Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

30.05.20161 Badem ZM 211, BÜ 301 Bahçe Bitkileri Yetiştiriciliği-I 14.12.2006 Özçağıran,R.,A.Ünal,E.Özeker, M.İsfendiyaroğlu. 2005. Ilıman İklim Meyve.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "30.05.20161 Badem ZM 211, BÜ 301 Bahçe Bitkileri Yetiştiriciliği-I 14.12.2006 Özçağıran,R.,A.Ünal,E.Özeker, M.İsfendiyaroğlu. 2005. Ilıman İklim Meyve."— Sunum transkripti:

1 Badem ZM 211, BÜ 301 Bahçe Bitkileri Yetiştiriciliği-I Özçağıran,R.,A.Ünal,E.Özeker, M.İsfendiyaroğlu Ilıman İklim Meyve Türleri: Sert Kabuklu Meyveler, Cilt:3, Ege Üniversitesi Basımevi, Bornova-İzmir, 308 s. Soylu,A Ilıman İklim Meyveleri-II, Uludağ Üniv. Ziraat Fak. Ders Notları No:72, Bursa, 245 s.

2 Badem 1. Bitki Sistematiğindeki Yeri 2. Kültür Tarihi 3. Anavatanı, Dünya Üzerindeki Yayılışı 4. Ekonomik Önemi 5. Dünyada ve Türkiye’de Üretimi ve Ticareti 6. Morfolojik ve Biyolojik Özellikleri 7. Pomolojik Sınıflandırması ve Bazı Önemli Çeşitler 8. Döllenme Biyolojisi 9. Ekolojik İstekleri 10. Çoğaltılması 11. Bahçe Kurulması 12. Bahçede Yıllık Bakım İşleri 13. Derim (Hasat) 14. Meyvesinin Muhafazası 15. Verim

3 Bademin Bitki Sistematiğindeki Yeri Bölüm: Spermatophyta (Tohumlu bitkiler) Alt bölüm: Angiospermae (Kapalı tohumlu bitkiler) Sınıf: Dicotyledoneae (Çift çenekli bitkiler) Takım: Rosales Familya: Rosaceae (Gülgiller) Alt familya: Prunoideae (Sert çekirdekliler) Cins: Prunus Alt cins: Amygdalus Tür: Prunus amygdalus, P.bucharica, P.fenzliana, P.kuramica, P.ulmifolia. 40 tür

4 Bademin Kültür Tarihi -M.Ö. 2000’de Anadolu, İran, Suriye, Filistin -Orta Asya’da ‘badam’ denilir. -Kafkasya, Afganistan, İran, Irak, Tacikistan, Pakistan’da yabani formlarına rastlanır. -Akdeniz havzasına yayılmıştır. -Fransa, İtalya, İspanya

5 Bademin Anavatanı ve Dünya Üzerindeki Yayılışı Anavatanı: Batı Asya, Orta Asya’nın dağlık bölgeleri, Hindistan, Çin, Kuzey İran, Suriye, Akdeniz ülkeleri

6 Bademin Ekonomik Önemi -Botanik yönden sert çekirdekli, pomolojik yönden sert kabukludur. -Yağ, protein, P, K, Mg, niasin -Çağla, taze iç, şekerleme, çikolata, pasta, draje, ezme, yağ, sakız (zamk) -Parfümeri (krem, losyon), tıp -Yeşil kabuk (%25 şeker) hayvan yemi

7 Dünyada ve Türkiye’de Badem Üretimi ÜlkeÜretim (t) FAO 2005 Dünya1,648, ABD 681, İspanya 204, Suriye 130, İtalya 118, İran 80, Fas 70, Yunanistan 49, Türkiye 39,000 (%2.37) 9. Cezayir 33, Libya 27,500

8 Dünyada ve Türkiye’de Kabuklu Badem Ticareti (FAO 2003) Ülkeİhracat (t)Ülkeİthalat (t) Dünya Dünya 1. ABD73, Hindistan19, Afganistan 7, Pakistan 8, Suriye 3, Hong Kong 7, İspanya 2, Lübnan 3, Çin 1, B.Arap Emir. 1, Avustralya 1, İtalya 1, Portekiz 1, İspanya 1, Endonezya Çin 1, İtalya Fransa 1, Benin Almanya 1, Türkiye Türkiye 1,032

9 Dünyada ve Türkiye’de İç Badem Ticareti (FAO 2003) Ülkeİhracat (t)Ülkeİthalat (t) Dünya Dünya 1. ABD253, Almanya61, İspanya 52, İspanya51, Fransa 5, Japonya28, İtalya 5, İtalya27, Belçika 4, Fransa27, Hollanda 4, Kanada14, Almanya 3, B.Arap Emir.12, Şili 2, Hollanda11, İran 2, İngiltere11, Hong Kong 1, Belçika11, Türkiye Türkiye 971

10 Bademin Morfolojik ve Biyolojik Özellikleri Habitüs (taç): Çok dik, dik, dik-yayvan, yayvan, çok yayvan gelişir m Gövde: Düzgün, gri-kırmızımtırak kahverengi, iri lentiselli Kök: Kazık. Dallar: Bir yıllık dallar: Odun ve çiçek tomurcukları bulunur. Mayıs bukedi: >1 yaşlıdır. Ömrü 5 yıldır. Tomurcuk: Odun (küçük, sivri), çiçek (büyük, küt, saf). Az dallanan çeşitlerde buket dalda, çok dallanan çeşitlerde bir yaşlı sürgünler üzerinde oluşur. Ayrım bir önceki yılın temmuz sonu – ağustos başındadır. Açtığında 1 çiçek oluşur.

11 Bademin Morfolojik ve Biyolojik Özellikleri (devam) Yaprak: İri, orta iri, küçük elips veya mızrak şeklindedir. Şeftalininkinden daha küçük ve incedir. Açık ve koyu yeşil arasında değişir. Kenarı testere dişlidir. Üst yüzü yeşil, alt yüzü açık yeşildir. Çiçek: Yıllık sürgünde veya buket dallarda oluşur. Erselik, 5 çanak (açık yeşil), 5 taç (beyaz-pembe), erkek organ, 1 dişi organ (1 karpel), ovaryum orta durumlu (perigin). Kalıtsal yapı ve çevre şartları nedeniyle çift dişi organ oluştuğu veya hiç oluşmadığı görülür. Meyve: Gerçek, basit, drupa. Mezokarp kuruyarak derimsi yapı kazanır (yeşil kabuk kavlaması). Tohum: Tatlı veya acı

12 Ticari Yönden İyi Badem Çeşidinde Bulunması Gereken Özellikler -Ağacın gelişmesi kuvvetli olmalıdır. -Ağaç bol miktarda çiçek açmalıdır. -Çiçeklenme geç olmalıdır. -Diğer ticari çeşitlerle döllenebilmelidir. -Bol ve kararlı ürün vermelidir. -Meyveler aynı zamanda olgunlaşmalıdır. -Kolay derilebilmeli, ancak rüzgârla dökülmemelidir. -Yeşil kabuk kolay kavlamalıdır. -Çift ve ikiz iç oranı düşük olmalıdır. -Randımanı ve iç kalitesi yüksek olmalıdır. -Çevresel şartlara, hastalık ve zararlılara dayanıklı olmalıdır.

13 Kabuklu Bademin Özellikleri -Kabuk ne çok sert ne de çok yumuşak olmalıdır. -Karın bölümünde açıklık bulunmamalıdır. -Kuş zararının olmadığı yerde el ve diş bademleri tercih edilmelidir. -Kabuğun delikli üst tabakası kendiliğinden alt tabakadan ayrılıp dökülmemelidir.

14 İç Bademin Özellikleri -İrilik ve şekline göre boylandırılır. -Açık renkli olması -İç zarın yüzeyinin düzgünlüğü -İç zarın yüzeyinin az tüylü veya tüysüz olması -İç randımanının yüksekliği (%25-60) -Çift ve ikiz oranının düşük olması, <%20

15 Bademin Pomolojik Sınıflandırması - Acıbadem (çekinik gen) - Tatlı badem Kabuk özelliklerine göre: -El: El ile kolay kırılır. Randımanı* yüksektir (%70). Üst kabuğun dökülmesi ve karın bölümünde açıklık bulunması olumsuzluğudur. -Diş: Diş ile kolay, el ile zor kırılır. Randımanı kısmen yüksektir. Saklanması el bademlerine göre daha iyidir. -Sert: Çekiçle kolay, diş ile zor kırılır. Randıman, taş bademlerine göre daha yüksektir (%40-45). Saklanması iyidir. Kuşlardan zarar görmez. -Taş: Ancak çekiçle kırılır. Randıman %18-35’tir. İyi saklanır. *Randıman: İç ağırlığı / toplam ağırlık

16 Bademde Bazı Önemli Çeşitler Yerli: Dokuzoğuz I (104-1), Dokuzoğuz II (120/1), Gülcan I (101/23), Gülcan II (101/13), Nurlu, Akbadem Yabancı: ABD: Nonpareil, Texas (Mission, Texas Prolific), Peerless, Ne Plus Ultra, Merced, Thompson, Carmel, Price İtalyan: Fragiulio Grande, Pizzuta d’Avola, Genco, Supernova, Tuono, Fascionello, Falsa Baresa, İspanyol: Desmayo Largueta, Marcona, Garrigues, Atocha, Masbovera, Glorieta, Francoli Fransız: Ferragnés, Ferralise, Ferraduel, Lauranne

17 Bademde Kendine Verimli Çeşitler Filippo Ceo Sannicandro Ayles Guara Moncayo Felisia Cambra Blanguerna Mandaline

18 Bademin Döllenme Biyolojisi -Erselik (=hermafrodit, er-dişi) -Kendisi ile uyuşmazdır. Kendine verimsizdir. S allelleri ile kontrol edilir. -2n=2x=16 -Yabancı döllendiği için tozlayıcı olmalıdır. -Tozlanma böcek ile olur (entomofil). 1-3 kovan/4 da -Dişi organ, çiçek açtıktan 2 gün sonra döllenmeye elverişli (kabul edici=receptive)dir. 3-4 gün sürer. Çiçek tozu, embriyo kesesine 4-5 günde ulaşır.

19 Bademin Ekolojik İstekleri İklim istekleri: Sıcak ılıman iklim meyve türüdür. Yazın sıcak ve kurak, kışın ılık ve yağışlı Akdeniz iklimi. -Meyve türleri içinde en erken çiçek açar. (ocak - -mart) -Tomurcuk düşük sıcaklıkta da sürebilir. -Kış dinlenme devresinde gövde –28 ile –30°C’de, -Kapalı çiçek tomurcuğu –18°C’de, -Pembe tomurcuk döneminde –4.0 ile –6.5°C’de, -Çiçeklenme başında –3 ile –4°C’de, -Çiçeklenme sonunda –1.5°C’de, -Körpe çağla döneminde –1.0 ile –0.5°C’de zararlanır. -Kış dinlenme (soğuklama) süresi 7.2°C’nin altında 300 ile 500°C saat arasındadır. -İlkbahar geç donları çok etkilidir. -Yazın yüksek sıcaklık toplamı ister.

20 Bademin Ekolojik İstekleri (devam) Toprak istekleri: -Süzek, hafif, derin alüviyal toprağı sever. Kök m derine gider. -Kumlu,orta derecede killi, çakıllı, taşlı, kireçli toprakta da yetişebilir. -Çok su tutan ağır toprak uygun değildir. Sakız (zamk) çıkarır.

21 Bademin Çoğaltılması -Heterozigot, yabancı döllenme. Tohumda açılım olur. -Durgun T göz aşısı kullanılır. Anaçlar: -Badem: P.amygdalus. Kireçli ve kurak şartlar içindir. Geç meyveye yatar. -Şeftali: P.persica. Düşük pH, kumlu-tınlı, sulanan toprak için. Saçak köklüdür. Erken meyveye yatar. Ancak ömrü kısadır. -Badem x Şeftali, Şeftali x Badem melezleri: INRA GF 557: Shalil x badem, nematoda dayanıklı INRA GF 677: rastlantı çöğürü, asfeksiye* dayanıklı Hansen 2168 ve 536 : Titan bademi x Nemaguard Adafuel: Marcona’nın yozu,çelikleri kolay köklenir *Asfeksi: Toprakta su birikmesinden dolayı köklerin oksijensiz kalarak ölmesi.

22 Bademin Çoğaltılması -Erik: P.cerasifera, P.domestica, P.salicina. Su tutan toprak için. Kök çürüklüğüne dayanıklıdır. P.institia: Pollizo. St.Julien’den, Montizo-646 ve Monpol Ağır ve kireçli toprak için iyi, tuzluluğa toleranslı, çelikleri kolay köklenir. P.marianna: Marianna Yüzeysel köklü, odun çelikleri kolay köklenir, sık dikime uygun, çok dip sürgünü oluşturur. GF 8-1

23 Badem Bahçesi Kurulması Çeşit Seçimi -Geç çiçek açan çeşitler. -Pazarlama durumu (el, diş, sert, taş badem) dikkate alınmalıdır. -Değişik zamanda olgunlaşan en az 2, bazen 3 çeşit dikilmelidir. -Birbirini tozlayan çeşitler seçilmelidir. -Toprağa uygun anaç seçilmelidir. Bahçe Yerinin Hazırlanması Toprak derin olarak sürülüp hazırlanır. Tesviye ve drenaj yapılır. Fidanların Dikimi Kapama bahçe Toprak kuvvetli ve yağış yetersiz ise 8-9 m, Toprak zayıf ve yağış yeterli ise 5-7 m

24 Badem Bahçesinde Yıllık Bakım İşleri Toprak İşlenmesi: Açık (kurak şartta), geçici örtülü, (ilkbahar başında toprağa gömülür), örtülü (sulak) Sulama: Yıllık en az mm yağış gerekir. Damla sulama kullanılır. Gübreleme: Verim çağındaki ağaca: N g/ağaç saf (%21’lik amonyum sülfat) P 2 O 5 ? K 2 SO kg/ağaç veya 5-12 kg/yıl (%50’lik potasyum sülfat) B g/ağaç boraks Zn, Cu eksikliğine rastlanabilir. NaCl birikmesi zararlıdır.

25 Sulanarak Yetiştirilen Badem Bahçesinde Temmuz Ayı Yaprak Analizi Sonuçları Besin elementiNoksanlıkYeterliYüksek Belirtisi Azot<%2.0% Fosfor-% Potasyum %1.4 Kalsiyum-%2.0>%2.0 Magnezyum-%0.25>%0.25 Sodyum--%0.25 Klor--%0.3 Bor<300 ppm30-65 ppm300 ppm Bakır-5 ppm>4 ppm Mangan-20 ppm>20 ppm Çinko<15 ppm--

26 Badem Bahçesinde Yıllık Bakım İşleri (devam) Budama: Şekil, ürün. Yayvan taç oluşturan çeşitlere goble (çanak, vazo), dik taç oluşturan çeşitlere doruk dallı veya değişik doruk dallı şekil verilir. Her yıl veya iki yılda bir budanır. Öncelikle kuruyan, kırılan, hastalıklı, zararlanmış dallar kesilir. Tacı sınırlandırmak için tepe vurulmaz. Meyve seyreltmesi: Yapılmaz.

27 Badem Bahçesinde Yıllık Bakım İşleri (devam) Hastalıklar: -Kök çürüklüğü: Armillaria sp., Phytophthora sp. mantar -Kök kanseri: Agrobacterium sp. Bakteri -Et lekesi: Polystigma ochraceum, mantar -Yaprak kıvırcıklığı (klok, glok): Taprina deformans, mantar -Yaprak delen (çil): Coryneum beijerinckii, mantar -Küflenme: Aflatoksin maddesi, mantar Zararlılar: -İç kurdu: Eurytoma amygdali -Adi kapnod: Capnodis sp. -Nematodlar -Kemirici hayvanlar -Kuşlar

28 Bademde Derim (Hasat) -Temmuz ortası – eylül başı -Derim olgunluğu, ağacın iç bölümündeki meyvelerin dış yeşil kabuğunun çatlaması ve kuruyarak renk değiştirmeye başlaması ile anlaşılır. -Ağaç altına serilmiş çadır bezi üzerine dökülür. -Birkaç gün yerde bekletilen meyvelerin kısmen nemli dış yeşil kabukları el veya makine ile soyulur. -Nem oranı %5-7 oluncaya kadar kurutulur. -Ağartma: 100kg kabuklu badem için kg kükürt

29 Badem Meyvesinin Muhafazası Kurtlanmaya karşı fümige* edilir. 0.0 ile 4.5°C’de, %70-75 oransal nemde, 1-2 yıl depolanabilir. *Fümigasyon: Ürünü hastalık ve zararlılara karşı korumak amacıyla kimyasal madde püskürtülmesi. Ambalaj: Jüt çuval, karton kutu, küçük plastik torba veya kutu

30 Bademde Verim Meyve vermeye 3. yılda başlar. Tam verime Yılda ulaşır kg/da kabuklu badem (kuvvetli toprakta) kg/da kabuklu badem (zayıf toprakta) kg/ağaç kabuklu badem (15-20 yaşında)

31

32 AKDAMAR

33 MANDOLLO

34 NONPAREIL

35

36

37

38

39

40


"30.05.20161 Badem ZM 211, BÜ 301 Bahçe Bitkileri Yetiştiriciliği-I 14.12.2006 Özçağıran,R.,A.Ünal,E.Özeker, M.İsfendiyaroğlu. 2005. Ilıman İklim Meyve." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları