Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İmmünolojiye giriş Prof.Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İmmünolojiye giriş Prof.Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji AD."— Sunum transkripti:

1 İmmünolojiye giriş Prof.Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji AD.

2  Temel immünolojik kavramların neler olduğu, immünolojik terimlerin ne anlama geldiği ve bu komite de anlatılacak olan immünoloji derslerine temel oluşturmaktır Bu dersin amacı;

3 Doğada binlerce tür MO; bakteri, virus, mantar ve parazitler  Doğada binlerce tür MO; bakteri, virus, mantar ve parazitler NF  NF MO  hastalık  MO  hastalık Kişinin direnci Kişinin direnci Etkenin virulansı Etkenin virulansı Enfeksiyon dozu Enfeksiyon dozu Direnç Direnç

4  İmmün  Latince immünis sözcüğünden gelir.  İmmünis  Eski Roma’da vergiden, yargıdan ve askerlikten muaf kişiler. Giriş Giriş

5 İmmünite nedir? Vücudumuzu, enfeksiyonlara yol açabilen bakteri, virus, mantar ve parazit gibi mikroorganizmaların zarar verici etkilerine karşı koruyan direnç Aşılar İmmün yanıt organ nakli önünde aşılması gereken en önemli engeldir.

6 İmmün sistemin görevi  Zararlı mo’ların vücuda girmelerini engellemek  Vücuda girdikleri yerde yutmak, yayılmalarını önlemek ya da yavaşlatmak  Kendisine yabancı milyonlarca değişik etkeni tanıyıp ayırt Edebilmek farklı epitopu tanıyabildiği tahmin edilmekte.  Vücut içerisinde detaylı ve dinamik bir iletişim ağını sağlamak  Hatırlama yeteneğine sahip olmak

7 İmmünoloji Bilimi - -İmmünite; infeksiyon hastalıklarından korunma manasına gelir. İmmüniteden sorumlu hücre ve moleküller immün sistemi oluşturur ve bunların yabancı maddelere karşı verdikleri koordine cevaba immün cevap adı verilir. İmmün sistemin fizyolojik görevi enfeksiyöz mikroorganizmalara karşı savunmadır. Ayrıca enfeksiyöz olmayan yabancı maddeler ve doku hasarı da immün cevabı tetikleyebilirler.

8 İmmünoloji Bilimi Ama bazen MO’dan ve yabancı maddelerden korumak için çalışan bu mekanizmalar doku hasarı ve hastalığa da yol açabilir. İmmün cevap; MO’ların yabancı olarak algılanan protein, polisakkarit gibi moleküllerine karşı oluşturulan fizyolojik veya patolojik cevaptır.

9 İmmünoloji Bilimi -MO ve ürünlerine karşı direnç -Organik ve inorganik maddelerin vücuttaki etkileri (Allerjik reak vb). -Tümör immünolojisi -Atılım reaksiyonları -Oto-immün hastalıklar -Aşılar

10 İmmüno patoloji  İmmüno patoloji İmmüno profilaksi  İmmüno profilaksi İmmüno genetik  İmmüno genetik Transplantasyon İmmünolojisi  Transplantasyon İmmünolojisi Tümör İmmünolojisi  Tümör İmmünolojisi İmmüno chemistry  İmmüno chemistry İmmünoloji alt dalları

11 Doğal bağışıklık:Belirli bir patojene karşı özgül olmayan ve MO ile ilk karşılaşmadan önce de var olan direnç mekanizmaları ile sağlanan bağışıklıktır.Farklı tipte patojenleri algılayarak ilk savunmayı hızla yapılandıran sistemdir. Kazanılmış bağışıklık: Antikor üretimi ve hücresel bağışıklık gibi antijene yüksek derecede özgüllük gösteren koruyucu yapıları içeren bağışıklık sistemidir.Oldukça özgül ve uzun süreli bellek yanıtı sağlayarak ikincil ve güçlü savunma hattını oluşturur. Bağışıklık sistemi iki büyük gruba ayrılır:

12  İmmünoloji Bilimi

13 Doğal Bağışıklık Kazanılmış Bağışıklık Doğal Bağışıklık Kazanılmış Bağışıklık - - Spesifite İlişkili MO’ların ortak yapıları Daha spesifik Çeşitlilik Sınırlıdır : germline kod.Çok geniştir:somatik gen segmenti rekombinasyonu Hafıza YokVar Self-reaktivite Yok(kalıtımsal)Yok(eliminasyon) Tekrarlayan karşılaşmalar Aynı şekilde ve şiddette cevap Artan şidette cevap Hücresel ve biyokimyasal bariyer Cilt.mukoza,antimikrobiyal maddeler Epitelde bulunan lenfositler ve antikorlar Kan proteinleri Kompleman vd.Antikorlar Hücreler Makrofaj,nötrofil,NKLenfosit

14

15 Birincil ve ikincil immün yanıt

16

17 Naif h.Efektör h.Bellek h. Ag reseptörüvarB hücre: azvar T hücre:var Yaşama süresiAylarkısa(günler)Uzun (yıllar) Efektör işlevyokB hücre:Ab.Yok Th:sitokin CTL:Sitoliz B hücre Ig Afinitesi DüşükDeğişkenYüksek (afinite olgunlaşması) Ig İzotipi IgM, IgD İzotipik dönüşümü Çeşitli T hücre Lenf düğümü Lenf düğümü Lenf düğümü ve periferik dokular Göç Enf. bölgesine

18 1-Enfeksiyonun önlenmesi,kontrolü ve eliminasyonu 2-Kazanılmış bağışıklık mekanizmalarının tetiklenmesi ve yönlendirilmesi Doğal bağışıklığın iki önemli görevi vardır:

19 1-Fagositler; Nötrofil, monosit, makrofaj  Doğal bağ.  1-Fagositler; Nötrofil, monosit, makrofaj  Doğal bağ. 2-Lenfositler;T ve B  Spesifik bağışıklık  2-Lenfositler;T ve B  Spesifik bağışıklık İmmün Cevapla İlgili Hücreler

20

21

22

23 Fagositoz

24 İmmün sistem hücreleri  Granülositler  Monosit / Makrofaj  Lenfositler

25 Granülositler Nötrofiller : Salgıladıkları enzimlerle bakteri ve mantarlara etkili iken viruslara karşı daha küçük rol üstlenir. Eozinofiller : Deride ve akciğerde bulunan parazitlere odaklanır Bazofiller : Allerjik hastalıkların gelişmesinden sorumludur

26 Nötrofiller  Enfeksiyonda Kİ de üretimi artar  Nötrofil sentezi sitokinlerce uyarılır  Enfeksiyon odağına göç  Enfeksiyon ajanının fagositozu  Fagolizozomun oluşması  Bakterisidal ürünlerin salınımı  Enfeksiyon ajanının öldürülmesi

27 Monosit / Makrofajlar  Dokuda uzun süre yaşarlar  Enfeksiyon ajanının fagositozu  Fagolizozomun oluşması  Enfeksiyon ajanının öldürülmesi  Sitokin sentezi  Granüloma oluşturma  Lenfositlere antijen sunma

28 Normal Kan Hücre Sayımları

29

30

31 Lenfositler Periferik kanda:  %75 T lenfositler  %25 B lenfositler  %10 (lenfositlerin) NK hücreler

32 B ve T lenfositleri Morfolojik olarak ayırtedilemezler Fonksiyon ve yüzey belirteçleri ile ayırtedilirler

33 T lenfositler  T-lenfositleri iki alt gruba ayrılır; Th lenfosit (= T helper ) CD4 + Tc/s lenfosit (= T cytotoxic / supressor) CD8 +  T cell receptör (TCR)  ve β zinciri  TCR2  ve  zinciri  TCR1  İmmün globülin taşımaz  Rozet görünümü (CD2)

34 B ve T lenfositleri - B lenositler kemik iliği,T lenfositleri timusta olgunlaşır - T lenfositleri hücre içi, Antikor hücre dışı MO antijenleri - T lenfositleri sadece MO protein ag, Antikorlar protein, karbonhidrat ve lipid -T hücre reseptörleri sadece peptid Ag leri tanır. Çünkü MHC’ler sadece peptid Ag’leri sunar. -B hücre yüzeyinde Ag tanıyan reseptörler olarak Ab içerir.

35 B lenfositleri, çözünür Ag veya hücre yüzey Ag’leri tanır ve Ab salgılar. T h lenfositleri, ASH’deki hücre yüzey Ag. tanır. Sitokin salgılar CTL, enfekte hücredeki Ag’i tanır.

36 T ve B lenfositleri T ve B lenfositleri T lenfositleri hücre içinde B lenfositleri ise hücre dışında yaşayan MO.ları yok eder.  T lenfositleri hücre içinde B lenfositleri ise hücre dışında yaşayan MO.ları yok eder. Ab.ler mukozal yüzeyde ve kandaki MO.ların konak hücrelere ve ilgili dokulara erişmesi ve yerleşmesini engeller. Ab.ler enf.ları yerleşmeden engeller.  Ab.ler mukozal yüzeyde ve kandaki MO.ların konak hücrelere ve ilgili dokulara erişmesi ve yerleşmesini engeller. Ab.ler enf.ları yerleşmeden engeller. Ab.ler enfekte hücrenin içinde yaşayan ve bölünen hücrelere erişemezler.  Ab.ler enfekte hücrenin içinde yaşayan ve bölünen hücrelere erişemezler.

37 Hücre içindeki Ag.lere karşı oluşan immünite Hücresel İmmünite. T lenfositleri rol oynar.  Hücre içindeki Ag.lere karşı oluşan immünite Hücresel İmmünite. T lenfositleri rol oynar.  T lenfositleri sadece MO. protein ag.leri tanır.  Ab.ler protein, CHO ve lipid içeren pek çok ag.i tanır. T ve B lenfositleri

38 Lenfositler Ag.’lere özgül reseptörler taşıyan tek hücre grubudur. B lenfositler antikor üreten tek hücre grubudur.

39 Antijen sunumu T lenfositlerine; Dendritik h. B lenfositlerine; Direkt Makrofajlar FDC (Foliküler Dendritik hücre)

40

41

42 Enfeksiyon etkenleri için antimikrobiyal savunmanın önemi Bakteriler Hüc. içi bakteriler Virüsler Mantarlar Parazitler Kompleman İnterferon-α/β Nötrofiller Makrofajlar * NK hücreleri CD4 TH TH CD8 CTL Antikor (IgE) * makrofajların aktivasyonu ile

43

44

45 Mikroorganizmaları tanıması  Fagositik hücre: Konak hücrede bulunmayan, buna karşın farklı MO’lar üzerinde ortak olarak bulunan yapıları tanırlar 1- Lipopolisakkarit veya endotoksin 2- Glikoproteinlerin terminal bölgesinde bulunan mannoz molekülünü(memelide siyalik asit ve N-asetilgalaktozamin) 3-Viruslarda Çift zincirli RNA yapısını 4-Bakteri DNA metillenmemiş CpG nükleotitlerini

46 Mikroorganizmaları tanıması  MO’ın yaşamsal öneme sahip olan ve enfeksiyözitelerini oluşturan bölgelerini tanır  Oluşacak bir mutasyon  Hedef olan bölgeden yoksun olma

47 B lenfositler

48

49 Doğal bağışıklık Vücuda ilk defa girmesine rağmen, bireyi enfeksiyon ajanlarının  Vücuda ilk defa girmesine rağmen, bireyi enfeksiyon ajanlarının etkisinden koruyabilen bir sistemdir. Yani, bu ajanlara ait özel bir etkisinden koruyabilen bir sistemdir. Yani, bu ajanlara ait özel bir hafıza olmaksızın iş görür(doğuştan) hafıza olmaksızın iş görür(doğuştan) Tekrarlayan enfeksiyonlarda direnç yok  Tekrarlayan enfeksiyonlarda direnç yok Hücreler: fagositler ve NK  Hücreler: fagositler ve NK

50 İmmünite-dogal savunma

51 İmmünite

52

53

54

55

56

57

58 Doğal bağışıklık  Aynı etkenle her karşılaşma da aynı reaksiyon Edinsel bağışıklıkta bellek lenfositler  Kendi ag.’lerine reaksiyon vermez. Edinsel bağışıklıkta kendinden olanla olmayanı ayırabilir. Kendi ag.’lerimizi tanıyan lenfositler sentezlenmekte,ancak kendi ag.lerimizle karşılaşınca ya inaktive olmakta ya da yıkıma uğramakta.

59 Doğal bağışıklık

60 RES RES 

61  Kemik iliği  Dalak  Karaciğer  Lenf düğümleri (kapsüllü ve kapsülsüz) Lenfositler MNL, PNL Histositler (Bağ dokusu) Makrofaj (Seröz sıvı ve alveol) Mikroglia (sinir dokusu) Langerhans Kupffer hücreleri

62 Hematopoietik (Multipotent) Kök Hücre   Kök hücre Kök hücre       Lenfoid NK Megakaryosit Eritroid Myeloid       T lenfosit B lenfosit Trombosit Eritrosit    Granülosit Makrofaj Plasma hücresi (Nötrofil (Monosit Antijen spesifik Eozinofil ve Doku hücre Bazofil) Makrofajları) Antijen nonspesifik hücre

63

64 Doğal immünitenin mekanizmaları  Fagositik hücreler  Doğal öldürücü hücreler- NK  Kompleman sistemi  Doğal direncin sitokinleri  Diğer plazma proteinleri

65 NK Hücre fonksiyonları  ADCC  MHC-Sınıf I moleküllerin salgılanmasını engelleyen virusla enfekte hücrelerin yıkımı  Gama-interferon  Makrofaj aktivasyonu  makrofajlardan salınan IL 12 ile NK aktivasyonu

66 ADCC

67 NK

68

69

70

71

72 Enfeksiyon bölgesine lökositlerinin göçü

73 Enflamasyon

74 Doğal immünitenin mekanizmaları  Epitel tabakası  Dalağın fonksiyonu  Yaş  Beslenme  Ateş ve akut faz reaktanları  Irk ve genetik etki  İnterferon  Normal floranın etkisi

75 Epitel tabakası Deri, sindirim ve solunum sistemleri enfeksiyonlara karşı fiziksel ve kimyasal engel  Ter ve yağ salgıları (lizozim)  Yağ asitleri (pH  )  Stratum corneum  Sürekli deskuamasyon

76 Mukoza tabakası  Burun: Kıllar  Solunum yolları: Yapışkan bir mukus tabakası Titrek tüylü hücreler Alveoller makrofajlar Lizozim enzimi sIGA  Sindirim sistemi: Hidrolitik enzimler  Mide: Özsuyunun asit olması

77 Mukoza tabakası  Gözyaşı: Akım ile yıkama, lizozim  İdrar: Yıkama,pH , üre, epitel yapısı  Vagina: Epitel yapısı, pH   Prostat: Lizozim ve spermin  Dışkı: Günde adet floraya dahil ve patojen

78 Doğal bağışıklık Barsak ve vaginada kommensal MO.lar  Barsak ve vaginada kommensal MO.lar Laktobasil  Laktobasil Antibiyotik- Cl. difficile-Pseudomembranöz kolit  Antibiyotik- Cl. difficile-Pseudomembranöz kolit

79 Yaş  Yenidoğan kapsüllü bakteri enfeksiyonuna karşı çok duyarlıdır polisakkarid antijenlerine cevap zayıftır  Tüberküloza karşı hassasiyet 5 yaşından önce ve 15 yaşından sonra daha fazladır  Kızamıkçık virüsü fetusta ciddi hasar yaparken annede daha hafif enfeksiyon yapar  Viral hepatit ve tifo çocuklarda erişkinlere göre daha hafif seyreder

80 Beslenme  Vitamin, mineral ve protein açığı hem humoral hem de selüler direnç mekanizmalarını bozar  E vitamini T ve B lenfosit yanıtlarını arttırır  Fe++, bakterilerin çoğalması ve toksin yapımı için önemli

81 Irk ve genetik etki  D  Derin mantar etkenlerine( H capsulatum,C neoformans ) ve TBC’ye karşı siyah ırk daha duyarlı, sıtmaya dirençli   Tek yumurta ikizlerinden birinde tüberküloz görülmesi, diğer kardeşte riski % 87 arttırır   Eritrositlerinde G 6 PD enzim eksikliği olan kimselerin sıtmaya daha dirençli olmaları

82 İnterferonlar   Viral replikasyonu engelleyerek infeksiyonun oluşmasını engellerler   Makrofajları ve NK hücrelerini güçlü bir biçimde uyarır

83 Normal floranın etkisi  Flora kendi normal dengesi içinde kaldıkça o bölgelere yerleşmek isteyen patojen MO’lar üzerine olumsuz etki yaparak yerleşmelerini engeller (Bakteriyel interferans)  Farinkste S.viridans  Stafilokokların  Burunda S.epidermidis ve difteroidler  S.aureus  Vajende laktobasiller  Gonokokların

84 Doğal ve edinsel immünite  Edinsel immünitenin özgüllüğü çok daha gelişmiştir  Kimyasal farklılığa sahip daha fazla yapıyı algılama özelliği taşır  Doğal immünite de reseptörler klonal farklılaşma göstermezler

85 Doğal ve edinsel immünite  Doğal immünüte aynı etkenle her karşılaşmasında benzer biçimde yanıt oluşturur  Edinsel immünite bir kez tanıştığı mikroorganizma ile sonraki karşılaşmalarında çok daha etkili bir yanıt oluşturur  Doğal immünite konağa karşı reaksiyon vermez

86  Hücre dışı bakteriler ve mantarlara karşı fagositik hücreler, kompleman sistemi ve akut faz proteinleri etkilidir  Hücre içi bakteriler ve virüslere karşı ise fagositik hücreler ve NK hücreler ile bu hücreler arasındaki iletişimi sağlayacak sitokinler ön plandadır  Savunmanın ilk aşamasını oluşturmasının yanı sıra, B ve T lenfositlerin aktivasyonunu da sağlar Doğal immünite

87

88 Kazanılmış Bağışıklık A-Doğuştan Kazanılmış Bağışıklık 1-Türe ait Faktörler 1-Türe ait Faktörler M avium (kuş - insan) M avium (kuş - insan) Şarbon (insan, sığır - tavuk) Şarbon (insan, sığır - tavuk) 2-Irk ve Genetiğe ait faktörler 2-Irk ve Genetiğe ait faktörler Siyah ırk (Derin mantar, tbc) Siyah ırk (Derin mantar, tbc)

89 Kazanılmış Bağışıklık 3-Kişiye bağlı faktörler 3-Kişiye bağlı faktörler Salgınlardaki durum Salgınlardaki durum Küçük çocuklar ve yaşlılar-bakteriyel enfeksiyonlar Küçük çocuklar ve yaşlılar-bakteriyel enfeksiyonlar Tbc’a direnç 5-15 y  Tbc’a direnç 5-15 y  Kızamıkçık virusu ilk 3 ayda fetusa zarar verir. Kızamıkçık virusu ilk 3 ayda fetusa zarar verir. Şeker hastaları-Tbc, ÜSE, enflamasyon Şeker hastaları-Tbc, ÜSE, enflamasyon

90 Kazanılmış Bağışıklık B-Sonradan Kazanılan Bağışıklık Doğal - hastalığı geçirerek Suni - immünizasyon Kızamık, kabakulak ve su çiçeğinde ömür boyu Bakteriyel enfeksiyonda bu durum nadir Hümoral Bağışıklık Hücresel Bağışıklık Enfeksiyon Bağışıklığı - preminüsyon (Tbc, Sıtma)

91 1- Suni aktif bağışıklık-Aşılar  Bakteri aşılar-(ısı veya %0.5 fenol)-Tifo, kolera - canlı:BCG  Toksoid (anatoksin) aşılar: ısı veya formalin Tetanoz Difteri  Virus ve Riketsiya aşıları: Çiçek ve kuduz attenüe virus aşıları ölü virus aşıları rekombinant aşılar tifüs aşısı (embriyonlu yumurtadan) Sonradan Kazanılmış Suni Bağışıklık

92 2 - Suni Pasif Bağışıklık  Bağışık serum ve insan gamma globulin en sık difteri, tetanoz, gazlı gangren, botulismus, kuduz nadir; şarbon, kızıl, dizanteri ayrıca, yılan, akrep, örümcek zehirine-antitoksik serum.  Serumla verilen bağışıklık pasiftir ve 2-3 hafta  Hiperimmün globulin (hastalığı geçirenlerden) Sonradan Kazanılmış Suni Bağışıklık

93 Kazanılmış Bağışıklık Kazanılmış Bağışıklık Geçirilmiş bir enfeksiyondan sonra meydana gelir.  Geçirilmiş bir enfeksiyondan sonra meydana gelir. Hücreler: T ve B lenf  Hücreler: T ve B lenf Sıvısal faktörler: Antikorlar  Sıvısal faktörler: Antikorlar IgG, IgM, IgA, IgE ve IgD IgG, IgM, IgA, IgE ve IgD

94

95 Lenfositler Ag.lerin özgül olarak tanınması B Lenfositleri Hümoral İ. aracıları T Lenfositleri Hücresel İ. aracıları NK Doğal İ. Hücreleri Hücre Tipi İşlevleri

96 Efektör Hücreler Ag.lerin ortadan kaldırılması T Lenfositleri T helper, T sitotoksik Makrofajlar-Monositler Mononükleer f. Hücreler Granülositler Nötrofil ve Eozinofil Hücre Tipi İşlevleri

97 ASH Lenfositlere sunum için ag.in yakalanması Dendritik hücreler T hücre yanıtının başlaması MakrofajlarHüc İ.nin başlamasıve efektör evreye dönüşü Fol. Dendritik H. Hüm İ.Yanıtta yer alan B hücrelerine Ag. sunumu Hücre Tipi İşlevleri

98 Ab.ler aracılığıyla oluşturulan hücre dışı MO.ların ve toksinlerin yok edilmesini sağlayan kazanılmış İC.ın bir koludur. Hümoral İmmunite

99 Hümoral İ.; ps yapılı ve kapsüllü MO.lara hücresel İC.dan daha önemli rol oynar. NEDEN? Hümoral İmmunite

100 Protein ; T hücre yardımı gerektirir. Polisakkarit, lipid vb. i se T yardımı gerektirmez.


"İmmünolojiye giriş Prof.Dr. Akgün YAMAN Mikrobiyoloji AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları