal ve Reel Faiz Oranının Gelişimi

36 36 A.CARİ İŞLEMLER HESABI B. SERMAYE HESABI C. FİNANS HESABI D. NET HATA VE NOKSAN GENEL DENGE E. REZERV VARLIKLAR ÖDEMELER BİLANÇOSU TEMEL KALEMLERİ

37 37 ÖDEMELER DENGESİ 2003200420052006* A.CARİ İŞLEMLER HESABI -8.035-15.647-23.157-28.021 B.SERMAYE HESABI C.FİNANS HESABI 7.09917.64044.14136.580 D.NET HATA VE NOKSAN 5.0332.3492.216-732 GENEL DENGE GENEL DENGE4.0974.34223.2007.827 E.REZERV VARLIKLAR -4.097-4.342-23.200-7.827 Kaynak: Merkez Bankası * Ocak-Ekim

38 38 2010201120122013 A-CARİ İŞLEMLER HESABI -45.420-75.082-48.497-65.066 B.SERMAYE HESABI -51-25-52-93 C.FİNANS HESABI 59.51166.98670.31173.157 D.NET HATA VE NOKSAN 9289.1351.0592.765 GENEL DENGE 14.9681.01422.82110.763 E.REZERV VARLIKLAR -14.968-1.014-22.821-10.763 Resmi Rezervler -12.8091.813-20.814-9.911 Uluslararası Para Fonu Kredileri -2.159-2.827-2.007-852

39 39 A. CARİ İŞLEMLER HESABI A (= III+IIIa) a. İhracat f.o.b. a. İhracat f.o.b. b. İthalat f.o.b. b. İthalat f.o.b. I. MAL DENGESİ I (= a+b) Ia. Hizmet Gelirleri Ia. Hizmet Gelirleri Ib. Hizmet Giderleri Ib. Hizmet Giderleri II. MAL ve HİZMET DENGESİ II (= I+Ia+Ib) IIa. Yatırım Gelirleri IIa. Yatırım Gelirleri IIb.Yatırım Giderleri IIb.Yatırım Giderleri III. MAL, HİZMET ve YATIRIM GELİRİ DENGESİ III (=II+IIa+IIb) IIIa.Cari Transferler IIIa.Cari Transferler

40 40 HİZMET GELİR VE GİDERLERİ Hizmet ihraç ve ithaline ilişkin gelir ve giderlerin kaydedildiği ana hesaptır. Hizmet alışverişi, ödemeler dengesinde görünmeyen kalemler olarak da adlandırılır. Hizmet ihraç ve ithaline ilişkin gelir ve giderlerin kaydedildiği ana hesaptır. Hizmet alışverişi, ödemeler dengesinde görünmeyen kalemler olarak da adlandırılır. Kapsamı: Kapsamı: Ulaştırma (navlun dahil), Ulaştırma (navlun dahil), Turizm gelir ve giderleri, Turizm gelir ve giderleri, Haberleşme hizmetleri, Haberleşme hizmetleri, İnşaat hizmetleri, İnşaat hizmetleri, Sigorta hizmetleri, Sigorta hizmetleri, Mali hizmetler, Mali hizmetler, Bilgisayar ve bilgi hizmetleri, Bilgisayar ve bilgi hizmetleri, Patent ve lisans komisyonları, Patent ve lisans komisyonları, Ticari ve ticaret bağlantılı diğer hizmetler, Ticari ve ticaret bağlantılı diğer hizmetler, Finansal kiralama hizmetleri, Finansal kiralama hizmetleri, Çeşitli teknik hizmetler, Çeşitli teknik hizmetler, Kişisel, Kültürel ve Eğitsel hizmetler Kişisel, Kültürel ve Eğitsel hizmetler Resmi (Hükümet) hizmetleri. Resmi (Hükümet) hizmetleri.

41 41 ÖDEMELER DENGESİ 2003200420052006* A.CARİ İŞLEMLER HESABI -8.035-15.647-23.157-28.021 İhracat f.o.b. İhracat f.o.b.51.20667.00176.94971.415 İthalat f.o.b. İthalat f.o.b.-65.216-90.925-109.875-107.056 MAL DENGESİ MAL DENGESİ-14.010-23.924-32.926-35.641 Hizmet Gelirleri Hizmet Gelirleri19.02524.02825.84920.563 Hizmet Giderleri Hizmet Giderleri-8.520-11.242-11.883-9.301 MAL ve HİZMET DENGESİ MAL ve HİZMET DENGESİ-3.505-11.138-18.960-24.379 Yatırım Gelirleri Yatırım Gelirleri2.2462.6513.6843.818 Yatırım Giderleri Yatırım Giderleri-7.803-8.287-9.349-8.825 MAL, HİZMET ve YATIRIM GELİRİ DENGESİ MAL, HİZMET ve YATIRIM GELİRİ DENGESİ-9.062-16.774-24.625-29.386 Cari Transferler Cari Transferler1.0271.1271.4681.365

42 42

43 43 (Bin $ ) İhracatın Dış ticaret ithalatı İhracat İthalat dengesi hacmi karşılama YıllarDeğer Değiş im DeğerDeğişim Değer Years % % % 200573 476 40816.3 116 774 15119.7 -43 297 743 190 250 559 62.9 2006 85 534 67616.4 139 576 17419.5 -54 041 498 225 110 850 61.3 2007107 271 75025.4 170 062 71521.8 -62 790 965 277 334 464 63.1 2008 132 027 19623.1 201 963 57418.8 -69 936 378 333 990 770 65.4 2009 102 142 613-22.6 140 928 421-30.2 -38 785 809 243 071 034 72.5 2010 113 883 21911.5 185 544 33231.7 - 71 661 113 299 427 551 61.4 2011 134 906 86918.5 240 841 67629.8 - 105 934 807 375 748 545 56.0 2012 152 461 73713.0 236 545 141-1.8 - 84 083 404 389 006 877 64.5 2013 151 802 637-0.4 251 661 2506.4 - 99 858 613 403 463 887 60.3 2014* 157 642 1543.8 242 182 754-3.8 - 84 540 600 399 824 908 65.1

44 44 3:Aşağıdakilerden hangisi ödemeler bilançosunun sermaye hareketleri kısmında yer almaz? A)Doğrudan yatırımlar B)Portföy yatırımları C)Dış borç faiz ödemeleri D)Kısa vadeli sermaye hareketleri E)Dış borç ana para geri ödemeleri Yanıt: C Çünkü Dış borç faiz ödemeleri, Cari hesaptaki Cari tarsferler kaleminden ödenmektedir.

45 45 SERMAYE HESABI Bu hesap, i- Sermaye transferleri (borcun bağışlanması, göçmen transferleri gibi) ii- Üretilmeyen, finansal olmayan varlıklar (kara parçası gibi üretilmeyen varlıkların alım/satımı ile patent yayımlama hakkı gibi soyut varlıklar) olarak sınıflandırılmaktadır.

46 46 C.C.C.C. FİNANS HESABI C (=I+II+III+IV+V+VI) I. YURTDIŞINDA DOĞRUDAN YATIRIM I. YURTDIŞINDA DOĞRUDAN YATIRIM I II. YURTİÇİNDE DOĞRUDAN YATIRIM II. YURTİÇİNDE DOĞRUDAN YATIRIM II III. PORTFÖY HESABI-VARLIKLAR III. PORTFÖY HESABI-VARLIKLAR III IV. PORTFÖY HESABI-YÜKÜMLÜLÜKLER IV. PORTFÖY HESABI-YÜKÜMLÜLÜKLER IV = ( IVa+ IVb) IVa. Hisse Senetleri IVa. Hisse Senetleri IVb. Borç Senetleri IVb. Borç Senetleri V. DİĞER YATIRIMLAR-VARLIKLAR V. DİĞER YATIRIMLAR-VARLIKLAR V= (Va+Vb+Vc+Vd) Va.Merkez Bankası Va.Merkez Bankası Vb. Genel Hükumet Vb. Genel Hükumet Vc. Bankalar Vc. Bankalar Vd. Diğer Sektörler Vd. Diğer Sektörler VI. DİĞER YATIRIMLAR-YÜKÜMLÜLÜKLER VI. DİĞER YATIRIMLAR-YÜKÜMLÜLÜKLER VI = (VIa+VIb+VIc+VId) VIa. Merkez Bankası VIa. Merkez Bankası VIb. Genel Hükumet VIb. Genel Hükumet VIc. Bankalar VIc. Bankalar VId. Diğer Sektörler VId. Diğer Sektörler VIda. Cari, Sermaye ve Finansal Hesaplar VIda. Cari, Sermaye ve Finansal Hesaplar

47 47 2003200420052006* C.FİNANS HESABI 7.09917.64044.14136.580 Yurtdışında Doğrudan Yatırım Yurtdışında Doğrudan Yatırım-499-859-1.078-491 Yurtiçinde Doğrudan Yatırım Yurtiçinde Doğrudan Yatırım1.7262.7659.79315.804 Portföy Hesabı-Varlıklar Portföy Hesabı-Varlıklar-1.386-1.388-1.233-1.904 Portföy Hesabı-Yükümlülükler Portföy Hesabı-Yükümlülükler3.8519.41114.6708.806 Hisse Senetleri Hisse Senetleri9051.4275.6692.091 Borç Senetleri Borç Senetleri2.9467.9849.0016.715 Diğer Yatırımlar-Varlıklar Diğer Yatırımlar-Varlıklar-986-6.955259-10.363 Merkez Bankası Merkez Bankası-28-24-160 Genel Hükumet Genel Hükumet00 Bankalar Bankalar348-5.324-149-10.219 Diğer Sektörler Diğer Sektörler-1.306-1.607424-144 Diğer Yatırımlar-Yükümlülükler Diğer Yatırımlar-Yükümlülükler4.39314.66621.73024.728 Merkez Bankası Merkez Bankası497-209-787-1.028 Genel Hükumet Genel Hükumet-2.194-1.163-2.165-502 Bankalar Bankalar2.8466.56410.5248.006 Diğer Sektörler Diğer Sektörler3.2449.47414.15818.252 Cari,Sermaye ve Finansal Hesaplar -9361.99320.9848.559

48 48 D. NET HATA VE NOKSAN GENEL DENGE ( = A+B+C+D) GENEL DENGE ( = A+B+C+D) E. REZERV VARLIKLAR (RV+GD=0) Rezerv Varlıklar Rezerv Varlıklar Uluslararası Para Fonu Kredileri Uluslararası Para Fonu Kredileri Ödemeler Dengesi Finansmanı Ödemeler Dengesi Finansmanı

49 49 REZERV VARLIKLAR -Parasal Altın Rezervleri: Ülkenin parasal yetkilisinin elinde tuttuğu parasal altın rezervleri, rezerv varlıkları içerisinde yer almaktadır. Parasal altın, ülkenin para otoritesi ile diğer ülke para otoriteleri veya uluslararası para kuruluşları arasında olan işlemlerle elde edilir. -Parasal Altın Rezervleri: Ülkenin parasal yetkilisinin elinde tuttuğu parasal altın rezervleri, rezerv varlıkları içerisinde yer almaktadır. Parasal altın, ülkenin para otoritesi ile diğer ülke para otoriteleri veya uluslararası para kuruluşları arasında olan işlemlerle elde edilir. - Özel Çekme Hakları (SDR's): IMF tarafından yaratılan ve üye ülkelerin kotaları çerçevesinde üye ülkelere rezerv sağlamak amacıyla tahsis edilen bir uluslararası rezerv şeklidir. - Özel Çekme Hakları (SDR's): IMF tarafından yaratılan ve üye ülkelerin kotaları çerçevesinde üye ülkelere rezerv sağlamak amacıyla tahsis edilen bir uluslararası rezerv şeklidir. - Fon Nezdindeki Rezerv Pozisyonu: Üye ülkelerin IMF'deki rezerv pozisyonları, üye ülkelerin kredi dilimlerinden satın alışlarının toplamı olup, üye ülkeye her an ödenebilen tutarlardır. Fon'dan satın alınan tutarlar, döviz rezervlerinde artış, rezerv pozisyonunda azalışı göstermektedir. - Fon Nezdindeki Rezerv Pozisyonu: Üye ülkelerin IMF'deki rezerv pozisyonları, üye ülkelerin kredi dilimlerinden satın alışlarının toplamı olup, üye ülkeye her an ödenebilen tutarlardır. Fon'dan satın alınan tutarlar, döviz rezervlerinde artış, rezerv pozisyonunda azalışı göstermektedir. - Döviz Rezervleri: Döviz rezervleri, parasal otoritenin elinde tuttuğu dış ödemelerde kullanılabilecek yabancı paralar, yurtdışında geçerli çek, poliçe, senet, hazine bonosu gibi ödeme araçlarından oluşmaktadır. - Döviz Rezervleri: Döviz rezervleri, parasal otoritenin elinde tuttuğu dış ödemelerde kullanılabilecek yabancı paralar, yurtdışında geçerli çek, poliçe, senet, hazine bonosu gibi ödeme araçlarından oluşmaktadır. - Diğer Alacak Hakları: Rezerv varlıkları içerisinde yukarıda sınıflananlar dışında kalan diğer rezerv varlıklarıdır. Örneğin, bankaların elinde tuttuğu rezerv varlıkların parasal yetkilinin kontrolüne girmesi durumunda bu başlıkta kaydedilir. - Diğer Alacak Hakları: Rezerv varlıkları içerisinde yukarıda sınıflananlar dışında kalan diğer rezerv varlıklarıdır. Örneğin, bankaların elinde tuttuğu rezerv varlıkların parasal yetkilinin kontrolüne girmesi durumunda bu başlıkta kaydedilir.

50 50 2003200420052006* D. NET HATA VE NOKSAN 5.0332.3492.216-732 GENEL DENGE GENEL DENGE4.0974.34223.2007.827 E. REZERV VARLIKLAR -4.097-4.342-23.200-7.827 Rezerv Varlıklar Rezerv Varlıklar-4.047-824-17.847-3.872 Uluslararası Para Fonu Kredileri Uluslararası Para Fonu Kredileri-50-3.518-5.353-3.955 Ödemeler Dengesi Finansmanı --- Kaynak: Merkez Bankası * Ocak-Ekim

51 Ödemeler Bilançosu Dengesi ÖB= Cari İşlemler Dengesi + Sermaye ve Finans Dengesi + Net hata ve Noksan=0 ÖB= Cari İşlemler Dengesi + Sermaye ve Finans Dengesi + Net hata ve Noksan=0 17: Ödemeler bilançosu dengesinin sağlanması için aşağıdaki koşullardan hangisinin gerçekleşmesi gerekir? 17: Ödemeler bilançosu dengesinin sağlanması için aşağıdaki koşullardan hangisinin gerçekleşmesi gerekir? A) Dış borc geri ödenmesi +Cari işlemler bilançosu+Sermaye Bilançosu=0 A) Dış borc geri ödenmesi +Cari işlemler bilançosu+Sermaye Bilançosu=0 B) Dış borç faiz ödenmesi+Cari işlemler bilançosu+Sermaye bilaçosu=0 B) Dış borç faiz ödenmesi+Cari işlemler bilançosu+Sermaye bilaçosu=0 C) Cari işlemler bilançosu+Resmi rezervler=0 C) Cari işlemler bilançosu+Resmi rezervler=0 D)Resmi rezervler+Sermaye bilançosu=0 D)Resmi rezervler+Sermaye bilançosu=0 E)Net hata ve noksan+Cari işlemler bilançosu+Sermaye bilançosu=0 E)Net hata ve noksan+Cari işlemler bilançosu+Sermaye bilançosu=0 51

52 Rezervler Rezerv Varlıklar = Genel Denge + Rezerv varlıklar =0 Rezerv Varlıklar = Genel Denge + Rezerv varlıklar =0 Bir ülkenin gayri safi yurtiçi hasılatı 200 birimdir. Cari işlemler dengesi gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 5’i kadar açık vermektedir net uluslar arası rezervelerindeki değişme 5’e eşittir. Bu bilgilere göre ülkenin rezerveler dışındaki sermaye hareketleri kaç birimdir? Bir ülkenin gayri safi yurtiçi hasılatı 200 birimdir. Cari işlemler dengesi gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 5’i kadar açık vermektedir net uluslar arası rezervelerindeki değişme 5’e eşittir. Bu bilgilere göre ülkenin rezerveler dışındaki sermaye hareketleri kaç birimdir? A) 5 B) 10 C) 15 D) 20 E) 25 A) 5 B) 10 C) 15 D) 20 E) 25 RV (5)= CD (-10) + Ser Harketi RV (5)= CD (-10) + Ser Harketi Ser. Harket: 15 olur. Ser. Harket: 15 olur. 52

53 53 Döviz Kurunun Belirlenmesi Döviz kuru (ER), yabancı para birimine ödenmesi kabul edilen yerli para birimidir. Döviz kuru (ER), yabancı para birimine ödenmesi kabul edilen yerli para birimidir. Cari kur (ER)→ 1$ = 1,8 TL Cari kur (ER)→ 1$ = 1,8 TL ER= Ulusal para (P d )/Yabancı para (P f ) ER= Ulusal para (P d )/Yabancı para (P f ) Nominal Döviz kuru endeksi = (Söz konusu yılın nominal döviz kuru / Baz yılın döviz kuru). 100 Nominal Döviz kuru endeksi = (Söz konusu yılın nominal döviz kuru / Baz yılın döviz kuru). 100

54 Reel döviz kuru RER Her iki ülkede de enflasyon olduğu dikkate alınması halinde reel döviz kuru: Her iki ülkede de enflasyon olduğu dikkate alınması halinde reel döviz kuru: RER=ER*P f /P d RER=ER*P f /P d Örneğin, kurun 50TL iken Türkiye’de %80 ve dış dünyada %10 enflasyon olduğunu ve sonraki yılda kurun 85 TL olması halinde RER =? Örneğin, kurun 50TL iken Türkiye’de %80 ve dış dünyada %10 enflasyon olduğunu ve sonraki yılda kurun 85 TL olması halinde RER =? RER=85*110/180=51,9 olduğu görülmekte yerli paranın değerinin ilk yıla göre düştüğü görülmektedir. RER=85*110/180=51,9 olduğu görülmekte yerli paranın değerinin ilk yıla göre düştüğü görülmektedir. 54

55 Efektif Döviz Kuru: Ülkenin dış dünya ile ticaret hacminin ağırlığının ile kurun çarpımlarının toplamı biçiminde bir endeks değeri elde edilir. Ülkenin dış dünya ile ticaret hacminin ağırlığının ile kurun çarpımlarının toplamı biçiminde bir endeks değeri elde edilir. Yine benzer biçimde bu ülkelerdeki fiyat hareketleri de dikkate alınır ise yine efektif kurun değerlenip veya değersizleştiğinin tespiti mümkündür. Yine benzer biçimde bu ülkelerdeki fiyat hareketleri de dikkate alınır ise yine efektif kurun değerlenip veya değersizleştiğinin tespiti mümkündür. 55

56 56 Örnek: Örnek: A kuru: 500 ve payı : 0,70 ve sonraki yıl 600 olmuştur. A kuru: 500 ve payı : 0,70 ve sonraki yıl 600 olmuştur. B kuru : 800 ve payı : 0,30 ve sonraki yıl 900 olmuştur. B kuru : 800 ve payı : 0,30 ve sonraki yıl 900 olmuştur.Çözüm: EER t =0,70*500+0,30*800=590 EER t =0,70*500+0,30*800=590 EER t+1 = 0,70*600+0,30*900=690 EER t+1 = 0,70*600+0,30*900=690 =(690/590)*100=116,9 =(690/590)*100=116,9 Efektif Döviz Kuru:

57 57 Enflasyonu dahil ettiğimizde Enflasyonu dahil ettiğimizde Yukarıdaki soruya göre; Bizim ülkede bir yıl içinde enflasyon %35 Yukarıdaki soruya göre; Bizim ülkede bir yıl içinde enflasyon %35 A bölgesinde %5 ve B bölgesinde %10 ise yerli paranın düzeyi nasıl değişmiştir? Tespit ediniz. A bölgesinde %5 ve B bölgesinde %10 ise yerli paranın düzeyi nasıl değişmiştir? Tespit ediniz. Reel Efektif Döviz Kuru:

58 Cevap: Cevap: REER t = 590 REER t = 590 REER t+1 =(0,70*600*105+0,30*900*110)/135=546,6 REER t+1 =(0,70*600*105+0,30*900*110)/135=546,6 =(546,6/590)*100=92,6 oluyor. =(546,6/590)*100=92,6 oluyor. Bu da yerli paranın değerlendiğini ifade etmektedir. İhracat olanağının güçleştiğini ifade edecektir. Bu da yerli paranın değerlendiğini ifade etmektedir. İhracat olanağının güçleştiğini ifade edecektir. 58 Reel Efektif Döviz Kuru:

59 Satın Alma Gücü Paritesi ve Reel Döviz Kuru Satın Alma Gücü Paritesi (SGP) : Ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılaşmasını ortadan kaldıran para birimi dönüştürme oranıdır. Satın Alma Gücü Paritesi (SGP) : Ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılaşmasını ortadan kaldıran para birimi dönüştürme oranıdır. Satınalma gücü paritesine göre, bir ülke parasının yabancı ülke para karşısındaki yüzde değişme oranı, enflasyon oranları farkına eşit olmalıdır. Satınalma gücü paritesine göre, bir ülke parasının yabancı ülke para karşısındaki yüzde değişme oranı, enflasyon oranları farkına eşit olmalıdır. (ER 1 – ER 0 ) /ER 0 = P d - P f Başka bir ifade ile, (ER 1 – ER 0 ) /ER 0 = P d - P f Başka bir ifade ile, P d =ER * P f olmalıdır. P d =ER * P f olmalıdır. 59

60 60

61 61

62 62 20022003200420052006Ock-Ağustos Kamu Kesimi Borçlanma Gereği (Milyon YTL) -35.008,0-33.355,0-20.103,0-4.230,0 Kamu Kesimi Borçlanma Gereği/GSMH (Yüzde) -12,7-9,4-4,7-0,9 Dış Borç Stoku (Milyar Dolar) 130,1144,9162,2171,1193,6 İç Borç Stoku (Milyar YTL.) 149,9194,4224,5244,8251,9 Emisyon (Milyon YTL) 7.635,610.675,513.465,219.612,022.865,8 Rezerv Para (Milyon YTL) 10.668,315.010,420.327,932.696,433.809,8 Para Arzı ( M1) (Milyon YTL) 15.827,623.014,328.793,442.118,844.281,4 Para Arzı (M2) (Milyon YTL) 61.879,882.713,0108.539,2153.453,1174.826,7 Para Arzı (M2Y) (Milyon YTL) 133.664,5151.001,0184.403,6229.536,4265.939,7 TEFE (ÜFE) Değişim Yüzdesi (Yıllık ortalama) 50,125,611,15,97,06 TEFE (ÜFE) Değişim Yüzdesi (Yıl sonu) TÜFE Değişim Yüzdesi (Yıllık ortalama) 30,813,913,82,711,19 45,025,310,68,29,05 TÜFE Değişim Yüzdesi (Yıl sonu) 29,718,49,37,710,55

63 63


"1 Ekonomik Büyüme Ekonomik büyümeyi ölçmek için reel milli gelirin kullanılması gereklidir. Ekonomik büyümeyi ölçmek için reel milli gelirin kullanılması." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları