Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ŞİZOFRENİYE YAKALANACAK ÇOCUKLARDAKİ STATİK VE DİNAMİK BİLİŞSEL KUSURLAR Static and Dynamic Cognitive Deficits in Childhood Preceding Adult Schizophrenia:

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ŞİZOFRENİYE YAKALANACAK ÇOCUKLARDAKİ STATİK VE DİNAMİK BİLİŞSEL KUSURLAR Static and Dynamic Cognitive Deficits in Childhood Preceding Adult Schizophrenia:"— Sunum transkripti:

1 ŞİZOFRENİYE YAKALANACAK ÇOCUKLARDAKİ STATİK VE DİNAMİK BİLİŞSEL KUSURLAR Static and Dynamic Cognitive Deficits in Childhood Preceding Adult Schizophrenia: A 30-Year Study Reinchenberg,Caspi, Harrington ve ark. Am J Psychiatry, Şubat 2010 Dr.Pınar ERASLAN

2 GİRİŞ: Bilişsel bozukluk şizofreni hastalarında sık rastlanan bir durumdur. Şizofreni patofizyolojisinin çekirdeği olarak düşünülmüştür. Şizofreninin nörogelişimsel modeline göre; gizli davranışsal, motor ve bilişsel sapmalar, erişkinlikte açıkça görülen klinik belirtilerden yıllar öncesinde, çocukluk döneminde mevcuttur.

3 GİRİŞ: Erişkin şizofrenisi belirmeden önce çocukluk çağında bilişsel yetersizlikler görülmeye başlamaktadır. Yakın zamanlı bir meta-analizde erişkinlikte şizofreni gelişen kişilerde çocukluk çağı IQ oranının ortalama olarak 8 puan eksik olduğu gösterilmiştir.

4 ÇALIŞMANIN AMACI: Araştırmacılar hastalık öncesi bilişsel kusurlar/eksikliklerle ilgili çözülmemiş üç soruyu araştırmışlardır: 1)Hastalık öncesi bilişsel kusurların gelişimsel gidişatları nasıldır? 2)Farklı bilişsel işlevlerin seyri farklı mıdır? 3)Hastalık öncesi bilişsel kusurlar şizofreniye özgül müdür, yoksa diğer psikiyatrik hastalıklarda da ortak mıdır?

5 SORU1- Hastalık öncesindeki bilişsel işlevlerin gelişimsel seyri nasıldır? Şizofrenide hastalık öncesi bilişsel işlevleri tanımlamak amacıyla ortaya atılan 3 hipotez:(Yeşil:Sağlıklı, Kırmızı:Şizofreni geliştiren)

6 3 hipotez: Gelşimsel bozulma hipotezi; bilişsel performansta hastalık öncesindeki azalmayı öngörmektedir. Gelişimsel eksiklik hipotezi; erken dönemlerde ortaya çıkan ve süreğenlik gösteren durağan bilişsel bozulmayı öngörmektedir. Gelişimsel açılma (geri kalma) hipotezi; sağlıklı bireylere göre bilişsel yeteneklerdeki gelişmenin geri kalmasını öngörmektedir.

7 SORU 2- Farklı bilişsel işlevlerin gelişimsel seyri farklı mıdır? -Bilişsel işlevler kusurlu ancak aralarında farklı mı? -Sözel ve sözel olmayan işlevler arasında fark var mı? Şizofrenide hastalık öncesi bilişsel işlevlerle ilgili yapılan kesitsel çalışmalarda birçok bilişsel işlevlerin bozulduğu sonucuna varılmıştır. Bazı kanıtlar gelişimsel gidişin sözel olanlarda sözel olmayan bilişsel işlevlere göre farklılık gösterdiğini öne sürmektedir.

8 SORU 3- Bilişsel işlev kusurları şizofreniye mi özgü? Diğer psikiyatrik bozukluklarda da var mı? Bilişsel epidemiyoloji çalışmalarının kanıtlarına göre düşük IQ seviyeleri bir çok psikiyatrik durum riskini artırmaktadır, özellikle depresyon.

9 Bu sorular neden cevapsız? 1)Bir çok çalışma klinik örneklemde geriye dönük analizi kullanmıştır. Bu örneklem şizofreni populasyonunu temsil etmek için uygun olmayabilir. 2)Şizofrenideki premorbid bilişsel eksikliğin özgüllüğü bir çok çalışmada varsayılmış fakat test edilmemiştir. 3)Bir çok epidemiyolojik çalışma bilişsel işlevselliğin geniş kapsamlı içeriği olan IQ’yu araştırmıştır. Bu göstergeler tüm beyinin bütünlüğünü özetlemektedir fakat bunlar spesifik bilişsel işlevlerle ilgili hipotezi test etmede kullanılamazlar. 4) Ölçüm sayıları az (çoğu çalışmada bir değerlendirme yapılmıştır).

10 YÖNTEM: Yeni Zelanda’da (Dunedin) 1972 ve 1973 yıllarında doğan 1037 çocuk değerlendirmeye alınmıştır. Bu katılımcılar 3 yaştan 32 yaşına kadar belirli aralıklarla takip programına alınmışlar(takipte kaybetmeme oranı %96). Bilişsel fonksiyonlar, daha sonra şizofreni veya rekürren depresyon geliştiren çocuklarda sağlıklı kontrollerle kıyaslanarak incelenmiştir.

11 YÖNTEM: Populasyonun %52’si erkektir, %91’ i şartlara uygun doğum ile doğmuştur. Bu kişilerin sosyoekonomik durumları genel populasyonu temsil edecek düzeydedir. İlk değerlendirme 3 yaşında yapılmış, bilişsel işlevler 13 yaşına kadar değerlendirilmiştir. Takip değerlendirmeleri daha sonra 5, 7, 9, 11, 13, 15, 18, 21, 26 ve 32 yaşında yapılmıştır. 32. yaş değerlendirilmesinde yılları arasında hayatta kalmış olan 1,015 katılımcıdan 972 (%96)’si değerlendirilmiştir.

12 YÖNTEM: Bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi: WISC-R 7,9,11 ve 13 yaşlarında, doğum günlerinin ilk bir ayı içinde uygulanmıştır. Test sırasında standart protokol uygulanmıştır. Katılımcılar 8 alt test almışlardır. Bu alt testler 3 ana bilişsel alanı değerlendirmektedir: sözel idrak/kavrama (bilgi edinme, kelime hazinesi ve benzerlikler), algısal düzenlenme (blok tasarımı, resim tamamlama ve nesne bağlama) çelinememe (aritmetik ve haneli sembol kodlama).

13 YÖNTEM: Zeka yaşı: Bilişsel yeteneklerin temel özellikleri, çocukluk çağı ve ergenlikte progresif gelişim göstermeleridir. Her WISC-R alt testinde çocuğun daha fazla madde doldurması ve büyüdükçe daha iyi skorlar edinmesi beklenmektedir. Her WISC-R alt testi için ham alt test skorları zihin yaşı skorlarına dönüştürülmüştür. Zeka yaşı skorları kronolojik yaşı açıklar(zaman içinde çocuğun birey olabilmesi için gelişimini gösterir). IQ=(ZEKA YAŞI/KRONLOJİK YAŞ)X100 Bu çalışmada bilişsel gelişimin gidişatı için zeka yaşı skorlarına odaklanılmıştır.

14 YÖNTEM: Şizofreninin değerlendirilmesi: İlk değerlendirme 21 yaşında yapılmıştır, şizofrenide tanısal geçerliliği arttırmak için iki diğer pozitif semptomun yanısıra varsanı şartı (DSM’den daha katı) koyulmuştur. Deneyimli klinik uygulayıcılarla SCID yapılmıştır. İşlevselliğe ait veriler ailelerle yapılan uzun görüşmelerle sağlanmıştır.

15 YÖNTEM: Depresyonun değerlendirilmesi: DSM-III-R kriterleri kullanılmıştır ve SCID 18,21,26 ve 32 yaşlarında uygulanmıştır. En az iki ya da daha fazla depresif dönem gerekliliği düşünülmüştür.

16 SONUÇLAR: Düşük IQ ile artmış depresyon ve şizofreni riski gösterilmiştir. Erişkinlikte şizofreni tanısı alanların çocukluk çağı ortalama IQ’su 94, rekkürren depresyon tanısı alanların ortalama IQ’su 98, sağlıklı kontrolün ortalama IQ’su 101 olarak gösterilmiştir. IQ özgül bilişsel işlevlere ayrılmış ve bozulma, eksiklik ve açılma hipotezleri 7-13 yaş arasında test edilmiştir. Sözel yargılama, algısal yapılanma, çelinememe

17 ALGISAL YAPILANMA (Küplerle desen, parça birleştirme, resim tamamlama)

18 SÖZEL YARGILAMA: Genel bilgi, benzerlikler, sözcük dağarcığı

19 ÇELDİRİLMEME : Aritmetik, şifre

20 SONUÇLAR: Bozulma hipotezi desteklenmemiştir. Eksiklik hipotezi: Erken ve statik bilişsel kusurlar dört bilişsel testte anlamlı bulunmuştur (Genel bilgi, benzerlikler, sözcük dağarcığı, resim tamamlama) Bu bulgular 7 yaşında sözel ve görsel bilgi edinme, nedenselleştirme ve kavramlaştırmanın bozuk olduğunu ve daha sonra da aynı şekilde devam ettiğini gösteriyor. Depresyon için ise anlamlı değil.

21 SONUÇLAR: Açılma hipotezi: Üç bilişsel testte (küplerle desen, aritmetik ve şifre), görsel uzaysal problem çözme ve çelinememede gelişimsel yavaşlık vardır. Erken sözel kusurları olan çocukların işlem hızında ve işlem belleğinde de gelişimsel gecikmeler gösterilmiştir.

22 TARTIŞMA: Erişkinlikte şizofreni geliştiren çocuklar testlerde gelişimsel kusurlar (örneğin, erken yaşta ortaya çıkan ve değişmeden kalan sabit bilişsel bozulma)sergilemişlerdir. Bu testler sözel ve görsel bilgi edinmeyi, düşünce/muhakemeyi ve kavramsallaştırmayı içermektedir. Ek olarak, bu çocuklar işleme hızı, dikkat, görsel- uzamsal problem çözme yeteneği ve çalışan beleği içeren testlerde gelişimsel gerilik (büyüme sağlıklı kontrollere göre daha yavaş) sergilemişlerdir. Bu hastalık öncesi iki bilişsel durum daha sonra rekürren depresyon geliştiren çocuklarda gözlenmemiştir.

23 TARTIŞMA: Klinik semptomların ortaya çıkışından yıllar önce bilişsel gelişim bozukluğu vardır. Hem bilişsel gelişimsel eksiklikler hem de bilişsel gelişimsel yavaşlık vardır. Farklı bilişsel işlevler çocukluktan yetişkinliğe farklı seyir izler. Eksiklik modeli sözel ve görsel bilgi edinme, nedenselleştirme ve kavramsallaştırmaya uymaktadır. Açılma modeli çeldirilememe, görsel-uzaysal problem çözme yeteneklerine uymaktadır

24 TARTIŞMA: Bu bulgular, rekürren depresyon için gözlenmemiştir. Depresyondaki hafif IQ kusuru ise, daha çok hafif ve yaygın bilişsel kusurlar ile ilişkilidir. Premorbid bilişsel değerlendirmeler 13 yaşa kadar yapılıyor- bozulma hastalık başlangıcına yakın dönemde olabilir! Atlanmış olabilir! Açılma hipotezini test etmek için 7-13 yaş arası değerlendirilmiştir (bilişsel işlevlerin gelişim ivmesinin en yüksek olduğu dönem)

25 TARTIŞMA: Şizofreni olgu sayısının düşük olması gücü azaltıyor. Bu çalışma, dünyanın belli bir yerinde yapılmış ve oraya özgü özellikler olabilir. Bu nedenle başka çalışmalar gereklidir.

26 TARTIŞMA: Şizofreni etyolojisinde bu bulguların anlamı? Bu çalışmada gelişimsel eksiklik modeli desteklenmekte ve erken bir edinilmiş ya da kalıtılmış beyin hasarı düşünülmektedir. Kusurlar, gelişim boyunca değişmiyor. Bilgi edinme, kavram oluşturma ve sözel çıkarsama süreçlerinde erken ve statik bulgular mevcuttur. İlkokula başladığında bu bulgular vardır. Ancak tek başına gelişimsel eksiklik modeli etyolojiyi açıklamıyor.

27 TARTIŞMA: Şizofreni grubunda yavaş bilişsel gelişim, Dikkat, hızlı bilgi işleme ve eşzamanlı depolama yeteneklerinde gelişimsel bir gecikme vardır. Eşzamanlı depolama işlem belleğinin temel işlevidir.

28 TARTIŞMA: Şizofrenide iki tane ilişkili gelişimsel süreç desteklenmiştir: 1) Erken statik bir nöropatoloji 2) Sonradan gelişen gelişimsel açılma/ yavaşlık İleride şizofreni hastası olacak çocuklar sözel nedenselleştirme kusurlarıyla başlarlar ve ileri yaşlarda dikkat ve işlem belleğinde yaşıtlarının gerisine düşerler

29 TARTIŞMA: Bu çalışmada prodrom belirtilerin puberte öncesinde başladığı ve devam ettiği gösterilmiştir. Ancak, bu çalışma sonuçlarına göre erken dönem tanıda IQ testi önerilmez ve belli bir zamanda yakalanacak tek bir bilişsel işlev yoktur. Bunu belirleyebilmek için belki daha geniş ek çalışmalar gereklidir. Bu bulgular, bilgi manipulasyonunun yanısıra işlem hızı, eşzamanlı depolamaya odaklanan etiyolojik, endofenotipik ve girişimsel araştırmalar için veri sağlamaktadır.

30 ÖZETLE: İleride şizofreni olacak çocuk ilkokula yaşıtlarının gerisinde sözel çıkarsama, kavram oluşturma ve bilgi edinme bozukluklarıyla başlamaktadır. İlkokuldan sonra ise dikkat, çalışma belleği, bilgi işleme hızı bakımından yaşıtlarının gerisinde kalmaktadır.

31 ÖZETLE: Psikiyatrideki gelişimsel çalışmalarda, risk faktörlerini değerlendirmekten yaşla ilişkili beyin değişikliklerini ortaya koyan modellere doğru kayma olabilir. Şizofreni ve depresyon için düşük IQ bildirilse de bunun nedenlerinde belirgin farklılıklar vardır. Farklı gelişimsel süreçlerin patojenik mekanizmalarını ortaya koymak için ek çalışmalar yapılmalıdır.


"ŞİZOFRENİYE YAKALANACAK ÇOCUKLARDAKİ STATİK VE DİNAMİK BİLİŞSEL KUSURLAR Static and Dynamic Cognitive Deficits in Childhood Preceding Adult Schizophrenia:" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları