Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YANIK Doç. Dr. Dilek AYGİN DERİNİN TABAKALARI 1- Epidermis 2- Dermis (Kutis-Korium):kan ve lenf damarları, yağ ve ter bezleri, kıl follikülleri, deri.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YANIK Doç. Dr. Dilek AYGİN DERİNİN TABAKALARI 1- Epidermis 2- Dermis (Kutis-Korium):kan ve lenf damarları, yağ ve ter bezleri, kıl follikülleri, deri."— Sunum transkripti:

1

2 YANIK Doç. Dr. Dilek AYGİN

3 DERİNİN TABAKALARI 1- Epidermis 2- Dermis (Kutis-Korium):kan ve lenf damarları, yağ ve ter bezleri, kıl follikülleri, deri kasları ve çeşitli duyuları alan sinirler bulunur. 3-Hipodermis (Subkutis, subkutan tabaka, pannikülus)

4 YANIK Yüksek ısı, kimyasal madde, elektrik ve ışın gibi etkenler sonucu oluşan yumuşak doku yaralanmasıdır.

5 EPİDEMİYOLOJİ Yanık Yanık ve yangınlar kasıtlı ölümler içinde beşinci sıradadır yaş grubunda karşılaşma riski, 65 yaş üzeri yanıklarda da ölüm riski yüksektir. Çocuklarda 1-5 yaş grubunda kazayla sıcak suyla yanıklar daha sık görülür.

6 ETİYOLOJİ Yanık  Kibrit  Sigara içmede dikkatsizlik  Sıcak sıvılardan sıçrama  Isıtma ve pişirmede kullanılan elektrikli aletlerin bozulması  Açık ateşin dikkatsiz kullanımı  Evde emniyetli olmayan uygulamalar yanıcı sıvıların kullanımı  Çok sıcak banyo suyuna girmek  Güçlü deterjan ve asitler gibi kimyasal maddeleri kullanmaktır.

7 FİZYOPATOLOJİ Yanık Ödemi-1 Yanıktan sonraki ilk birkaç saniye içinde arteriyollerde konstrüksiyon olur. Daha sonra nöral vazodilatasyon gelişir. Yanığa neden olan etken hemen ortadan kaldırılmazsa hücre proteinleri koagüle olarak hücre ölümü meydana gelir. Hücre ölümü de kapiller geçirgenliğin artmasına ve plazmanın damar dışına çıkarak doku ödemine neden olur.

8 Ayrıca plazma ile birlikte ödem alanına gelen proteinler bölgedeki onkotik basıncı arttırarak ödem miktarının fazlalaşmasına ve lokal lenfatikleri tıkayarak ödemin emilim hızının azalmasına neden olurlar. %25'den geniş yanıklarda ödem, yanık dokulara ek olarak sağlam deri ve organlar böylece damar içi sıvı kaybı yanıktan itibaren ilk sekiz saatte en fazla olup, saat devam eder. FİZYOPATOLOJİ Yanık Ödemi-2

9 Yanıkta kaybedilen sıvı hem yanık yüzeyinden olan buharlaşmayla hem de yanık dokusunda ve normal dokularda (özellikle büyük yanıklarda) görülen ödem nedeniyle oldukça fazladır. Büyük yanıkların ilk iki saatinde total vücut suyunun %15'i, ilk sekiz saatinde %80'i kaybedilebilir. Bu nedenle hipovolemik şok ve buna bağlı hemodinamik değişiklikler çok çabuk ortaya çıkar FİZYOPATOLOJİ Yanık Ödemi-3

10 Yanığa bağlı olarak kalp fonksiyonlarında bozulma olabilir. Yanıklı hastada plazma hacminin azalmış olması kardiyak output ve dolayısıyla kan basıncında düşmeye neden olur. Geniş yanıklarda (%40'dan fazla) yaklaşık 20 dakika içinde kardiyak out-put %25-30 oranında azalmaktadır. FİZYOPATOLOJİ Kalp Damar Yanıtı-1

11 Sempatoadrenal sistemin aşırı aktive olmasıyla periferal vazokonstrüksiyon ve taşikardi olur. Yanığın direkt etkisi ile eritrositlerin %60 kadarı hemolize uğrayabilir. Bu durum ilk 3-4 gün içinde erken hemoliz ortaya çıkarır. Kemik iliğinden erken salınan genç eritrositlerin yanıktan gün sonra, dalakta hemolize uğramaları sonucu da geç hemoliz ortaya çıkar. FİZYOPATOLOJİ Kalp Damar Yanıtı-2

12 İdrar miktarı hipotansiyon, azalmış renal kan akımı, Antidiüretik Hormon (ADH) ve Aldosteron salımı nedeniyle azalır. Eğer sıvı tedavisi yeterince yapılmazsa bu durum böbrek yetmezliği ile sonuçlanabilir. Ayrıca ısının hasar verici etkisiyle eritrositlerden hemoglobin ve kas dokusundan miyoglobin açığa çıkar. Serbest hemoglobin ve miyoglobin idrarla atılır. FİZYOPATOLOJİ Böbrek Yanıtı-1

13 Böbrek kan akımı yetersiz olduğunda, hemoglobin ve miyoglobin renal tübülleri tıkayarak akut tübüler nekroza ve böbrek yetmezliğine yol açar. Renal arterdeki basınç 58 mmHg değerinin altına düştüğünde böbrek perfüzyonu durur. Bu durum 60 dakikadan fazla sürerse böbrekte geri dönülmeyen değişiklikler gelişebilir FİZYOPATOLOJİ Böbrek Yanıtı-2

14 Büyük yanıklardan gastrointestinal sistem de etkilenir. Gastrointestinal sistemdeki damarlar daralarak bölgeye olan kan akımını engeller. Peristaltizm durur ve paralitik ileus gelişir. Yoğun stres nedeniyle de gastrik veya duedonal erezyon (Curling's ülser=Stres ülseri) meydana gelebilir. FİZYOPATOLOJİ Sindirim Sistemi Yanıtı-1

15 Büyük yanıklı kişilerde ilk 72 saat içinde %86 oranında stres ülserleri geliştiği gösterilmiştir. Karaciğer fonksiyon bozukluğu görülmez ya da çok hafif seyreder. İleri devredeki karaciğer sorunları genellikle sepsise bağlıdır. Sindirim sistemindeki geç problemler taşsız kolesistit, pankreatit, süperiör mezenterik arter sendromu, kolonun yalancı tıkanıklığı Ģeklindedir FİZYOPATOLOJİ Sindirim Sistemi Yanıtı-2

16 Hücresel ve hümoral immünite önemli derecede baskılanır. Nötrofil fonksiyonları bozulur, inhibitör faktörler dolaşıma çıkar, supresör T hücreleri artar, kompleman kompanentlerinde, fibronektin ve diğer serum proteinlerinde yetersizlik, retükülo endotelial sistemde baskılanma vardır. Ayrıca metabolik, hormonal değişiklikler ve hatta kan transfüzyonu, anestezi ve anesteziklerin kandaki etkileri de immuniteyi olumsuz bir şekilde etkiler. FİZYOPATOLOJİ İmmunolojik Yanıt

17 Yanığı takiben hücre duvarında bulunan aktif iyon transport kapıları bozulur ve kısa sürede büyük miktarda sodyum hücre içine girerek beraberinde bir miktar sıvı taşır. Ayrıca yanıktan hemen sonra aşırı hücre yıkımı nedeniyle hiperkalemi meydana gelir. Ancak sıvı tedavisine başlanmasından sonra idrar miktarının artması ve yetersiz potasyum alımı hipokalemi yol açabilir. FİZYOPATOLOJİ Sıvı Elektrolit ve Kan Volümü Üzerine Etkisi

18 Yanığın başlangıcında sıvı kaybı şekilli eleman kaybından daha fazla olduğundan, yanıklı hastada hematokrit yüksek bulunur ve eritrosit tahribini gizler. Hematokrit yüksekliği ve kan viskositesinin artmış olması kapiller sahada perfüzyon kısıtlamasına neden olur ve yanık genişliğine paralel olarak artar. Yanıkla beraber sellüler ve hümoral immünite önemli derecede baskılanır. FİZYOPATOLOJİ Sıvı Elektrolit ve Kan Volümü Üzerine Etkisi-2

19 Başlangıçta kan viskositesinin fazlalığı nedeniyle lökosit düzeyi yüksek olabilir. Eğer lökositoz bir hafta sonra hala devam ediyorsa genellikle enfeksiyona işaret eder. Trombosit tahribi nedeniyle trombositopeni gelişir. Yanık sonrası 5. günden itibaren trombosit düzeyi normale döner veya yükselir. Yanığa olan stres reaksiyonu ile kan glikoz düzeyi yükselir. FİZYOPATOLOJİ Sıvı Elektrolit ve Kan Volümü Üzerine Etkisi-3

20 Büyük yanıklarda hastanın oksijen tüketimi hipermetabolizma nedeniyle iki kat artar FİZYOPATOLOJİ Yanık Ödemi Solunumsal Tepki

21 Yanığın Ciddiyetini Belirleyen Faktörler Yanık Derecesi (Yanığın Derinliği) Yanık Alanının Genişliği Yanık Bölgesi Hastanın Yaşı Solunum Sistemine Zarar Veren Yanıklar Hastanın Genel Sağlık Durumu 20

22 Yanık Bölgesi Kafatası, yüz, kulak, burun, boğaz, boyun, koltuk altları, eller, ayaklar, genital organlar gibi kritik alanlardaki yanıklar ciddi ve önemli yanıklardır. Yanıklının yaşı Çocuklar (1 yaştan küçük) ve yaşlılar (60 yaştan büyük) yanıklara daha az dayanıklıdır. Yanık sonuçları diğer yaştakilere oranla daha da tehlikeli olabilir. 21

23 1. BİRİNCİ DERECE YANIKLAR Sadece epidermisi içerirler ve ağrıya neden olması dışında klinik bir önemi yoktur. Rengi pembedir. Deri hafif ödemli, hiperemik ve ağrılıdır. Yedi gün içerisinde skar dokusu bırakmadan iyileşirler. Güneş yanığı.

24 2. İKİNCİ DERECE YANIKLAR Tam olarak parsiyel kalınlıkta olan yanıklardır, derin ve yüzeyel olarak ikiye ayrılırlar.

25 2. İKİNCİ DERECE YANIKLAR: Yüzeyel Yanıklar Yüzeyel ikinci derece yanıklarda epidermisin tamamı ve dermisin yüzeyel kısımları zarar görmüştür ve genellikle bül vardır. Bülün zemini parlak kırmızı renktedir. Çok ağrılıdır. Komplikasyon gelişmediği takdirde yanık yarasının pansumanı yeterlidir. İz bırakmadan iyileşir.

26 2. İKİNCİ DERECE YANIKLAR: Derin ikinci derece yanıklar Epidermis ve dermis hasar görmüştür. Kıl kökleri ve ter bezleri etkilenmiştir. Yanık sinir uçlarını harap ettiğinden ağrı kısmen azdır. Yara zemini kirli sarı renktedir. İyileşme süresi uzun olduğu için inflamatuar faz uzar ve fazla miktarda kollajen oluşumu ile skar dokusu gelişir. İyileşme 2-3 hafta sürer.

27 3. ÜÇÜNCÜ DERECE YANIKLAR: Derinin tüm katlarını içerir. (hiperdermis, kas, tendon, fasya hasar görmüştür.) Yara zemini sarı yeşil arası renktedir. Yer yer kahverengi lekeler görülür. Kendiğinden iyileşme olmaz. Eksizyon ve greftleme gerektirir.

28 4. DÖRDÜNCÜ DERECE YANIKLAR: Doku tamamen kömürleşmiştir. Rengi kahverengi siyahtır. Tedavisi debritman, duruma göre amputasyondur.

29

30

31 YANIK YARASI GENİŞLİĞİ Yanık genişliği genellikle dokuzlar kuralı ile hesaplanır. Bunun için her kol toplam deri yüzeyinin %9’unu, her bacak ve femur %18’ini, gövdenin ön ve arkası ayrı ayrı %18’ini, baş %9’unu ve perine %1’ini temsil eder. Çocuklarda vücut oranları değişik olduğundan farklı kurallar uygulanır.

32

33

34

35

36 1. YANIK YARASI TEDAVİSİ Birinci derece yanıklar  Genellikle pansuman gerektirmezler  Semptomatik olarak ağrıyı azaltmak ve deriyi nemli tutmak için topikal koruyucular kullanılır

37 2. YANIK YARASI TEDAVİSİ İkinci derece yanıklar  Kendiliğinden iyileşebilirler, günlük değişen pansumanlarla tedavi edilebilirler  Yarada enfeksiyon gelişirse veya kontaminasyon varsa pansumanda pamuk gaz ve elastik sargılara ilaveten topikal antibakteriyel veya antibiyotikler kullanılır  Epidermis bütünlüğünü kaybettiği için pansuman veya koruyucu örtü vs girişimlere ihtiyaç duyulabilir  Derin ikinci derece yanıklarda cerrahi girişimlere gereksinim olabilir  İyileşme süreci ortalama 3 haftadır

38 3. YANIK YARASI TEDAVİSİ Üçüncü derece yanıklar  Kendiliğinden iyileşemedikleri için eksizyon ve greftleme ameliyatına ihtiyaç gösterir

39 YANIK YARASI BAKIMI 1- Yanıklı Hastada Hastane Öncesi Bakım 2- Acil Servis Ve Yanık Ünitesine İlk Kabulde Yanıklı Hasta Bakımı 3- Yanık Ünitesine Yatan Hastada Hemşirelik Bakımı

40 1- YANIKLI HASTADA HASTANE ÖNCESİ BAKIM  Ortamın güvenliği sağlanır  İlk yardımcı tarafından yanmaya neden olan etken etkisizleştirilir,  Kazazede aladan uzaklaştırılır,elbiseler, yüzük bilezik gibi tüm takılar çıkarılır,  Ek yaralanmaları tanımlanır (travma)

41  İnhalasyon hasarı düşünülüyorsa maske ile oksijen verilir.  IV Sıvı tedavisi-ağrı kesici tedavisi başlanır.  Yanık yarası temiz bir bez ya da çarşaf ile örtülür,  Yaraya hiçbir şey sürülmez. Büller kesinlikle patlatılmaz.  Hastanın tedavi olacağı uygun merkeze nakli sağlanır. 1- YANIKLI HASTADA HASTANE ÖNCESİ BAKIM

42 Hastane öncesi bakımı 6 başlıkta toplayabiliriz: 1-Yanma sürecinin durdurulması 2-Hava yolunun sağlanması 3-Sıvı tedavisinin başlanması 4-Ağrının giderilmesi 5-Yanık yarasının kapatılması 6-Uygun merkeze nakil 1- YANIKLI HASTADA HASTANE ÖNCESİ BAKIM

43 Kimyasal Yanıklar :  Yanık alanın bol suyla yıkanır,ağrı dindikten sonra 10dk. daha sürdürülür  Basınçlı su kullanılmaz  Tüm giysiler çıkarılır  Yıkama tamamlandıktan sonra yanık alan kuru,steril pansuman malzemesiyle örtülür  Kazazede hastaneye nakledilir 1- YANIKLI HASTADA HASTANE ÖNCESİ BAKIM

44 Gözlerde yanık oluşmuşsa;  Yüksek ısı veya kimyasal madde ile oluşabilir.  Etkilenen göz bol akan su ile yıkanır; yıkama esnasında göz kapakları açık tutulur(kişi kendisi yapabilir)  Genellikle yıkama süresi göz yanıklarında da 30 dakikadır (ya da acı dinene kadar). Yıkama sonrası her iki göz de (etkilenmemiş olsa da) kapatılarak hastaneye nakledilir.  Gözkapaklarının altlarının da yıkandığından emin olun.  Kazazedenin lensi varsa ve yıkamaya rağmen çıkmamışsa çıkarın, zira lensin altında kalan kimyasal madde korneaya zarar verebilir. 1- YANIKLI HASTADA HASTANE ÖNCESİ BAKIM

45 Elektrik Yanıkları:  Elektriği kesmek için sigortalar kullanılır.  Yaralının elektrik teli ile olan ilişkisi, iletken olmayan malzemelerle kesilir  Lastik tabanlı ayakkabı giyilir  Elektrik akımını iletmeyecek kuru bir cismin üzerine çıkın.  Hastayı giysilerinden çekerek bölgeden uzaklaştırın.  Muhtemel bir kafa veya boyun travmasına karşı dikkatli olunur,  Daha ileri bir yaralanmayı önlemek için hastanın yanan giysisi, ayakkabıları ve kemeri çıkartılır.  Vücuduna yapışmış durumda bulunan giysiler çıkartılmaz  Yanık bölgesinde bilezik, künye, yüzük varsa kesilerek çıkarılır  Temiz bir sargı beziyle yanık yerinin üstü tam olarak kapatılır  Kazazede hastaneye nakledilir 1- YANIKLI HASTADA HASTANE ÖNCESİ BAKIM

46 İLK MÜDAHALEDE DİĞER TEDAVİ GİRİŞİMLERİ % 30 ve üzerinde olan yanıklarda nazogastrik dekompresyon önerilen bir yöntemdir. Tetanoz profilaksisi yanık yarasının durumuna göre önemli bir yöntemdir. Hastanın hipotermik kalması mutlaka önlenmelidir. Yanık sonrası ortaya çıkan ağrı, tedavi edilmesi gereken önemli bir sorundur. Akut dönemde subkutan veya intramusküler analjezik yapılmamalıdır. Hafif ağrılar için aspirin 650 mg oral 4-6 saat ara ile verilebilir. Ciddi ağrı yakınmalarında morfin 1-4 mg intravenöz, 2-4 saat ara ile tekrarlanarak yapılabilir.

47 HASTANIN BAŞKA BİR MERKEZE NAKLİ: Bazı yanık hastalarının ileri yaşamsal destek gerektirdikleri için özel yanık ünitelerine yatırılması gerekir. Nakil sırasında dikkat edilmesi gereken faktörler şunlardır. 1.Periferik iki damar yolu açılmalıdır. 2.İdrar sondası takılarak idrar çıkışı izlenmelidir. 3.Nazogastrik tüp takılmalı ve oral alım kesilmelidir. 4.Vücut sıcaklığı C derecede tutulmalıdır. 5.Narkotik ilaç verilmemelidir. 6.Nakil sırasında sıvı resusitasyonuna ara verilmemelidir.

48 İNHALASYON HASARI İnhalasyon hasarının tedavisi solunum yetmezliğinin derecesine bağlıdır. Hafif olgularda nemlendirilmiş oksijen ve solunum egzersizi yeterli bir tedavi olabilir. Ağır olgularda mekanik ventilasyon ve beraberinde bronkoskopinin tekrarlanarak solunum yolunu temizlenmesi gerekir.

49 2- ACİL SERVİS VE YANIK ÜNİTESİNE İLK KABULDE YANIKLI HASTA BAKIMI 1-Hava yolunda obstrüksüyon ve yanık olup olmadığı araştırılır, 2- Güvenli bir veya iki damar yolu açılır. Bunun için üst ekstremitede yanmamış bölge tercih edilir. 3- Kan örnekleri alınır. Kan grubu, tam kan ve diğer rutin tetkikler yapılır. 4- Sıvı tedavisi için önerilen sıvı uygulanır. 5- Olayın oluş şekli, zamanı hakkında bilgi edinilir. Hızlı genel bir muayene yapılır. Bilinç açıklığı ve ekstra yaralanma varlığı araştırılır.

50 6-CO zehirlenme varlığı araştırılır. Şüpheli olgularda CO düzeyi ölçülmeli %100 oksijen verilmelidir. 7-Hastanın ağrısı dindirilmelidir. Bunun için kontraendikasyon yok ise morfin ve benzeri analjezikler tercih edilmelidir. 8-Çıkarılan idrar miktarı ve dansitesinin takibi için idrar sondası takılır 8- Enfeksiyona karşı koruyucu önlemler alınır. 9- Tetanos proflaksisi yapılır 10- Nazogastrik tüp takılır. 11- Hastayı hipotermiden korumak için önlemler alınır. 12-Klinik ve laboratuar bulgularına göre tedavisi düzenlenir 2- ACİL SERVİS VE YANIK ÜNİTESİNE İLK KABULDE YANIKLI HASTA BAKIMI

51 3- YANIK ÜNİTESİNE YATAN HASTADA HEMŞİRELİK BAKIMI  Solunum Sisteminin Değerlendirilmesi  Kalp Damar Sisteminin Değerlendirilmesi  Deri ve Mukoz Membranların Değerlendirilmesi  Vücut Isısının Değerlendirilmesi  Genito-Üriner Sistemin Değerlendirilmesi  Gastrointestinal Sistemin Değerlendirilmesi  Hasta ve Ailesinin Psikolojik Durum Değerlendirmesi  Hasta ve Ailesine Eğitim Desteği  Hastanın Rehabilitasyonu

52 YANIKLI HASTANIN SIVI TEDAVİSİ 24 saatlik sıvı tedavisi: 4 ml x vücut ağırlığı + x yanık alan % 4ml x 80 kg x % 20 = 6400 ml Günlük kalori ihtiyacı : (25 kcal x kg ) + ( 4 kcal x yanık alan %) (25 kcal x 80) + ( 4 kcal x % 20)= 2080 kcal

53 Vücut yüzeyinin %15’inden fazlasını ilgilendiren yanıklarda sıvı resüsitasyonuna başlanmalıdır. Sıvı resüsitasyonu için birçok formül geliştirilmiştir: PARKLAND: Ringer Laktat 4 ml/kg/%yanık MODİFİYE BROOKE: Ringer laktat 2 ml/kg/% yanık YANIKLI HASTANIN SIVI TEDAVİSİ-2

54 YANIKLI HASTANIN SIVI TEDAVİSİ-3 Sıvı resüsitasyonu sırasında ilk 24 saat içerisinde sadece kristaloid verilmelidir. Temel hedef hayati organların yeterli perfüzyonudur. Formüller ile hesaplanan sıvının yarısı ilk 8 saatte, kalan yarısıda sonraki 16 saatte verilir.

55 YANIKLI HASTANIN SIVI TEDAVİSİ-4 Yanık sonrası ikinci gün plazma kaybı kristaloidlere ek olarak kolloid sıvı resüsitasyonu ile karşılanmalıdır. Günlük kolloid gereksinimi 0.3 ile 0.5 ml/kg olarak hesaplanabilir. Sıvı verilmesi izlenmesinde idrar çıkışı en önemli izlem yöntemidir. Erişkinlerde saatte ml, 30 kg altındaki çocuklarda 1 ml idrar çıkışı resüsitasyonun etkin yapıldığının en önemli göstergesidir.

56 TOPİKAL TEDAVİ Resüsitasyon başlandıktan ve hemodinamik sistem ve solunum düzenlendikten sonra yanık yaralarının tedavisine başlanmalıdır. Yanık yarası antiseptik solüsyonlarla temizlenmeli ve yanık üzerindeki debris temizlenmelidir. Temizliğin ardından topikal antimikrobiyal ajanlar kullanılır.

57 YANIK YARASINDA HEMŞİRELİK BAKIMI-1 Planlamada Temel İlkeler: 1-Yanık yara bakımı en az üç kişilik ekip tarafından yapılır. 2-Yanık yara bakımında cerrahi-aseptik teknik uygulanır. 3-Hasta işlem hakkında bilgilendirilir. Endişelerinin açıklamasına olanak sağlanır. 4-İşlemden yarım saat önce analjezik uygulanır ya da hasta genel anestezi için hazırlanır. 5-Yara bakımı pansuman odasında yapılır.

58 Yanık Pansumanı:  Hasta pansuman odasına alınır. Kirli pansuman bistüri kullanılarak açılır.  Kirli pansuman materyalleri hemen ortamdan uzaklaştırılır.  Mahremiyet duygusuna dikkat edilir. Epitelizasyon yok ise banyo yaptırılır. Epitelizasyon başlamış ise banyo yaptırılmaz. YANIK YARASINDA HEMŞİRELİK BAKIMI-2

59  Banyo sırasında povidon iyot (%7.5 ) scrap ve küçük pet kullanarak dairesel hareketler ile önce yanık alanlar sonra diğer bölgeler olmak üzere tüm vücut yıkanır.  Hasta steril çarşaf serilmiş sedyeye alınır, steril büyük pet ile kurulanır.  Eldiven değiştirilir steril eldiven giyilir. YANIK YARASINDA HEMŞİRELİK BAKIMI-3

60  Yara üzerine enfeksiyonu engelleyen epitelizasyonu bozmayan örtü serilir (vazelin tülle gress, bactigras, paranet vb.)  Üçüncü derece yanıkta greft nakli yapılana kadar topikal antibiyotik kullanılarak yara bakımı yapılır.  Her gün povidon iyot (%7.5) scrap ile vücut banyosu verilir. YANIK YARASINDA HEMŞİRELİK BAKIMI-4

61  Gümüş sülfadiazin (%1) pomat ile yanık yarası cm kalınlıkta kaplanır. Tülle gress (vazelinli) serilir.  Steril gaz bezi serilir.  Steril pamuklu pet ile kapatılır.  Steril sargı dıştan içe, aşağıdan yukarıya dolaşımı bozmayacak kadar sıkı, dağılmayacak kadar gevşek olmalıdır. YANIK YARASINDA HEMŞİRELİK BAKIMI-5

62 Greft Implantasyonu Sonrası Yara Bakımı Temel ilkeler: 1-Greft fiksazyonu için hastanın aktif hareketleri 48 saat kısıtlanır. 2-Yara bakımında iki dokunun birbiri ile teması önlenir. 3-Ameliyat sonrası yara bakımı greft alınan ve uygulanan bölgeyi kapsar. 4-Ameliyat sonrası ilk yara bakımı pansuman ıslak ise birinci gün; ıslak değil ise ikinci gün yapılır. 5-Greft inplantasyonundan emin olunduğunda (5–7 günden sonra) vücut banyosu verilir.

63 Greftlenmiş alanda yara bakımı:  Kirli pansumanı son katı bırakarak açılır.  Kirli pansuman materyalleri ortamdan hemen uzaklaştırılır.  Steril eldiven giyilir.  Son kat pansumanı yavaşca, çok dikkatli greftli yerinden kaldırmadan açılır.  Izotonik NaCl emdirilmiş steril küçük pet ile greft bölgesindeki kan, sekresyon vb.atuşman yaparak temizlenir.  Greft üzerine epitelizasyonu bozmayan, enfeksiyonu önleyen örtü serilir.(tülle gress, bactigras, paranet vb.)  Steril gaz bezi serilir.  Steril pamuklu pet kapatılır.  Steril sargı; dıştan içe, aşağıdan yukarıya, dolaşımı bozmayacak kadar sıkı, dağılmayacak kadar gevşek olarak sarılır. Greft Implantasyonu Sonrası Yara Bakımı

64 Donör alan bakımı:  Kirli pansuman son katı kaldırmadan açılır.  Kirli pansuman materyalleri ortamdan hemen uzaklaştırılır.  Steril eldiven giyilir.  Son kat pansumanı üzerinden steril gaz bezine emdirilmiş povidon iyot (%10) ile atuşman yapılır. Ilık kurutma makinası ile kurutulur.  Yeniden povidon iyot (%10) ile atuşman yapılır, tekrar kurutulur. Bu işleme son kat pansumanı iyot rengi alana ve kuruyana kadar devam edilir.  Son kat pansuman kendiliğinden ayrılınca (2–3 hafta),kurumayı önlemek için vazelin pomat sürülür.  Hastanın alanı kaşıması engellenir, kaşıntıyı önleyici tedavi uygulanır.  Ekstremitede donör alan ya da greftlanmiş bölge varsa hastayı mobilize etmeden elastik bandaj uygulanır. Greft Implantasyonu Sonrası Yara Bakımı

65 YARA BAKIMI Eskaratomi ve Fasiyotomi Ekstremite ve göğüs duvarında üçüncü derece ve çevresel yanığı olan hastalarda dolaşımın ve solunum değerlendirilmesi son derece önemlidir. Ekstremitelerde siyanoz, kapiller dolaşımda gecikme, parestezi ve derin doku ağrısı gibi nörolojik bulguların ortaya çıkması dolaşım bozukluğunun en önemli belirtileridir.

66 Eskaratomi yatak başında uygulanabilecek, genellikle genellikle genel veya lokal anestezi gerektirmeyecek bir yöntemdir. Eskaratomi yetersiz olduğu durumlarda fasiyotomi gereklidir. Genel anestezi altında yapılır. En sık gerekli olan bölge anterior tibial kompartmandır. YARA BAKIMI Eskaratomi ve Fasiyotomi-2

67 YANIKLI HASTALARDA ENFEKSİYON VE TEDAVİSİ Yanık yarası enfeksiyonunu belirleyen en önemli faktörler; 1.Yanık derinliği 2.Yanık genişliği 3.Hastanın yaşıdır. Tam kat olmayan yanıklarda ve %30’dan az yanıklarda enfeksiyon nadiren görülür.

68 YANIKLI HASTALARDA ENFEKSİYON VE TEDAVİSİ 1.Subakut Bakteriyel Endokardit 2.Süpüratif Tromboflebit 3.Kateter Enfeksiyonları 4.Süpüratif Kondrit 5.Süpüratif Sinüzit 6.Pnömoni 7.İdrar Yolu Enfeksiyonları 8.İntraabdominal Enfeksiyonlar (Regional Enterit, Nekrotizan Enterokolit, Akut Kolesistit, Kolanjit) 9.Toksik Şok Sendromu 1.Subakut Bakteriyel Endokardit 2.Süpüratif Tromboflebit 3.Kateter Enfeksiyonları 4.Süpüratif Kondrit 5.Süpüratif Sinüzit 6.Pnömoni 7.İdrar Yolu Enfeksiyonları 8.İntraabdominal Enfeksiyonlar (Regional Enterit, Nekrotizan Enterokolit, Akut Kolesistit, Kolanjit) 9.Toksik Şok Sendromu Ortaya çıkan bu hastalıkların tedavisinde lokal ve sistemik antibiyotik tedavisi gereklidir. Ön koşul enfeksiyon oluşumuna neden olan etkenin gerekirse cerrahi tedavi ile ortadan kaldırılmasıdır.

69 YANIK YARASININ EKSİZYONU: Yanıklı deri 2 hafta içerisinde iyileşmezse ikinci dereceden daha derin bir yanıktır ve eksize edilmelidir. Eksizyon dermatomlarla yapılır. Yanıklı doku, altından canlı, kanayan doku çıkana kadar eksize edilir.

70 YANIĞA BAĞLI FİZİKSEL DEFORMİTELER Yanık hastalarında rehabilitasyon yanık yaralanmasının oluşumu ile başlar. Yanığa bağlı deformite ve kontraktürlerin önemli belirleyicileri; yanık genişliği, derinliği ve oluşan doku kaybıdır. Yanık hastaları mümkün olduğu kadar erken mobilize edilmeli, atellerle uygun pozisyonun fizik tedavi uzmanı veya fizyoterapistler tarafından verilmesi, eklem hareketlerinin kısıtlanmaması için düzenli egzersizler uygulanmalıdır.

71 YANIK YARALARININ SARILMASI-1 Yanık yaralarının pansuman sonrası örtülmesini başlıca üç amacı vardır: 1.Koruyucu etki 2.Metabolik etki (Buharlaşma ve ısı kaybını önler, hipotermiyi engeller) 3.Konfor sağlaması

72 YANIK YARALARININ SARILMASI-2 İyi bir sargı bezi kolay uygulanabilmesi için, sarılmış, gevşek olarak pamukdan dokunmuş, 23 cm eninde ve 1.5 m uzunluğunda olmalıdır. Yaraları sargı bezi dışında biyolojik materyallerle örtülmesi için allogreftler, xenogreftler kullanılmaktadır.

73 Yanık Yarası Materyallerinin Sahip Olması Gereken Özellikleri  Yaraya kendi fizyolojik ortamını sağlayan,  Dış etkenlerden koruyan,  Geniş antibakteriyel spektrumlu,  Uzun süre etkili,  Toksik olmamalı,  Sistemik absorbsiyonu olmamalı,  Yara iyileşmesini geciktirmemeli,  Ağrısız,ucuz, kolay uygulanabilir.

74 YANIK YARASI MATERYALLERİ-1  Biyolojik uyumu olan yarı geçirgen örtüler  Sıvı kaybını ve ağrıyı önler  Yanıktan sonraki ilk 24 saat içinde uygulanmalıdırlar  İkinci derece yanık yüzeyleri örtmek için kullanılırlar  Nem, buhar ve gazlara geçirgen, sıvılara ise geçirgen değildir

75 YANIK YARASI MATERYALLERİ-2  Yaraya yapışan materyal epidermis rejenere olduğunda kendisi kalkana kadar veya komplikasyon çıkana kadar yerinde tutulur  Omiderm, Biobrane, Op- site, Tegaderm, Transeal, Primskin, Dermafilm, Hydrofilm, Epi-fix, Biopore, Arglaes vs.

76 ANTİMİKROBİYAL AJANLAR-1 Gümüş Sülfadiazin (Silverdin, Silvaden, Sülfadiazin krem)  Tüm dünyada en sık kullanılan topikal antibiyotik materyaldir  Gram pozitiflere, gram negatiflerin ekserisine ve bazı fungal etkenlere karşı geniş spektrumda etkilidir  Ağrıya neden olmaz  Uzun süre kullanımda lökopeni'ye yol açabilir

77 ANTİMİKROBİYAL AJANLAR-2  Özellikle Pseudomonas ve Enterococcus'lara karşı etkilidir.  Eskar dokusunu penetre edip daha derin dokulara ulaşır  Ağrılıdır  Metabolik asidoza neden olabilir  Ülkemizde henüz kullanılmıyor.. Mafenide Asetat (Sulfamylon krem)

78 ANTİMİKROBİYAL AJANLAR-3 Polymyxin B, Neomycin ve Bacitracin  Ağrısız  Küçük kısmi kalınlıktaki yanık alanlarda kullanılır.

79 ANTİMİKROBİYAL AJANLAR-4 Polividon İyod  Gram pozitif ve negatif ve hatta birçok aerob bakteriye karşı etkili  Mikroorganizmalar direnç geliştiremezler  Yara eksudası ve kan ile temas ettiğinde inaktive olur  İyotlu bir ürün olduğu için sık ve uzun süre kullanımında yan etkileri görülebilir

80 ANTİMİKROBİYAL AJANLAR-5 Chlorhexidin  Direnç oluşturmaz ve oldukça geniş spektruma sahiptir.  Gram negatif ve Gram Pozitif mikroorganizmalara karşı etkili  Hücre duvarını bozarak ve hücre muhtevasını çökelterek etki gösterir  Uygulanırken lokal ağrı yapabilir  Uzun kullanıldığında yan etki olarak Ototoksisite'ye yol açabilir

81 ANTİMİKROBİYAL AJANLAR-6  Mupirocin  Nystatin  Dakin solüsyonu  Bal

82 YANIKTA KULLANILAN GÜMÜŞLÜ ÖRTÜLER Gümüş iyonları bakterinin sahip olduğu enzimlerle etkinleşerek bakteri hücresinin içine ve hücreler arasına dağılır. Gümüş iyonları bakteri DNA'sını bozar, hücre bölünmesini ve çoğalmasını engeller. Gümüş iyonları hücre duvarlarına tutunarak hücre zarının özelliğini bozar ve bakteriyi öldürür

83 GREFT ÇEŞİTLERİ *Otogreft: Kişinin vücudununun bir bölgesinden başka bir bölgeye aktarılan doku *İzogreft: Kalıtsal yapıları aynı olan kişiler arasında aktarılan doku (İkizler) *Allogreft: Aynı türden farklı kalıtımdaki bireyler arasında aktarılan doku (İnsan-insan) *Ksenogreft: Farklı türden bireyler arasında aktarılan doku (Köpek-insan)

84 BİYOLOJİK PANSUMAN MATERYALLERİ  2.derece yanıklarda, yüzeyleri örtmek için kullanılırlar  3.derece yanıklarda, skar eksizyonundan sonra otogreft temin edilene kadar geçici örtü materyali olarak veya otogreft yoksa optimal yara kapanmasında kullanılır

85 ELEKTRİK YANIKLARI-1 Şiddetine göre yüksek ve düşük (1000 volt üzeri ve altı) voltajlı olmak üzere ikiye ayrılır. Düşük voltajlı yanıklar diğer yanık türlerine benzer bir seyir gösterir. Yüksek voltajlı yanıklar ilgili bölgede deri yanığı oluştururken, derinin korunduğu ancak derin dokuların yandığı yanık yaralanmalarına da neden olabilir.

86 ELEKTRİK YANIKLARI-2 Ciddi elektrik yanıklarında eritrosit lizisine bağlı hemoglobinemi, hemoglobinüri gelişebilir. Hastalar uygun bir şekilde tedavi edilmezse Akut Böbrek Yetmezliği gelişebilir. Hastalarda böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi yanında kardiyak enzimler, EKG, kalp hasarı nedeniyle değerlendirilmelidir.

87 ELEKTRİK YANIKLARI-3 Elektrik yanıklarında ilk tedavi girişimleri kalpte oluşan aritmi, bradikardi gibi bulguların tedavisidir. Major elektrik yanıklarında intravasküler volümü sabit tutmak diğer yanık türlerine göre daha zordur. Sıvı resüsitasyonu diğer yanık türlerinde olduğu gibidir.

88 TEŞEKKÜRLER


"YANIK Doç. Dr. Dilek AYGİN DERİNİN TABAKALARI 1- Epidermis 2- Dermis (Kutis-Korium):kan ve lenf damarları, yağ ve ter bezleri, kıl follikülleri, deri." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları