Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Ergonomi. Konunun genel amacı –Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Ergonomi. Konunun genel amacı –Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve."— Sunum transkripti:

1 Ergonomi

2 Konunun genel amacı –Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma ortamı tasarımları hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır. Öğrenme Hedefleri –Ergonomiyi ve temel kavramlarını tanımlar. –Ergonomik risklerin etkilerini belirler. –Ergonomik risklerin önlenmesinde yapılacak çalışmaları açıklar. Konunun alt başlıkları –Çalışma yaşamı ve ergonomi fizyolojisi ve biyomekanik Antropometri ve çalışma ortamı tasarımı –Bilgi teknolojisine dayalı ergonomik düzenlemeler –Güvenlik tekniğine dayalı ergonomik düzenlemeler –Ofis ergonomisi –İlgili mevzuat

3 Prof.Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ Ergonomi ERGONOMİ

4 Prof.Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ Ergonomi Program Ergonomi nedir? İşyerindeki uygulamalar nelerdir? Birikimsel zedelenme hastalıkları nelerdir (CTDs)? Bu açıdan etkinlikler nelerdir? Ne yapabilirsiniz.

5 Prof.Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ Ergonomi What is Ergonomics? İşi kişiye uydurur “Çalışma kuralların ıbelirler” Çalışma koşullarını rahatlatır Eşyaları kullanıcı dostu yapar

6 Prof.Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ Ergonomi Ergonominin uygulamaları Ev ve dinlenme HizmetBüro Manufacturing İmalat

7 Prof.Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ Ergonomi Güvenlilik, kalite ve etkililik

8 Prof.Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ Ergonomi Ergonomi biliminin amaçları: 1. İnsanlar tarafından kullanılan araç gereç ve düzeneklerin kullanım etkinliğinin artırılması 2. Günlük hayatta karşılaşılan insan kullanımına ve etkileşimine açık olan her şeyin insana uygun tasarımıyla: a. İnsan performansının artması b. İnsan güvenliğinin sağlanması c. İnsan sağlığının korunması ve iyileştirilmesi d. İnsan mutluluğunun ve doyumunun sağlanması amaçlanır.

9 Prof.Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ Ergonomi 9 Üretim sistemleri tasarımlarında ve işletiminde ergonomik faktörler dikkate alınmazsa;  Verim azalır  Kayıp zamanlar artar  Devamsızlıklar ve işten ayrılmalar artar  İşle ilgili hatalar artar  İş kalitesi düşer  Çalışanların fiziksel ve psikolojik sorunları artar  İş kazaları – Meslek Hastalıkları artar

10 Ergonomi; insan kullanımına yönelik tasarım, çalışma ve yaşama koşullarının optimal hale getirilmesi çalışmalarının tümüdür. çevre – insan etkileşimi olarak tanımlanabilir.

11 Latincede; “Ergon= Çalışma, Nomikos = Yasa” Ergonomi= Çalışma yasası (Kuralları)

12 Önce vücudumuzu tanıyalım Hücreler  Dokular  Organlar  Sistemler  Dokunma –duyu sistemi:Deri (örtü sistemi)  İskelet- kas sistemi (hareket sistemi)  Solunum sistemi  Kalp dolaşım sistemi  Sindirim sistemi  Boşaltım sistemi  Sinir sistemi  İç salgı sistemi (endokrin)  Üreme sistemi

13 Bu sistemler bir bütün içinde çalışırlar ama  İskelet sistemi  Kalp dolaşım sistemi  Solunum sistemi  Sinir sistemi çalışma sırasında ön plana çıkar.  İnsan vücudu dinamik bir yapıya sahiptir.  Yaş ve çevre koşulları ile değişim içindedir.  Zamanla kas gücü azalır,  Görme yeteneği azalır,  İşitme yeteneği azalır. Önce vücudumuzu tanıyalım

14 ERGONOMİNİN AMACI: mobilyalar, el araçları, ekipmanlar, işin gereklilikleri işyeri çevresi insan ölçüleri, yetenekleri kısıtlılıkları beklentileri Temel ilke: Uyumluluk Çevreye müdahele et İnsanı gözlemle

15 Prof.Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ Ergonomi Statik Çalışma Anında Vücutta Meydana Gelebilen Arızalar Statik Çalışmaya ÖrneklerMeydana Gelen Şikayetler Sürekli ayakta durmaAyak ve bacak ağrıları, varisler Aralıksız sandalyede oturmaSırt ve boyun ağrıları Oturma yerinin arkalığının yüksek olması durumu Diz, alt ve üst baldır, ayak ağrıları Öne doğru eğilme halindeOmurlar arası ağrılar ve omuz deformasyonu Yana doğru omuz hareketli çalışmaOmuz ve üst kol ağrıları Başı devamlı olarak aşırı derecede öne eğimli çalışma Sırt, boyun ağrıları, boyun omurlarında aşınma Herhangi araç ve gerecin uygun olmayan şekillerde tutulması Parmak, bilek ağrıları ve mafsal iltihapları 15

16 Kullanıcıya uygun olmalı Kullanımı kolay olmalı Rahatlığı arttırmalı Performansı arttırmalı Hız Sağlığı korumalı ERGONOMİK TASARIM Güvenlik Doğruluk, kesinlik, hassasiyet

17 Bu amaç(lar)a ulaşmak için ergonomi bilimi birçok bilimle iç içe çalışmak zorundadır. Multidisipliner bir bilimdir.

18 ERGONOMİYİ OLUŞTURAN BAŞLICA BİLİMLER Antropometri Fizyoloji ve Biyomekaniktir. Diğer katkıda bulunan bilimler: Fizyoloji, biyoloji Fizik Psikoloji Enformasyon bilimleri Adli tıp İstatistik İşletme yöntemleri Tasarım Yönetim İş psikolojisi Sosyoloji Mühendislik sistemleri

19 Antropometri İnsan vücut ölçülerinin istatistiksel karakteristikleri ile ilgilenir. Antropometrik veriler elbise mobilya, makine, el aletleri ve tezgah dizaynı için çok önemli bilgiler sağlar.

20 Antropometri

21 Algısal-Bilişsel Ergonomi: CognitcOİTİVEive Ergonomi (Cognitive-Ergonomi) Asıl çalışma alanı gösterge dizaynıdır. Hata olasılığını en aza indirmek hedeflenir. Kumanda, kontrol düğmeleri, uyarı zilleri, sinyaller, joystickler, direksiyon ve araç- uçak göstergeleri

22

23 Ergonomi bilimi insan çevresindeki streslerle ilgilenir. Bu stres çoğunlukla işyerlerindedir.

24 İş Fizyolojisi: İşin gerekliliklerine kas iskelet sisteminin, solunum sisteminin ve Kalp-damar sisteminin yanıtı ne olacaktır? sorusuyla ilgilenir.

25 Biyomekanik: İnsan dokularının özellikleri ve mekanik streslere dokuların yanıtı ne olacaktır? sorusuyla ilgilenir. Makinede çalışan kişilerin olası zararlardan korunması için kask, eldiven maske vb. koruyucu ekipman üretimi biyomekanik desteğiyle başarılabilir Kronik ya da kümulatif bozuklukların oluşmaması için önlem almayı sağlar.

26 Antropometri

27

28 KULLANILDIĞI ALANLAR: Raf yüksekliği: Konveyör yüksekliği:“ Elektrik düğmesinin yerden yüksekliği: Ayakkabı üretimi : Eldiven üretimi : Çalışma masası/ sandalye üretimi Antropometri

29

30

31 Prof.Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ Ergonomi Özet — Nötral duruşlar Boyun düz Omuzlar gevşek Dirsekler yanda Bilekler nötral Sırtta S eğrisi

32 ANROPOMETRİK VERİLERDEN YARARLANILMAZ İSE: KAS İSKELET SİSTEMİ İNJÜRİLERİ, YORGUNLUK.... SORUNLARI ORTAYA ÇIKAR.

33 YÜKLENME: Herhangi bir işin yapılabilmesi için gerekenlerin tümünü kapsar. Yüklenme, işin yapılması için kişiden kişiye değişmeyecek özellikler toplamıdır. ZORLANMA: Yüklenmenin kişi üzerinde etkisi. Kişiden kişiye değişir. GEREKENLER: İşin yapılabilmesi için bir takım kişisel ve mental unsurların oluşturulması gerekir. O iş için yapılması gereken şeylerin tümüdür. 33 İş biliminin temel kavramları

34 Yüklenme Kişisel Özellikler Zorlanma Yorgunluk 34 Yüklenme ile zorlanma arasındaki ilişki

35 1.Statik kassal çalışmalardan mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. 2.Statik kuvvet gerektiren durumlarda mümkün olduğunca organ ya da vücut ağırlıklarından yararlanılmalıdır. 3.Tutma kuvveti azami kas gücünün %15’den küçük miktarlarda olmasına özen gösterilmelidir. 4.Makine sistemlerinde, kumanda kollarında en uygun kuvvet yönlerinin kullanılmasına özen gösterilmelidir. Dinamik ve Statik Çalışma Durumlarında Kasların Ekonomik Kullanımına İlişkin İlkeler 35

36 YORGUNLUK VE DİNLENME Yorgunluk, bir çok durumun tanımlanması için kullanılmaktadır: 1. Dikkatte azalma 2. Algılamanın yavaşlaması ve azalması 3. Güdülenmede azalma 4. Fiziksel ve mental performans hızında azalma 5. Aynı çıktının sağlanabilmesi için daha büyük oranda enerji harcanması 6. Küntlük, yorgunluk ve irritabilite duygusu. Günlük yaşamda yorgunluk değişik kaynakların birikimine bağlı olarak meydana gelmektedir.

37

38 Yorgunluk Yorgunluk, iş yükü nedeniyle bir organın, bir kasın veya tüm organizmanın işlevsel yeteneğinin, performansının azalmasıdır. Sürekli performans sınırının üstünde çalışılırken, artan oksijen gereksinimi yeter düzeyde karşılanamadığından anaerobik glikolizin oluşturduğu laktik asit artmaya ve kas lifleri de fazla asit yüzünden şişmeye başlar. Lifler katı bir zarfla sarılı olduklarından ağrı algılayan sinirleri de bu sargı içinde sıkıştırmaya başlarlar. 38

39 Yorgunluk kavramına bakış açısına göre bunu çeşitli tanımları mevcuttur. Endüstride yorgunluk başlıca üç ana konuda incelenir. Yorgunluk Hissi: Genellikle uzun süre çalışanlarda olduğu varsayılan bir kavramdır. Yorgunluk hissi kişinin çalışmasını değerlendirmede yalnız başına bir kriter olarak kullanılamaz. Vücutta Fizyolojik Değişmeler: Kalp hızı artar, kan dolaşımı değişir. Vücudun Çalışma Kapasitesi: Kaslarda, kanda biriken asit artar. Çalışma kapasitesi düşer. Endüstride yorgunluk kavramı 39

40 İşyerinde Yorgunluk Yorgunluğun işaretleri hem objektif hem de sübjektif karakterlidir. En önemli yorgunluk işaretleri şunlardır: Subjektif yorgunluk, uyku hali, işten kaçış duygusu algılamaları Kolay düşünememe Dikkatin azalması Algılama hızının düşmesi Bedensel ve mental faaliyetlerde performans düşüşü. 40

41

42 İş Molaları İşbilimimde mola; bir vardiya süresi içerisinde işe ilişkin faaliyetlerin durdurulduğu zaman dilimi şeklinde tanımlanır. 42

43 Mola Türleri 43 İşyerlerinde, yapılan işlerin türüne ve ağırlığına göre, yeteri kadar sıklıkta ve uzunlukta mola süreleri bilimsel olarak tespit edilmeli ve uygulanmalıdır. MOLALAR; Organize edilebilen molalar; işyeri tarafından belirlenmiş ve uygulanmaya konulmuştur. Organize edilemeyen molalar ikiye ayrılır. Keyfi Molaları: Dinlenme amacıyla, işçi tarafından keyfi olarak iş arasına sokulmuş molalardır. Kural olarak, uzun sürmez. Fakat ağır işlerde sıkça görülür. Gizli Molalar: Çalışan kişi, yaptığı işten yorulduğu için, daha önemsiz 2. dereceden bir işle uğraşarak yorgunluğunu gidermeye çalışır. Kısaca çalışmayıp çalışıyor görünmekle aslında, gizli bir mola süresi meydana getirmektedir.

44 5 dakikadan uzun süren molalardan sonra tekrar işe başlarken vücudun oksijen gereksinimi ilk iki dakika süresinde biraz daha fazladır, ikinci dakika sonuna doğru normal düzeye iner. 44 Şekil: Mola sonrası işe başlarken artan oksijen gereksinimi

45 Şekil: Molaların dinlendirme değeri süresi uzadıkça azalır. Molanın etkenliği süresi arttıkça azalır, molanın dinlendirme değeri azalan üstel bir fonksiyon biçimindedir. 45

46 Şekil: Aynı oranda, farklı mola dağılımının performansa etkisi 46

47 Mola Ne Zaman Verilmelidir? Mola düzenlemelerinde dikkate alınması gereken kurallar: 1.Molanın ilk bölümünün dinlendirme değeri en büyüktür. Bu nedenle kısa molalar tercih edilmelidir. 2.Vardiya süresi uzadıkça kısa molaların sıklığı ve süresi artırılmalıdır. 3.Molaların sıklığı bedensel ve zihinsel çalışmanın ağırlığına bağlıdır. Çok ağır işlerde birkaç dakikalık çalışmadan sonra da mola vermek gerekebilir. 4.Aşırı sıcak ve gürültüden dinlenme molaları eğer mola bu ortamın dışında değerlendirilebiliyorsa yararlıdır. 5.Molada başka bir yan iş yapılırsa, molanın değeri kaybolur. 47

48 Mola süresi, pratik olarak şu formülle belirlenir. MS=[(a-4)/4]x0.100 MS: Çalışmanın %'si olarak, molaya ayrılan kısmı a: İşin yapılması için, dakikada gerekli olan enerji miktarı (KCal/dak) 4: Bir insanın dinlenme durumunda l dakikada harcadığı enerji miktarı (KCal) 48 Molaların Düzenlenmesi

49 ÖRNEK: Ayakta çalışan l teknik ressam, l dakikada 5 kcal enerji sarfediyorsa Ne kadar dinlenmelidir? MS = [(a-4)/4] x MS = [(5-4)/4] x = %25 Çalıştığı sürenin %25'ini dinlenerek geçirmelidir. Dinlenme süreleri, prensip olarak çalışan insanın performansının en düşük olduğu noktalara yerleştirilmelidir. Yapılan araştırmalar, orta ağırlıktaki bir iş için, öğleden önce ve sonra bir dinlenme süresinin gerekli olduğunu göstermiştir. Bunların uzunluğu dak. olmalıdır. Hafif işlerde 5'er dakika yeterlidir. 49

50  Discomfort  kronik ağrı  Kaza  zedelenme-injüri  Yorgunluk  kaza-hata olasılığı artışı  C. Trauma  işe bağlı kas-iskelet sistemi hastalıkları Kötü ergonomik tasarımın sonuçları

51 İNSAN MAKİNE İnsan makine ilişkisi

52

53

54 Ergonomi süreçtir... Temel ilke süreçte gizlidir.

55 Ergonomide ilk iş tehlikeleri belirlemektir.

56 Riski saptayamazsan önlem alamazsın…

57 Ergonomi stresi azaltma sanatıdır.

58 Ergonomik iyileştirme SONRA ÖNCE Ergonomi stresi azaltma sanatıdır.

59 Ergonomik iyileştirme ÖNCE SONR A Ergonomi stresi azaltma sanatıdır.

60 Ergonominin bir amacı da kazaları önlemek ve rahatlıktır

61 Ergonomik Programın Elemanları İŞYERİ ANALİZİ (Workplace Analysis) TEHLİKE ÖNLEME VE KONTROL ( Hazard Prevention and Control) BİLİNÇLENDİRME VE EĞİTİM (Education and Training) PROGRAMI GÖZDEN GEÇİRME VE DEĞERLENDİRME (Program Evaluation and Review) SAĞLIK HİZMETİ (Health Care Management)

62 Ergonomi konusunun yer aldığı Mevzuat: 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu 4857 Sayılı İş Yasası 1. İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği-MÜLGA 2. Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik 3. Titreşimli aletle çalışma Yönetmeliği 4. Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği 5. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği 6. Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri ile İlgili Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

63 Çalışma alanı (yüzeyi) tasarımı Bir çalışma ortamı çalışanın dengeli vücut pozisyonunun devamını sağlamalıdır. Ayakta dururken veya otururken omurga aynı pozisyonda olmalıdır. Çalışana rahat hareket olanağı veren çalışma ortamı olmalı

64 Işıklandırma sistemi; iyi bir genel aydınlatma sağlamalı, Gerekli olan yerlerde masa aydınlatması sağlamalı Yansıma, parlama ve kamaşmayı önlemeli El araç -gereç ve ekipmanları; omuza baskı yapabilecek, kontak strese neden olabilecek Ağır el araçlarından kaçınmalı, Uygunsa kol desteği gereklidir Ayak desteği olmalı Diz arkasına bası engellenmeli

65 Kişisel özellikler: İnsan ölçüleri Yaş Eğitim Cinsiyet Hamilelik Solaklık Psikolojik durum Alkol kullanma Sigara kullanma

66 Sandalyede çok yüksekte oturmak (bel ve boyun injürisi), Başın öne eğilmesi, (Boyun injüri) Bel desteği olmadan oturmak (Bel ağrısı) Kollar yıkarda çalışmak (omuz travması) Bilek eğik pozisyonda çalışmak (bilek, omuz ağrısı) Önkol desteği olmadan çalışmak (bel-omuz ağrısı) RİSKLİ OTURMA POZİSYONLARI

67

68 İdeal oturma pozisyonu: Kalça, diz ve bilek açıları 90 ° daha fazla olmalı Beden açısı 30 ° den fazla olmamalı Üst kol yere 20 ° aşı yapmalı Dirsek açısı 90° ila 120° olmalı Önkol yere 20 °- paralel durmalı Ön kol desteği olmalı Baş omurganın devamıdır. Bilek önkolun devamıdır.

69 İdeal bakma açısı : Çalışma yüzeyinde bakış açısı 10° ile 30° değişmelidir.

70 İş istasyonu tasarımında akla ilk gelen temel düzenlemeler; oturak, ekran ve masa üzerinde yoğunlaşmıştır. Bununla ilgili dünyanın pek çok yerinde kurulmuş enstitülerde standartlar oluşturulmuştur. Çalışma masasının düzenlenmesi sırasında uyulması gerekli standartlar şunlardır: Masa yüksekliği: cm Ekrana bakış mesafesi: cm. Masa kalınlığı: 2.5 cm Çalışma alanı genişliği: En az 71.3 cm. Bilgisayar ve döküman için ek alan gereklidir. Göz - Ekran ilişkisi: Ekranın tepe noktası göz hizasında olmalıdır. Bakış açısı: derece Sandalye oturma genişliği (en az): 51.0 cm. Diz-masa mesafesi (en az): 38.1 cm

71 BİRİKİMSEL ZEDELENME HASTALIKLARI

72 Birikimsel zedelenme hastalıkları İş kaybı İşten kalma Tazminatların “en önemli nedeni”

73 Tanım AĞIR, TEKRARLANAN ya da SÜREKLİ GÜÇ HARCAMASI gerektiren iş aktivitelelerinin yol açtığı, ağırlaştırdığı kas iskelet sistemi hastalıklarıdır.

74 Tanım Tendonlar, Tendon kılıfları, İlişkili kaslar ve kemikler El, bilek, dirsek, omuz, Boyun, bel ve sırtı ilgilendiren hastalıklardır.

75 “Yeni değildir” Bernardino Ramazzini, 1713 Gray, 1893 Mayo klinik, 1910, Carpal Tünel Sendromu İsviçre sigortası (1927) Tekrarlanan zorlamaya bağlı tenosinovit 1931, sigorta tazminatları arasına kas-iskelet sistemi hastalıkları dahil edildi İşle ilgili kas-iskelet sistemi hastalıkları ABD’nin bir çok eyaletinde tazminatlı oldu. 1970’de ABD’de Mesleki Güvenlik ve Sağlık yasasının çıkartılması ile İİBZH bildirimi artmıştır.

76 “Yaygınlık”

77 ABD’ de yapılan bir araştırmada, 1993 yılında yeni olgu saptanmış, Bu olguların; %64’ü kadın %70’i üretim, işleme ve hizmet sektörlerinde çalışmakta %5 Yönetim işleri

78 “Yaygınlık” Hollanda’da işçide yapılan bir araştırmada (1998), İşçilerin %30.5’inin Son 12 ayda “Boyun ya da üst ekstremite” sorunu olduğu belirlenmiştir. Belçika’da %39.7 İngiltere’de %17.0 İsveç’te erkeklerde %20 (Her hafta iş bitimi) kadınlarda %33

79 Patogenez KİŞİSEL FAKTÖRLER Yaralanma ya da hastalıklar Yaş Vitamin eksiklikleri Cinsiyet Obezite

80 İŞLE İLGİLİ Yinelenen ya da sürekli yapılan iş

81 İŞLE İLGİLİ Aşırı kuvvet

82 İŞLE İLGİLİ Belirli postürlerde çalışmak Lokalize mekanik temas baskıları

83 İŞLE İLGİLİ Düşük sıcaklık Vibrasyon

84 1-İnsan ve çevre etkileşiminin bilimsel olarak incelenmesi 2-Elde edilen sonuçların tasarım ve uygulamalar için kullanılması ÖZETLE- Ergonomik çalışmaların 2 boyutu vardır

85 Sistemler;  Antropometrik ölçülere  Anatomik – Fizyolojik özelliklere  Yeteneklere – Becerilere  Kendisini geliştirmeye  Yanlışı telafi etmeye uygun olmalıdır ÖZETLE- Ergonomik tasarımlarda göz önüne alınacak hususlar;

86  İnsanın meslek hastalığı ve iş kazası riski en az olmalı  Zorlanma düzeyi mesai boyunca sürdürülebilir olmalı  Tehlike sinyallerinin özel bir ayırdedilebilirliği olmalı  Sinyaller; Kolay algılanabilir, anlaşılabilir ve yorumlanabilir olmalı  Birbirleri ile ilgili kumanda elemanları birbirlerine yakın olmalı  Sistem içindeki nesneleri tutma ve taşımak kolay olmalı  Tehlike anında hızla yer değiştirmek olanaklı olmalı  Çevre koşulları ergonomik sınırlar içinde olmalı  Yapılan iş tekdüze olmamalı  Sosyal ve kişisel gereksinimleri karşılamalı ÖZETLE-Ergonomik tasarımlarda göz önüne alınacak hususlar;

87 Birikimsel zedelenme hastalıkları Repetitive Strain Injuries (RSIs) Cumulative Trauma Disorder (CTD) Work Related Musculoskletelal Disorders Strain Injuries Sprain Injuries

88 Birikimsel zedelenme hastalıkları Kümülatif travma hastalıkları Travma hastalıkları İşle ilgili kas-iskelet sistemi hastalıkları Repetitif zorlanma zedelenmeleri, Aşırı zorlanma zedelenmeleri, Aşırı kullanım sendromları

89 Birikimsel zedelenme hastalıkları 1. Patogenezlerinde mekanik ve fizyolojik süreçleri birlikte bulundururlar. 2. Gelişmesi için haftalar, aylar ya da yıllar gerekir. 3. İyileşme için de aylar, yıllar gerekmekte ve tam iyileşme sağlanamamaktadır. 4. Semptomlar nonspesifiktir, iyi lokalize edilemezler ve epizodiktir. 5. Sıklıkla bildirilmez.

90 Üst Ekstremitenin İşle İlgili Birikimsel Zedelenme Hastalıkları PATOGENEZ KİŞİSEL Yaralanma ya da hastalıklar( DM, Romatoid artrit) Hormonal faktörler Yaş Vitamin eksiklikleri Cinsiyet (kadınlar) Bileğin şekli ve kalınlığı Psikososyal faktörler Birikimsel zedelenme hastalıkları

91 İŞLE İLGİLİ Tekrarlayan ve sürekli zorlamalar Sürekli el-kol postürü Hızlı yinelenen hareketler Mekanik baskı uygulanması Vibrasyon Soğuk ortamda çalışmak İşin organizasyonu Birikimsel zedelenme hastalıkları

92

93 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER Karpal Tünel Sendromu El bileğinin tekrarlayan şekilde öne-arkaya bükülmesi Hızlı bilek çevirme, eli bilekten sağa-sola yatırma Parmakla baskı uygulama Tutam hareketi Parlatma Cilalama, Bileme Törpüleme Çekiçle dövme Montaj Daktilo, bilgisayar Ev işleri, halıcılık Müzisyen, cerrah Birikimsel zedelenme hastalıkları

94 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER Epikondilit, Tenisçi dirseği Dirsek bükülmüşken el bileğinin dışa döndürülmesi, el bileğinin arkaya bükülmesi,Silkme tarzında atma ya da çarpma hareketi Vidalama, küçük parçaların montajı Çekiçle dövme Tenis ve bowling oynama Müzisyenler Birikimsel zedelenme hastalıkları

95 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER Boyun gerilim sendromu Boyun, omuz ve kolun uzun süreli statik duruşu, omuzda ya da elde uzun süreli yükler taşınması Bant montajı Küçük parça montajı, Paketleme Elde ya da omuz üstünde yük taşıma Birikimsel zedelenme hastalıkları

96 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER Pronator teres sendromu Önkolun hızla dışa çevrilmesi, güçlü olarak dışa çevrilmesi, yada elbileğinin öne bükülmesi ile beraber dışa çevrilmesi Parlatma, cilalama, törpüleme, bileme Birikimsel zedelenme hastalıkları

97 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER Radyal tünel sendromu Önkolun içe yada dışa doğru çevrilmesi ile birlikte elbileğinin tekrarlı şekilde öne bükülmesi El aletleri kullanımı Birikimsel zedelenme hastalıkları

98 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER Omuz kirişleri yangısı, rotator kaf sendromu Kol gerilmiş, dirsekten 60 dereceden fazla bükülmüşken omuzdan kaldırma ve çekme hareketi, sürekli dirsekten kaldırma, omuz hizası yukarısında elle yapılan işler, omuzda taşıma, fırlatma hareketi Zımba pres operatörleri, baş hizasının üstünde yapılan montaj, kaynak, boya, araba tamiri gibi işler, bant montajı, paketleme, yükleme, erişme hareketi, kaldırma işi Birikimsel zedelenme hastalıkları

99 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER Bilekte kiriş yangısı Bileğin güçlü olarak öne yada arkaya bükülmesi, güçlü olarak dışa yatırılması Zımba pres operatörleri, montaj işleri, telgraf ve pense kullanıcısı Birikimsel zedelenme hastalıkları

100 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER De Quarvain hastalığı El bileği hareketleri, parmaklarla güç uygulayarak el bileğinin öne yada arkaya bükülmesi, el bileğinin hızlı döndürülmesi Parlatma, cilalama, törpüleme, bileme, zımba pres operatörleri, cerrah, kasap, pense kullanımı, testere kullanımı, elle kavranıp döndürülerek kontrol edilen araçlar (motosiklet), vidayı yatağına yerleştirme işi, elle burma işi Birikimsel zedelenme hastalıkları

101 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER Tetik parmak Parmakların tekrarlayan bükülmesi, el ayasının aşırı gerilmesi hareketi Tetik parmağıyla yapılan işler, elin fazla açılmasını gerektiren aletlerin kullanımı Birikimsel zedelenme hastalıkları

102 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER Ulnar sinir tuzağı, Guyon tüneli sendromu El bileğinin uzun süreli öne yada arkaya bükülmesi, hipotenar tepeye baskı, ulnar yarığa baskı Halıcılık, pense kullanımı, askerlik, çekiçle dövmek, müzisyen Birikimsel zedelenme hastalıkları

103 HASTALIKVÜCUT HAREKETİ TİPİK İŞLER, MESLEKLER Raynaud fenomeni Titreşimli aletler tutmak, Kan akımını engelleyen el aletleri ile çalışmak Motorlu testere, Tepkili çekiç, Törpüleme, Boya kazıma, Soğuk ortamda çalışmak Birikimsel zedelenme hastalıkları

104

105 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü SÜRVEYANS UYGULAMALARI 1.Kas iskelet sistemi hastalıklarının işle ilişkileri yönünden değerlendirilmesini, 2.Var olan verilerin periyodik olarak değerlendirilmesini 3. Programın uygulanmasına paralel olarak ya da işyeri ve çalışma koşullarında önemli değişiklikler söz konusu olduğunda işyerlerinin risk faktörleri açısından proaktif değerlendirilmesini kapsamaktadır.

106 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü SÜRVEYANS UYGULAMALARI, İşçi taramaları ve tıbbi muayeneleri ile desteklenmelidir, Tarama yöntemlerinin sensitiviteleri ve spesifiteleri yüksek değildir.

107 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü GÖREV ANALİZİ Çalışma ortamında risk faktörleri varsa, ayrıntılı değerlendirmeler gerekir, Görev analizinin 4 evresi vardır; 1. İşin dökümentasyonu 2. Streslerin analizi 3. Müdahale tasarımı, 4. Müdahale etkinliğinin değerlendirilmesi

108 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü 1. İşin dökümantasyonu Görev neden yapılmaktadır? Üretim miktarı ve kalite beklentisi nedir? Görevin yapılması için gerekli eleman sayısı nedir? Her bir görev aşamasının yapılabilmesi için gerekli adımlar nedir? Uzanım mesafelerinin belirlenmesi için çalışma yerinin basit krokisi ve ölçüleri Üretim sürecinde kullanılan parça ve maddeler İşin yapılması için gerekli araçlar İş istasyonu ve yakınındaki koşullar

109 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü 2. İş Faktörlerinin Analizi Stresler belirlenir ( işçi değerlendirmesi), sıralanır ve ağırlıklandırılır. İşyeri gözlemi, Ölçümler, Video kayıtları

110 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü YİNELENEN ve SÜREKLİ OLAN ÇALIŞMA Her saatte ya da vardiyadaki çalışma sayısı iş standardı ve yöntem analizleri ile belirlenir. Yinelenen hareketler, Yapılan uygulamaların hızı ve frekansı Uygulama döneminin arasındaki toparlanma döneminin süresi

111 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü ZORLU ÇALIŞMA Çalışma yönteminin basamaklarının gözlenmesiyle kuvvetler belirlenebilir. Kuvvetler, çalışma döngüsünün başlangıcından uygulamanın sonuna kadar değişir. Kuvvet gereksiniminin değerlendirilmesinde aşağıdaki faktörler göz önüne alınmalıdır; Ağırlık, direnç ve reaksiyon kuvvetlerinin boyutu, Sürtünme etkisi, Denge Tempo Eldivenler

112 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü DURUŞ BİÇİMİNE BAĞLI STRESLER Uzanım mesafeleri, Dirsek yüksekliği, Gövdenin arkasına erişme, Tam dirsek fleksiyonu, Ulnar, radial bilek deviasyonu, Bilek fleksiyonu, Tam bilek ekstansiyonu açılarından değerlendirme yapılmalıdır İşin gözlenmesi ya da video kayıtları kullanılır. Analizde, boyun, dirsek, bilek el vb tüm eklemler kapsanmalıdır.

113 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü LOKALİZE MEKANİK STRESLER Lokalize temas stresi, vücudu etkileyen kuvvetin temas yüzeyine bölünmesiyle hesaplanır. İş istasyonu ve araçların özelliği nedeni ile kuvvetler eşit yayılım göstermeyebilir. Analizde ortalama ve pik stresler gözönüne alınmalıdır.

114 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü DÜŞÜK SICAKLIK DERECELERİ Aracın tutulması ve ince işin yapılmasını, periferik dolaşımı var olan nörolojik bir hastalığın semptomlarını etkiler Deri sıcaklığının 20ºC altına düşmesi durumunda yan etkiler ortaya çıkabilir.

115 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü VİBRASYON Vibrasyonun, yumuşak doku üzerine doğrudan etki yaptığı çalışanların çalışma materyalini tutma ve kullanma etkinliğini değiştirir.

116 Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü ORGANİZASYONEL FAKTÖRLER Ergonomik stres işçilerle görüşülerek belirlenir. Tüm işçilere aynı sorular sorulmalı Yönlendirici olunmamalıdır. Değerlendirme için işçilerin algıladıkları çalışma şiddeti ya da rahatsızlığı puanlamaları istenebilir

117 YÖNETİM SORUMLULUĞU İŞÇİ KATILIMIEĞİTİM İŞÇİ BİLDİRİMLERİ VAR OLAN KAYITLARIN ANALİZİ İŞ DEĞERLENDİRM ESİ TARAMA SİSTEMİ BZH TIBBİ YÖNETİM VE DEĞERLENDİRMESİ TIBBİ DEĞERLENDİRME TIBBİ TEDAVİ VE KAYIT İŞ ANALİZİ VE DÜZENLENMESİ (TASARIM) BZH RİSKLERİNE YÖNELİK İŞ ANALİZİ İŞ MÜDAHALESİ VE İZLEME İİBZ İİBZ KAYDI B E Lİ R Gİ N Ç Ö Z Ü M Üst ekstremite iibzh’nın kontrolü

118 iibzh’nın kontrolü 1. Konuyu tanımla; İhtiyaçları belirle, Olası çözümleri araştır, Olası sonuçları belirle Etkilenecek olan işçilerle işbirliği yap 2. Hedefini belirle Ergonomik hedefler ne olacak Bu hedeflere ulaşabilmek için stratejiler Programın amaçları ve zaman çizelgesini oluştur. Kaynaklar ve bilgi için ergonomistler ile görüş

119 iibzh’nın kontrolü 3. Araştırma Yap İşçilerle görüşme ya da araştırma yap İşçileri çalışırken videoya al Durum analizi raporunu hazırla Kaynaklar ve bilgi için ergonomistler ile görüş 4.Öneriler geliştir Toplanan verileri değerlendir Belirlenen problemleri sorgulamaya ya da önlemeye yönelik uygulamalar geliştir, İşçiler ve yöneticiler için eğitim materyali geliştir

120 iibzh’nın kontrolü 5. Bu programları yürüt Önerilen çözümleri test et Çözümleri normal çevrede uygula İşçilerin yorumlarını ve onların ürettikleri çözümleri dikkate al İşçileri eğit İşin yeni biçimine uyumun sağlanması için işçilerin eğitimine devam et Stresin azaltılması için egzersiz ve dinlenme aralarının etkili kullanılması konusunda eğitim ver.

121 ŞİMDİ ÇAY VAKTİ


"Ergonomi. Konunun genel amacı –Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları