Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi YAZILI ANLATIM OKT. Perihan YİĞİT KARAZEYBEK.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi YAZILI ANLATIM OKT. Perihan YİĞİT KARAZEYBEK."— Sunum transkripti:

1 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi YAZILI ANLATIM OKT. Perihan YİĞİT KARAZEYBEK

2 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi YAZILI ANLATIM 2 İnsanların düşüncelerini, duygularını, bilgilerini hayal ve sezgilerini bir düzen içinde anlatmaları yazılı kompozisyon ya da yazılı anlatım adını alır. Kalıcı eserler meydana getiren, bizden sonrakilerle veya uzaktakilerle iletişim sağlamamıza yarayan yazılı anlatımda uymamız gereken bazı kurallar ya da izlememiz gereken bir yol vardır. Bunu da planla sağlarız.

3 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Yazıda plan 3 Plan, herhangi bir konuda öne sürülecek düşüncelerin, olayların ve duyguların mantıklı olarak düzene konmasıdır. Plansız bir eser amacına uygun bir görüntü vermez. Plansız bir yazı da ancak kafa karışıklığına, okunanlardan bir şey anlamamaya neden olur. Aşağıda verilen plan başarılı bir yazı yazmanın anahtarı niteliğindedir.

4 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 4  Konu seçimi ve konunun sınırlandırılması  Ana düşüncenin belirlenmesi  Yardımcı düşünceler  Paragraf  Başlık

5 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi *Konu seçimi ve konunun sınırlandırılması 5 Konu; yazıda ele alınan, üzerinde durulan düşünce, duygu, olay vb.dir. Her şey yazının konusu olabilir. Aşk, dünya, ağaçlar, zambak bunlardan sadece birkaçıdır. Konu belirlendikten sonra, konunun hangi yönü ya da yönleri üzerinde durulacağı belirlenerek konu sınıflandırılması yapılır. Örneğin ekonomi gibi genel bir konu verildiğinde oldukça geniş bir alanı kapsar. Onun yerine Türkiye ekonomisinde son beş yılı yazmak daha kolaydır.

6 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Ana düşüncenin belirlenmesi 6 Bir yazıdan çıkarılan ve yazarın amaçlı olarak okuyucuya iletmek istediği mesaj ana düşünce adını alır. Yazıda işlenen konuyla ana düşünce birbirine sıkı sıkıya bağlıdır. Konu daha çok ana düşünce etrafında gelişir.

7 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Yardımcı düşünceler 7 Ana düşünce yanında onu destekleyen birçok yardımcı düşünce de vardır. Yardımcı düşünceler ayrıntı ifade eden düşüncelerdir. Akla gelen birçok düşüncenin arasından belli bir düzene göre seçilirler. Bu düzen de giriş, gelişme ve sonuç düzenine uygun olur.

8 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Paragraf 8 Bir yazıdaki duygu, düşünce, olayla ilgili cümle veya cümle topluluğudur. Her paragraf kendi içinde bir bütünlük oluşturur. Bir yazıda giriş, gelişme ve sonuç bölümleri olduğu gibi paragraflarda da bu bölümler vardır.

9 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Başlık 9 Başlık yazının adıdır. Başlıklar bazen ana düşünceyi de yansıtırlar. Aynı zamanda kısa öz ve ilgi çekici olmaları gerekir.

10 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi RESMİ YAZILAR 10  Dilekçe  Tutanak  Rapor  İlan  Karar

11 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Dilekçe 11 Bir konuda bilgi vermek, istek ve şikâyetleri belirtmek amacıyla kurum ve kuruluşlara yazılan belgelere dilekçe adı verilir. Dilekçeler kişilerden kurumlara veya kurumlar arasında yazılır. Dilekçelerin kendine özgü özellikleri ve planı vardır. Dilekçe çizgisiz beyaz bir kâğıda bilgisayarla, daktiloyla veya mavi ya da siyah mürekkepli bir kalemle yazılır, kâğıdın sadece ön yüzü kullanılır. Dilekçeye, ilgili kuruma hitapla başlanır. Hitaplar kurumun idari yapısına uygun olmalı ve zorunluluk yoksa kısaltma yapılmamalıdır. Ayrıca hitap cümlesi büyük harfle ve satırı ortalayacak şekilde yazılmalıdır.

12 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 12 Hitaptan sonra dilekçenin metnine geçilir. Bu kısımda istek veya verilen bilgi kısa, anlaşılır, sade bir dille anlatılır. Gereksiz ayrıntılara veya kişiselliğe yer verilmez. Ciddi ve saygılı bir üslup kullanılmalıdır. Dilekçeler konularına göre “bilgilerinize arz ederim”, “gereğini arz ederim” ifadesiyle bitirilir. Eğer üst makam alt makama dilekçe yazmışsa, dilekçe “rica ederim” şeklinde bitirilir. Metin tamamlandıktan sonra, metnin sağ alt tarafına tarih, ad, soyad yazılır ve imzalanır. Tarih sağ üstte de olabilir. Sol alt tarafa adres yazılır. Eğer dilekçeye eklenecek bilgiler varsa, “ek1, 2… şeklinde sıralanır.

13 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Örnek 13 ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ DEKANLIĞINA, Okulunuzun ………….Bölümü………nolu……..sınıf öğrencisiyim…………tarihinde girdiğim…………..dersi sınavından beklediğimin altında bir not aldım. Maddi bir hata yapıldığını düşünüyorum. Sınav kâğıdımın yeniden incelenmesi için gereğinin yapılmasını arz ediyorum. adres ad soyad imza

14 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 14 ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığına, Okulunuzun ………….Bölümü………nolu……..sınıf öğrencisiyim…………….yapılan Türkiye Türkçesi Grameri-I sınavına hasta olduğum için giremedim. Devlet Hastanesinden aldığım iki(2) günlük sağlık raporu ektedir. Tekrar sınava alınabilmem için gereğini arz ederim ADRESad soyad Ek 1: sağlık raporuimza

15 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi TUTANAK 15 Meclis, kurul, mahkeme, kongre, toplantı vb. yerlerde konuşulup alınan kararları, konuşmaları, önerileri veya bir olayın meydana geliş şeklini, nedenlerini ve sonuçlarını göstermek için düzenlenen yazılı belgelere tutanak adı verilir. Toplantı tutanaklarında; toplantının nasıl başlandığı, konuşanların isimleri ve yaptıkları konuşmaları, alınan kararlar, yapılan öneriler ve toplantının kapanışı ayrıntılı olarak anlatılır. Resmi toplantılarda alınan kararlar karar defterine yazılır.

16 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 16 Olay tutanaklarında ise olayın ne zaman, nasıl, nerede meydana geldiği oluş sırasına göre anlatılır. Tutanaklarda kişisel görüş ve yorumlara yer verilmez. Tutanak düzenlenirken metnin sağ üst köşesine tarih atılır, başlık olarak tutanak yazılır. Metin tamamlandıktan sonra metnin altı ilgililer tarafından imzalanır.

17 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi TUTANAK Adnan menderes Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Türkiye Türkçesi Grameri II final sınavında……… nolu sınav salonunda………nolu……………….adlı öğrenci, hazırlamış olduğu küçük kopya kâğıtlarıyla kopya çekerken yakalanmıştır. Tarafımızca bu belge düzenlenmiştir. Ek: Sınav kâğıdı Üç adet kopya kâğıdı Arş. Gör……………Arş. Gör……….. İmzaimza

18 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi RAPOR 18 Herhangi bir konu ya da olay üzerine derinlemesine yapılan araştırma ve incelemelerin sonucu hakkında ayrıntılı bilgi veren yazılara rapor adı verilir. Rapor hazırlayana raporcu ya da raportör adı verilir. Rapor alanında uzman kişilerce hazırlanmalıdır. Tutanağa göre daha fazla bilgi ve belgeye dayanır. Raporlarda kişisel görüşlere ve yorumlara yer verilebilir. Değerlendirme yazısı olduğu için her alanda rapor yazılabilir. Yazıldıkları konulara göre, bilimsel rapor, doktor raporu, polis raporu, proje raporu, deney raporu, çalışma raporu, soruşturma raporu….. şeklinde örneklendirilebilir.

19 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 19

20 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi İLAN 20 Bir haberi ya da mesajı, basın yoluyla duyurmak amacıyla hazırlanan yazılardır. İlanlar, resmi ya da özel kuruluşların personel, malzeme ya da başka ihtiyaçlarını karşılamak üzere yaptıkları duyurulardır. İlanlar, hızlı, dikkat çekici ve basit haberleşme aracıdır.

21 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi KARAR 21 Resmi kuruluşların, tüzel kişilerin yönetim kurullarının bir konu üzerindeki görüşlerini tespit etmek amacıyla yazılan yazılardır. Yönetim kurulu toplantılarında varılan sonuçlar karar halinde karar defterine geçirilir.

22 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 22 Kararlar tüm katılanların oylarıyla alınırsa «oy birliğiyle», karara katılmayan olursa «oy çokluğuyla» alınmış olur. Karara bazı üyelerin katılmaması durumunda gerekçelerini belirtir ve altını imzalarlar. Buna uygulamada «muhalefet şerhi» ya da «karşı oy» denmektedir.

23 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Düşünce yazıları 23 1.Makale9.Anı(hatıra) 2.Fıkra (Köşe yazısı)10.Günlük (Günce) 3.Deneme11.Gezi yazısı (Seyahatname) 4.Eleştiri12.Söyleşi (Sohbet) 5.İnceleme13.Özgeçmiş 6.Biyografi14. Röportaj 7.Otobiyografi 8.Monografi

24 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Makale 24  Herhangi bir konuda bilgi vermek, bir konuya açıklık getirmek, bir düşünceyi savunmak veya kanıtlamak için yazılan gazete ve dergi yazılarına makale adı verilir. En kısa tanımıyla ise iddia ve ispat yazılarıdır. Temeli düşünce olan bir yazı türüdür. Bu nedenle yapısı, ortaya atılan bir görüş ve bu görüşü destekleyecek düşüncelerle örülür.

25 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 25 Okuyucunun bilgisini artırmayı amaçlayan makalelerde bilim, teknik, sanat, kültür, politika gibi değişik konular ele alınır. Makaleler alanında uzman olan kişiler tarafından geniş bir araştırma ve inceleme sonucunda yazılırlar. Bu incelemeler sırasında konuyla ilgili temel kaynaklara ulaşmak ve değerlendirmek gerekir. Makalenin ülkemizde tanınması, gazetenin yayımlanmasıyla olmuştur. Edebiyatımızdaki ilk makale Şinasi tarafından yazılan ve Tercuman-ı Ahvâl adlı gazetede yayımlanan “Tercuman-ı Ahvâl Mukaddimesi”dir.

26 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Çiçek ve renk adlarına dair Beşir ayvazoğlu 26 Şu söz yanılmıyorsam Sait Faik'e aittir. "Çiçek ve balık adlarını bilmeyen hikâye yazamaz. Bu çok doğru sözdeki "çiçek" kavramı "bitki" olarak genişletilip renk adları da ilave edilirse, bence daha kavrayıcı bir prensip elde edilmiş olur. Kırsal bölgelerden şehirlere doğru gittikçe hızlanan göç ve buna paralel olarak yaşanan şehirleşme, toprakla aramızdaki ilişkileri iyiden iyiye bozdu. Çocuklar bir tutam yeşilliğe ve "bir avuç gökyüzü"ne hasret, daracık apartman dairelerinde şuuruna varamadıkları bir kâbus yaşıyorlar. Ne bitkileri tanıyorlar, ne böcekleri, ne kuşları, ne de birkaçı dışında-diğer hayvanları. Bırakın kırlarda yetişen binlerce bitki çeşidinin adlarını, bir anket yapılsa, bir çırpıda beş-on çiçek adı sayan kaç kişi çıkar merak ediyorum. Elbette bu olumsuz gelişmede Türkçedeki daralmanın ve fakirleşmenin payı da büyüktür.

27 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 27 Hadi itiraf edelim; artık çocuklarımız ana dillerini de öğrenemiyorlar. Konuştukları, Türkçenin karikatüründen başka bir şey değil. Bana öyle geliyor ki, bitki, böcek, kuş ve renk adları, dillerin gizli hazineleridir; onlara bakarak bir halkın hayal gücü, tabiatla ilişki biçimi dünya görüşü ve realite kavranışı hakkında açık seçik fikirler edinilebilir. İnanmazsanız, Turhan Baytop'un Türkçe Bitki Adları Sözlüğü'nü açıp bakın. Türkiye'de yetişen bitkiler, Türkçe bitki adları ve bitkiler etrafında oluşan kültür hakkında önemli araştırmaları olan Baytop Hoca 1994 yılında Türk Dil Kurumu Yayınları arasında çıkan (yeni baskılarının yapılıp yapılmadığı bilmiyorum) bu nefis sözlükte büyük bir boşluğu doldurmuştur.

28 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 28 Türkçe bitki adları başlığına bir âlem; çok zekice hatta muzipçe olanları var. Turhan Baytop'un sözlüğünü gözden geçirirken, önce hafızamda yer etmiş, benim için hâtıra değeri taşıyan bitkilerin adlarını aramış ve hepsini de bulmuştum. Bana özel bir dünyayı bir duyum biçimini ve bir nağmeyi veren Evelik, Yemlik ve Madımak bitkilerinin Lâtince adlarını öğrenince bir tuhaf olduğumu söylesem inanır mısınız?

29 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 29 Sanki bu üçlü birden benim dünyamın malı olmaktan çıkmıştı. Mayhoş tadını hâlâ damağımda hissettiğim kuzukulağı meğerse evelik otunun da dahil olduğu rumex alt cinsine bağlı bir otmuş, bazı bölgelerde Ekşimenek, Ekşimik, Ekşimcik ve Ekşincik de deniliyormuş. Aynı aileye mensup birçok otun genel adı lâbada imiş. Bahar müjdecileri olan Nevruz çiçeğini, Çiğdemi ve Kardeleni unutmadım; çocukluğumda, Zara'da bahara doğru bu çiçeklerden toplamak için kırlara çıktığımızı iyi hatırlıyorum. Çok zaman ellerimiz boş dönerdik; çocuklar bunları nevruz ve çiğdemi iştahla yerlerdi. Nevruz toplamanın, bazı zamanlardan kalma bir çeşit tören olduğunu biliyor muydunuz? (…) Devamı: 

30 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Fıkra (Köşe Yazısı) 30 Yazarların gazete ve dergilerdeki genel başlıklı köşelerinde çıkan daha çok günlük olaylardan söz eden, onları çeşitli yönlerden inceleyen yorumlayan kısa yazılardır. Fıkrada yazar, günlük olayları kendine özgü görüşleriyle ortaya koyar. Güncel ve siyasi olaylar derinliğe inmeden işlenir, akılda kalıcı değildir. Günlük olan bu yazılar sade ve anlaşılır bir dille yazılır.

31 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 31 Birbirine çok benzeyen makale ve fıkra, makalenin daha uzun olması ve ispata dayalı olması, fıkranın ise kısalığı ve ispata değil yoruma yani bakış açısına dayalı olması bakımından birbirinden ayrılır. Ayrıca üslup bakımından da önemli farklar vardır. Makalede bilimsel bir dil kullanılırken, fıkrada konuşma dili hakimdir. Fıkralar güncel konularla ilgili yazıldığı için bir süre sonra önemini yitirir. Makale için böyle bir durum söz konusu değildir.

32 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi TÜRKİYE'nin ciğerini bu defa Antalya'da dağladılar. Oktay Ekşi 32 Gazetelerde yayınlanan rakamlara göre 31 Temmuz günü çıkan orman yangınında binlerce hektarlık alandaki ağaçlar kül oldu. Sadece ağaçlar değil, böceğiyle, bitkisiyle, karıncasından tavşanına kadar orada doğmuş tüm hayatlar söndü. Sebebini henüz bilmiyoruz. Bir yıldırım düşmesi de olabilir, bir alçağın sabotajı da... İki ayaklı bir hayvanın attığı izmarit de buna yol açabilir, kırılmış bir şişe dibinin mercek görevi yaparak ateşlediği kuru otlar da...

33 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 33 İster o ister öteki... Sonuçta -bizim Ekonomi servisindeki arkadaşların hesabına göre- en az 1 milyar YTL değerinde maddi zarara uğradık. Sayıca 10 milyon ağacımız kül oldu. Bunların 2 milyon 500 bin kadarı, her biri ortalama 400 YTL değerindeki Kızılçam idi. Zararın maddi bölümü öyle veya böyle telafi edilebilir. Asıl, o yöredeki "hayat" bitti. Taa ki tabiat kendini yenileyip de böcekleriyle, kelebekleriyle, yılanıyla, kuşuyla, otuyla, bitiyle avdet edene kadar...

34 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 34 Bizim anlayamadığımız bir şey var: Özellikle Akdeniz ve Ege bölgesindeki ormanlarımızın her yılın yaz aylarında büyük bir yangın tehlikesiyle karşı karşıya olduğu bilinir. Sadece maddi açıdan bakacak olsak, bu yangınlar yüzünden her yıl en az 1 milyar ABD doları tutarında zarara uğradığımız da bellidir. O halde bu zararı asgari düzeye indirmek için gerekli yatırımı neden yapmayız?... (devamı) Oktay Ekşi, Hürriyet, 5 Ağustos 2008

35 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Deneme 35 Özgürce seçilen bir konuda, yazarın kendi kendiyle konuşma havası içinde yazdığı yazı türüdür. Yazının konusu yazarın o anda aklına geliveren bir konu görünümündedir. Korku, sevgi, özlem, arkadaşlık, hayat, din, aşk kısacası toplumu ilgilendiren her konuyla iligili deneme yazılabir. Orta uzunluktaki bu yazı türünde adeta yazar içini döker. Kişisel görüş ve düşüncelerini iddiasız ve içtenlikle ele alır. Batı edebiyatının en büyük deneme yazarı Montaine ve Bacon’dur. Türk edebiyatında ise Mehmet Kaplan, Cemil Meriç, Nurullah Ataç ve Yakup Kadri deneme alanında tanınmış yazarlarımız arasındadır.

36 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Doğru ile yalan 36 Her doğruyu söylemeye gelmezmiş, birtakım doğruları yaymamak, çokluktan, kamudan gizlemek gerekmiş... Peki ama, bir doğruyu söylemek, gizlemek, yayılmasını önlemeğe çalışmak o doğrunun yerinde duran yalanı sürdürmek demektir. Yalanın yalan olduğunu bilerek sürmesine bırakmaya hakkınız var mıdır?... Bu yalanlar kutsalmış, onlara dokunmaya gelmezmiş...

37 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 37 Bir şeyin yalan olduğunu anladık mı kutsallığına inanmıyoruz demektir; bunun için "kutsal yalan" sözü bir şeyin hem köşeli hem de yuvarlak, hem katı hem de biçimsiz olduğunu söylemek gibi bir saçmadır. Ama duygularını birer düşünce saymaktan çekinmeyenler böyle saçmalarla kolayca bağdaşabiliyor. Birtakım doğruların gizlenmesi gerektiğini ileri sürmek eski kibarlık, asillik (aristocratie) -aristokrat- düşüncenin bir kalıntısıdır. Bir yanda büyükler, kibarlar, damarlarında mavi kan akanlar var, onlar doğruları bilirler, onların bilmesinden bir kötülük gelmez; ama küçüklere, kibar olmayanlara, kölelere sakın açmayın!... Öyledir kişioğlu: kendisi için ille birtakım ayrıcalıklar ister. Eski acunun kibarlığı, aristokratlığı yıkıldı ama onun yerine aydınlar türedi...

38 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 38 Bir kişi olarak ilk ödevimiz, yalan olduğunu anladığımız düşüncelerden benzerlerimizi yani bütün kişileri kurtarmaya çalışmaktır. "Ben bunun yalan olduğunu biliyorum, ben buna inanmıyorum, ama kamunun bu bağlar altında kalması, onun anlamaması daha iyi olur." diyen kimse, öğrendiği anladığı doğrulara layık olmayan kimsedir. İnandığı bir şey yoktur onun: Bir şeyin ne doğru olduğunu düşünür, ne de yalan olduğunu. Ancak kendisini düşünür, büyük görmek için bir yol arar. Her doğru söylenebilir, her doğru söylenmelidir, yoksa çevremizi aldatıyoruz, çevremize yalan yayıyoruz demektir. Nurullah ATAÇ

39 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Eleştiri 39 Bir sanat eserini bütün yönleriyle incelemek, değerlendirmek ve tanıtmak amacıyla yazılan yazılara eleştiri adı verilir. Eserlerin zayıf ve güçlü yönlerini ortaya koyan eleştiri türünün edebiyat alanında yol gösterici bir rolü vardır. Edebi eserler söz konusu olduğunda eleştiri, eseri yorumlama, açıklama ve değerini biçme çalışmasıdır. Önce eserin şekle ve içeriğe ait özellikleri tespit edilir, sonra bu tespitler yorumlanılarak değerlendirilir.

40 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 40 Eleştiride yazar, yargılarında belirli ölçülere bağlı kalmalı, eleştirileri nesnel olmalı, "beğendim, hoşuma gitti"... gibi öznel değerlendirmelerden kaçınmalıdır. Bunun yanında eleştiri yazısını okutacak olan elbette eleştiri yazarının kendine özgü konuyu ele alış biçimi, kendine özgü yorumlayışı ve anlatımındaki üslubudur. Eleştirisi yapılan çalışma, bütün boyutlarıyla ele alınmalı, kendi türü içindeki bilimsel, sanatsal, toplumsal yere oturtulmalıdır. Alanındaki diğer çalışmalarla karşılaştırılarak bu türe kattıklarıyla, kendisinden beklendiği halde katamadıklarıyla ele alınmalıdır. Unutulmamalıdır ki eleştiri yazarının görevi yeni bir eser yazmak değil, yazılmış eseri yargılamaktır.

41 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi İnceleme 41 Bir eserin ve ya bir metnin bütün özellikleriyle ele alınıp tanıtıldığı, ayrıntılarının okuyucuya sunulduğu yazı türüdür. Edebi eserlerin incelemelerine daha sık rastlanır. İncelenen eserin türüne göre inceleme şeklinde farklılıklar olsa da daha çok konu, ana düşünce, yan düşünceler, tema, eserdeki sanat anlayışı, üslup, dil ve anlatım gibi özellikler dikkate alınır. İnceleme yazıları eleştiri yazılarıyla karıştırılmaktadır. Eleştiri yaparken inceleme yöntemlerinden yararlanılır, fakat incelemede eleştirme amacı güdülmez.

42 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Biyografi 42 Sanat, bilim, siyaset, spor vb. alanlarda tanınmış kişilerin veya ülkesine yararı dokunmuş kişilerin hayatlarını anlatan yazılara biyografi denilir. Biyografisi yazılan kişini doğduğu tarihten biyografisinin yazıldığı döneme kadarki hayatı sergilenir. (Kişi hayatdaysa) kendisiyle ailesiyle, arkadaşlarıyla görüşülür hayatı ve şahsiyeti ile ilgili bilgiler toplanır.

43 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 43 Bu türde duygu ve düşüncelere pek yer verilmez, tarafsız davranılır sağlam kanıtlara dayanılır ve objektif olunur. Bazen bir makale kadar kısa, bazen bir kitap olacak kadar uzun çalışmalardır. Biyografiler sayesinde o kişinin sanatı, düşünceleri, yaptığı işler hakkında bilgileniriz. Biyografiler aynı zamanda iyi bir belgeseldirler. Bu alanda çalışacaklara ve yaşadığı dönemin özelliklerine kaynaklık eder.

44 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi otobiyografi 44 Bir kişinin kendi hayat hikâyesini anlattığı türe otobiyografi adı verilir. Otobiyografi yazmak çok güçtür, çünkü insanın kendinden söz ederken objektif olması zordur. Otobiyografilerde kişi doğumundan otobiyografinin yazıldığı döneme kadarki hayat ve başarı öyküsünü dikkate değer yönleriyle kaleme alır.

45 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Monografi 45 Tanınmış kişilerle ilgili bir konuyu örneğin hayatlarının belli bir bölümünü, eserlerini, başarılarını ele alan veya herhangi bir alandaki özel bir konu ya da sorunu derinlemesine inceleyen eserlere monografi

46 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Anı (Hatıra) 46 Bir kimsenin kendi başından geçen olayları ya da kendi yaşadığı dönemde ortaya çıkan kültürel, sosyal, siyasal... olayları ve teknolojik gelişmeleri kendi gözlemlerine ve görüşlerine bağlı kalarak anlatırsa anı dediğimiz bir yazı türü ortaya çıkar. Yazar bu olaylar karşısındaki duygularını okuyucularıyla paylaşmak ister.

47 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 47 Anı türünde yazar kişisel öykülerinin yanı sıra belli bir dönemi kişisel aynasından yansıtır. Anı ile günlük birbirine benzetilebilir. Günlük, olayları yaşarken; anı ise yaşadıktan sonra kaleme alınır. Anılar zaman geçtikten sonra yazıldığı için ancak yazarın hafızasında kalanlar yazılır. Anılar yazarların olayları yaşadığı zamandaki bakış açısıyla değil, bunları kaleme aldıkları dönemdeki bakış açılarıyla dile getirilirler.

48 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Günlük (Günce) 48 Yaşanan olayların ve olayların kişide bıraktığı izlenimlerin, günü gününe yazılmasıyla oluşan yapıtlardır. Yayımlanmak amacı güdülmez, fakat yazarın ilerlemiş yaşlarında ya da yazar öldükten sonra bir şekilde yayımlanır. Günümüzde kimi yazarlar günlüklerini yayımlamak için de yazarlar. Günlüklerde yazarın yaşadığı günler içindeki sevincini, öfkesini, kaygılarını, umutlarını buluruz. Yayımlandıklarında geçmişi anlattıkları için geçmişe ışık tutabilirler.

49 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Gezi yazısı (seyahatname) 49 Bir yazarın yurt içinde ve yurt dışında gezip gördüğü yerlerin ilgi çekici özelliklerini anlattığı yazı türüdür. Gezi yazıları gezip görmenin, iyi bir gözlemin ürünüdürler. Bu eserlerde yazarlar gezip gördükleri yerlerin, orada yaşayan insanların hepsinin veya bir kısmının yaşayışını, giyinişini, adetlerini, bölgenin coğrafi özelliklerini, oranın meşhur ürünlerini, dikkatlerini çeken bütün özellikleri anlatırlar.

50 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Söyleşi (Sohbet) 50 Genellikle güncel olayları konu alan, bir yazarın duygu ve düşüncelerini konuşuyormuş gibi anlattıkları düşünce yazılarıdır. Konu, tez ve savunma amacı güdülmeden ve karşılıklı konuşma havası içinde, sıcak bir dille yazılır. Her şey sohbetin konusu olabilir. Okuyucuyu sıkmayacak kadar kısa olmalıdır. Okuyucunun ilgisini çekmek için soru cümlelerinden de yararlanılır. Cümleler konuşma dilinin cümleleri gibidir. Ele aldığı konuyu atasözleri ile örnekleyebilir, konunun ağırlaştığı yerlerde bir fıkra anlatabilir.

51 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Röportaj 51 Herhangi bir kişiyi, olayı, durumu, eşyayı araştırıp inceleyerek tanıtmak amacıyla gezip görme ve soruşturma yoluyla hazırlanan bir yazı türü olan röportaj gazete ve dergilerde yayımlanır. Bilgiler sohbet, konuşma veya açıklama şeklinde verilebilir. Gezip görmeye, inceleyip araştırmaya dayalı sanatsal bir yazı olması, anlatılanların inandırıcı olabilmesi için konuyla ilgili resimlerden, fotoğraflardan faydalanılması röportajın ana özellikleridir.

52 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 52 Önceleri sadece gazete ve dergi yayımlanan bu tür yazılara röportaj denilirken artık radyo ve televizyon habercilerinin hazırladığı araştırma ve inceleme programlarına da bu ad verilir. Röportaj araştırma sonuçlarının halka duyurulması amacını taşır. Tanınmış kişilerin herhangi bir konu hakkındaki görüşlerini öğrenmek amacıyla yapılan söyleşiye de röportaj adı verilmektedir. Röportaj yazıları zamanla tarihsel belge olabilir.

53 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Özgeçmiş 53 Günümüzde özel veya resmi kuruluşlarca istenen bir belge olan öz geçmiş, o kuruluşa girmek isteyen aday kişinin kimlik bilgilerini, eğitimini, yeteneklerini, bilgi ve deneyimlerini anlatan ve belgeleyen kısa tanıtma yazılarıdır. Aynı zamanda öz geçmiş personel tanıtımı için hazırlanan kataloglarda ve web sayfalarında yayımlanma gibi özel amaçlarda da kullanılır.

54 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 54 İş başvurusunda bulunurken, başvurulan kurumun amacı ve beklentileri iyi bilinmeli ve öz geçmiş buna göre hazırlanmalıdır. Ayrıca belgede yer alan bilgilerin belgelendirilebilinir olması gerekmektedir. Verilen bilgiler kadar bilgilerinin sunuluşunun da önemli olduğu unutulmamalıdır.

55 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ŞİİR 55 Edebiyatımızda önceleri ölçülü ve uyaklı söz söyleme sanatı olarak tanımlanan şiir, daha sonra ölçü ve uyak zorunluluğu aranmaksızın ahenkli söz söyleme sanatı olarak benimsenmiştir. Aslında şiirin tanımını yapmak zordur. Şiir anlayışı dönem ve kişilere göre değişiklik gösterir. Aynı zamanda şiirler konu, biçim ve söyleyişlerine göre birkaç türe ayrılır.

56 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Şiir türleri 56  Lirik  Pastoral  Epik  Didaktik  Satirik  Dramatik

57 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Lirik şiir 57  Duygu ve düşüncelerin coşkulu bir dille anlatıldığı şiire lirik şiir denir. Eski Yunan edebiyatında şairler şiirlerini lir denilen bir sazla söyledikleri için bu tür şiirlere lirik denilmiştir. Lirik şiir, dünya edebiyatında en çok işlenen ve sevilen şiir türüdür. Lirik şiirler insan yüreğine seslenen, okunduğunda insanı duygulandıran, coşkulandıran şiirlerdir.

58 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Pastoral Şiir 58 Çoban ve kır yaşamını, doğa güzelliklerini anlatan şiirlere pastoral şiir denir. Pastoral şiirlerin her türlü süsten, yapmacıktan, gösteriş ve söz oyunlarından uzak bir yapısı vardır. Bunlara bukolik şiir ( çoban şiiri) de denir. Pastoral şiir ikiye ayrılır:  idil: Bir ozanın ya da çobanın ağzından yazılıp kır yaşamının çekiciliğini, güzelliğini anlatan çobanın aşkı yansıtan kısa şiirlere denir.  Eglog: Birkaç çobanın karşılıklı konuşmaları yoluyla oluşturulan, aşk, kır yaşamı üzerine duygu ve düşüncelerini yansıtan pastoral şiirlere denir.

59 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Epik Şiir 59 Epik sözcüğü, Yunancada destan anlamındaki epopeden gelmektedir. Yazının bulunuşundan önceki dönemlerde ulusların hayatında derin izler bırakan tarihsel olayları dile getiren destanlar epik şiir sayılır. Epik şiirlerde yiğitlik, kahramanlık, savaş temaları işlenir. Her epope ( destan) ya da epik şiirlerde tarihsel bir gerçek vardır. Epik şiir bu gerçekten kaynaklanır.Yunancada destandestan

60 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Didaktik Şiir 60 Belli bir düşünceyi aşılamak ya da belli bir konuda öğüt, bilgi vermek, ahlaki bir ders çıkarmak amacıyla öğretici nitelikte yazılan, duygu yönü zayıf şiir türüdür.Manzum hikâyeler ve fabllar da bu gruba girer.fabllar

61 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Satirik Şiir 61 Eleştirici bir anlatımı olan şiirlerdir. Toplumda görülen düzensizlikleri ve bozuklukları, yöneticilerin iş bilmezlikleri ve adam kayırıcılıkları, insanların riyakârlıkları ve kendini beğenmişliklerini eleştirmek amacıyla yazılan şiirlerdir. Bu tür şiirlere Divan edebiyatında hiciv, Halk edebiyatında taşlama, yeni edebiyatımızda ise yergi adı verilir.Halk edebiyatı

62 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Dramatik Şiir 62 Eski Yunan edebiyatında tiyatroda kullanılan şiir türüdür. Bu şiirler harekete uyarlanabilen şiirlerdir. Opera için de uygundur. Acıklı ve korkunç olayları konu alır.

63 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi TİYATRO 63 Yaşanmış veya yaşanabilecek olayları sahnelemek amacıyla kendine has bir teknik ve üslupla yazılmış göze ve kulağa hitap eden eserlerdir. ilk toplumların din törenlerinde yapılan kutsal varlıklarla ilgili taklitlerin, gösterilerin tiyatroya kaynaklık ettiği sanılmaktadır. Bu nedenle tiyatronun din törenlerinden doğduğu kabul edilmektedir. Batı tiyatrosunun kaynağı, eski Yunan’da bağbozumu törenlerinde düzenlenen etkinliklerdir ve ilk oyunlar tragedya türündedir.

64 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 64 Bu tür yapıtlar, olayların gelişlmesine göre perde (konunun ana bölümleri) ve sahne (kişilerin girip çıkmasıyla değişen küçük bölümler) olarak adlandırılan bölümlere ayrılır. Tiyatro yapıtlarında konuşmalar da monolog (kişinin tek başına konuşması), diyalog (kişilerin karşılıklı konuşmaları), tirat (coşkulu uzun sözler) gibi adlar alır. Tiyatroda trajedi ve komedi olmak üzere iki ana tür vardır. Dram vb. türler bu türlerden ortaya çıkmıştır.

65 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 65 Türk tiyatrosunu yazılı ve sözlü olmak üzere iki bölümde inceleyebiliriz. Sözlü tiyatroya Karagöz, meddahlık, orta oyunu ve köy seyirlik oyunu girer. Aynı zamanda bunlar Geleneksel Türk Tiyatrosu adını da alır. Yazılı tiyatromuz ya da bir başka deyişle Modern Türk Tiyatromuz 1859’da Şinasi’nin yazdığı Şair Evlenmesi ile başlar.

66 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ÖYKÜ (HİKÂYE) 66 Yaşanmış veya yaşanması mümkün olan olayları yer, zaman ve kişiler aracılığıyla ayrıntıya, çözümlemeye girmeden, hayatın bir parçası gibi anlatan yazılardır. Hikâyenin dört temel öğesi vardır.  1.Olay ya da durum  2.Kişi ya da kişiler  3.Zaman  4.Çevre (mekân)

67 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 67 Hikâyelerde bir veya birkaç olay vardır. Bazen bu olay ve durumlar çok ilginç, çarpıcı ve heyecan verici, şaşırtıcı; bazen de sıradan, önemsiz, günlük hayattan seçilmiş küçük anlar, başı sonu olmayan bir durum olabilir. Olaylar kişi, zaman ve mekâna bağlı olarak anlatılıyorsa olay hikâyesi ya da Maupassant tarzı hikâye adını alır. Olaydan çok yoruma, psikolojik tahlile yer veren ve genellikle bir sonuca bağlanmayanlarına ise durum hikâyesi ya da Çehov tarzı hikâye adı verilir.

68 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 68 İtalyan yazar Boccacio’nun Decameron adlı eseri ilk hikâye örneği olarak kabul edilir. Bizde, destanlar, halk hikâyeleri, ve masallarla eski bir temeli olan hikaye, XIV. ve XV. yüzyılda “Dede Korkut Hikâyeleri” ile çağdaş hikâye örneklerine yaklaşmıştır. XIX. yüzyılda Tanzimat’la birlikte yeniliklerle birlikte Emin Nihat on iki parçadan meydana gelen Müsameretname “ adlı eseriyle ilk denemesini ortaya koyar. Ancak bu hikâyeler “Binbir Gece Masalları”na benzer niteliktedir.

69 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 69 Bugünkü anlamda ilk hikâye örneğini Ahmet Mithat Efendi “Letâif-i Rivayât (söylenegelen güzel şeyler) isimli eserini yazarak vermiş; “Kısadan Hisse” ile bu türe katkı yapmış, Sami Paşazade Sezai“Küçük Şeyler” adlı eseriyle modern hikâye türünü oluşturmuştur.

70 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ROMAN 70 Hikâyeye nazaran daha geniş bir anlatım türü olan roman, hayatı gerçekçi ve geniş olarak ele alan, yaşanmış veya tasarlanmış olayları yer ve zaman belirterek bütün ayrıntılarıyla anlatan, insanı toplumu, gelenek ve görenekleri inceleyen; duyguları, hırsları çözümleyen uzun yazılardır. Hikâyede olduğu gibi yer, zaman, kişiler ve olay romanda da ana unsurlardır. Aynı zamanda bir roman yazarı konusu gereği kendine has kurallar da geliştirebilir. Roman hikâyeye nazaran çok daha uzun bir türdür.

71 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 71 Hikâyeyi hayatın belli bir anının ifadesi olarak düşünürsek, roman hayatın uzun bir diliminin ifadesidir. Hikâyede tek bir olay olduğu için şahıs kadrosu oldukça dardır, romanda ise olayların çokluğu beraberinde şahıslarında çokluğunu getirir. Romanlar aynı zamanda çok geniş bir çevrede geçerler. Romanlar edebiyat akımlarına ve konularının işlenişine göre adlandırılırlar. Romantik roman, psikolojik roman, tarihi roman gibi…

72 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Örnek sorular 72 Kaman civarına bahar gelince Yıkılır ovadan yörük çadırları, Yücesinde pare pare duman tutmuş Düldül Dağ'm yaylasında mekân kurulur. Hoş gelmişsin ilkbahar! Nisan ayı içinde donanır dağlar, Donanır yeşilinden, alından 1) Bu dizelerde aşağıdaki şiir türlerinden hangi­sine özgü nitelikler ağır basmaktadır?  A) Lirik B) Pastoral C) Epik  D) Didaktik E) Dramatik

73 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 73 2) Bir isteği, bir şikâyeti duyurmak veya herhangi bir konuda bilgi vermek için resmi veya özel kurum ve kuruluşlara, gerçek ve tüzel kişilere yazılan imzalı başvuru yazısına ne ad verilir? A) RaporB) TutanakC) Biyografi D) Şikâyet yazısıE) Dilekçe

74 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 74 Kemaliye'den sonra Elazığ - Harput yolları... Harput Kalesi'nden şehre bakış, Hazar Gölü'ne. Ve gündoğumunu izlemek üzere Nem­rut yolculuğu... Tüm gece yol alıp, sabaha karşı 03 civarı Nemrut'a tırmanma, 2150 metre yükseklikte, sabahın kör saatlerinde yüzlerce İnsan gündoğumunu bekliyor, bat­taniyelere sarınmış olarak. Sonra herkes 2000 yıl önce yapılmış dağın tepesindeki heykellere dönüyor, fotoğraf çektirmeye Kendisinin ve tanrıların heykellerini yaptırıyor m yük­seklikte. Doğu ve batı sentezi İsteyen Antlochos'un yaptırdığı suni bir tepenin doğu ve batı tarafına yaptırdığı muhteşem heykeller. Tahtlarına oturmuş tanrılar.. Ne yazık ki sağlam değiller, başları kopmuş ve önlerine düşmüş. Yine de muhteşem... 3) Bu parça, hangi tür bir yazıdan alınmış olabilir? A) Makale B) Fıkra C) Gezi yazısı D) Deneme E) Eleştiri

75 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 75  4) Aşağıdakilerden hangisi geleneksel Türk Tiyatrolarından biri değildir?  A) MeddahB) Melodram  C) Köy Seyirlik oyunuD) Gölge Oyunu  E) Orta Oyunu

76 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 76 5)Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatındaki ilk hikâye örneğidir? A) TelemakB) Küçük ŞeylerC) Cezmi D) Şair EvlenmesiE) Letaif-i Rivayet

77 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 77 6) Aşağıdakilerden hangisi makalenin özelliklerinden biri değildir? A) Bir tezi savunma yazılarıdır. B) Günübirlik yazılardır; en beğenileni bile birkaç gün sonra unutulur. C) İşlenen konu kendinden önceki söylenmişlerden, yazılmışlardan ayrı olmalıdır. D) Yazar anlattıklarının doğruluğuna güvenmeli, anlattıklarını mantık çerçevesine oturtabilmelidir. E) Okuyucuya konunun önemini kavratabilmek için örnekleme, tanık gösterme gibi nesnel verilerden yaralanılır.

78 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi CEVAPLAR: 78  1) B2) E 3)C4)B5)E6)B

79 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi KAYNAKÇA 79  AKTAŞ, Şerif ve GÜNDÜZ, Osman, Yazılı ve Sözlü Anlatım, Akçağ yay., Ankara,  ASYA, Arif Nihat, Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor, Ötüken yay., İstanbul,  ATAÇ, Nurullah, Dergilerde, 1980  ÇAMLIBEL; Faruk Nafiz, Han Duvarları, Atlas Kitabevi, İstanbul,  GÖKALP, Ziya, Türkçülüğün Esasları, 1000 Temel Eser, İstanbul,  GÜLSEVİN, Gürer ve BOZ, Erdoğan, Türk Dili ve Kompozisyon, Tablet yay. Konya, 2006.

80 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 80  İLHAN, Attila, Korkunun Karanlığı, Bilgi yay., Ankara,  EROL, Mustafa, Türk Dili, Üniversitem Kitabevi, Aydın,  KARAALİOĞLU, Seyit Kemal, Sözlü-Yazılı Kompozisyon Sanatı, İnkilap ve Aka Kitabevi, İstanbu,  KARAKOÇ, Abdurrahim, Vur Emri, Töre-Devlet yay. Ankara,  KISAKÜREK, Necip Fazıl, Çile, Büyük Doğu yay., İstanbul,  ÖZDEMİR, Emin, Sözlü ve Yazılı Anlatım Sanatı-Kompozisyon, Remzi kitabevi, Ankara, 2000.

81 Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi 81  ÖZÖN; Mustafa Nihat, Yazmak Sanatı ve Kompozisyona Giriş, Remzi Kitabevi, İstanbul,  SARI, Mehmet, Türk Dili, Okutman yay.,Afyon,  Türk Dil Kurumu, Yazım Kılavuzu, Ankara, 2008  :  Oktay Ekşi, Hürriyet, 5 Ağustos 2008


"Adnan Menderes Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi YAZILI ANLATIM OKT. Perihan YİĞİT KARAZEYBEK." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları