Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 STK 202 İŞLETME YÖNETİMİ Öğr.Gör.Rukiye KILIÇ Süleyman Demirel Üniversitesi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 STK 202 İŞLETME YÖNETİMİ Öğr.Gör.Rukiye KILIÇ Süleyman Demirel Üniversitesi."— Sunum transkripti:

1 1 STK 202 İŞLETME YÖNETİMİ Öğr.Gör.Rukiye KILIÇ Süleyman Demirel Üniversitesi

2 2 İŞLETME

3 3 DERSİN PLANI ( Öğretim Yılı) DERSİN PLANI ( Öğretim Yılı) 1. Temel Kavramlar ve Tanımlar 1.1. Kalkınma 1.1. Kalkınma 1.2. Üretim 1.2. Üretim 1.3. Rasyonel Üretim Kriterleri 1.3. Rasyonel Üretim Kriterleri 1.4. Kıtlık (Fakirlik) 1.4. Kıtlık (Fakirlik) 1.5. Fakirliğin Kısır Döngüsü 1.5. Fakirliğin Kısır Döngüsü 1.6. Girişimcilik **?? 1.6. Girişimcilik **??

4 4 2. İşletme Kavramı 2.1. Tanımı ve Önemi ve Optimizasyon 2.1. Tanımı ve Önemi ve Optimizasyon 2.2. Tarihi Süreçte Gelişimi 2.2. Tarihi Süreçte Gelişimi 2.3. Amaçları 2.3. Amaçları 2.4. Fonksiyonları 2.4. Fonksiyonları 2.5. Türleri 2.5. Türleri 2.6. Kuruluşu 2.6. Kuruluşu 2.7. Kapasitesi 2.7. Kapasitesi 2.8. Büyümesi 2.8. Büyümesi 2.9. Çevresiyle Etkileşimi 2.9. Çevresiyle Etkileşimi

5 5 3. Yönetim Kavramı 3.1. Tanımı ve Önemi 3.1. Tanımı ve Önemi 3.2. Kapsamı ve Düzeyleri 3.2. Kapsamı ve Düzeyleri 3.3. Yönetsel Gücün Kaynağı 3.3. Yönetsel Gücün Kaynağı 3.4. Yönetici ve Yöneticinin Özellikleri 3.4. Yönetici ve Yöneticinin Özellikleri 3.5. Yöneticinin Sorumlulukları 3.5. Yöneticinin Sorumlulukları 3.6. Müteşebbis ve Lider 3.6. Müteşebbis ve Lider 3.7. Yönetim İşlevleri/Fonksiyonları 3.7. Yönetim İşlevleri/Fonksiyonları 3.8. Yönetimin Gelişimi 3.8. Yönetimin Gelişimi

6 6 4. Örgütlerin İşleyişi 4.1. İletişim 4.2. Motivasyon 4.3. Yetki ve Sorumluluk (Komuta Kurmay ve Fonksiyonel İlişkiler) …

7 7 1. TEMEL KAVRAMLAR VE TANIMLAR TANIMLAR Toplumsal Amaçlar KalkınmaÜretim Üretim Unsurları Üretimin Teknik ve Sosyal Yönü Rasyonel Üretim Kıtlık Sorunu Bazı Notlar

8 8 TOPLUMSAL AMAÇLAR Varlığını Korumak Varlığını Korumak İyi Yaşamak – Kaliteli İyi Yaşamak – Kaliteli Onurlu Yaşamak – Bağımsız Onurlu Yaşamak – Bağımsız Kısaca; KALKINMA Kısaca; KALKINMA Ekonomik Kalkınma Ekonomik Kalkınma Sosyal Kalkınma Sosyal Kalkınma İnsani Kalkınma İnsani Kalkınma Kültürel Kalkınma ve Kültürel Kalkınma ve Sürdürülebilir Kalkınmayı Gerçekleştirmek Sürdürülebilir Kalkınmayı Gerçekleştirmek

9 9 Kalkınma Kalkınma Bir ülkede/ekonomide sosyal ve kültürel yapının değiştirilmesi ve yenileştirilmesi sürecidir. Kalkınma, toplumdaki nicel (sayısal) değişimlerin yanı sıra, nitel (nitelik-Kalite) değişimleri de içermektedir. Bir ülkede/ekonomide sosyal ve kültürel yapının değiştirilmesi ve yenileştirilmesi sürecidir. Kalkınma, toplumdaki nicel (sayısal) değişimlerin yanı sıra, nitel (nitelik-Kalite) değişimleri de içermektedir. Kalkınmanın Türleri Kalkınmanın Türleri Ekonomik kalkınma Ekonomik kalkınma Bir ekonomideki mal ve hizmetlerin nicel ve nitel olarak artmasıdır. Yatırımların artması, üretim verimliliğinin yükselmesi anlamına gelir. Bir ekonomideki mal ve hizmetlerin nicel ve nitel olarak artmasıdır. Yatırımların artması, üretim verimliliğinin yükselmesi anlamına gelir. Sosyal Kalkınma Sosyal Kalkınma Ekonomik kalkınma sonucu oluşan refahın toplumsal sınıflar ve bölgeler arasında adaletli ve dengeli dağıtımın sağlanması. Ekonomik kalkınma sonucu oluşan refahın toplumsal sınıflar ve bölgeler arasında adaletli ve dengeli dağıtımın sağlanması.

10 10 İnsani Kalkınma İnsani Kalkınma Kültürel Kalkınma Kültürel Kalkınma Genel olarak eğitim düzeyinin yükselmesini, kültürel etkinliklerin ve bunlara katılan bireylerin artmasını, kültür ve tabiat varlıklarının korunması anlamındadır. Genel olarak eğitim düzeyinin yükselmesini, kültürel etkinliklerin ve bunlara katılan bireylerin artmasını, kültür ve tabiat varlıklarının korunması anlamındadır. Kültürel kalkınma ile ekonomik kalkınma arasında önemli bir ilişki vardır. Yani gerçek ekonomik kalkınma, temelde insan öğesine, ona yapılan yatırımlara ve insanın etkinliğinin ve verimliliğinin artmasına bağlı olduğundan, doğrudan doğruya kültürel kalkınmanın bir türevidir. Kültürel kalkınma ile ekonomik kalkınma arasında önemli bir ilişki vardır. Yani gerçek ekonomik kalkınma, temelde insan öğesine, ona yapılan yatırımlara ve insanın etkinliğinin ve verimliliğinin artmasına bağlı olduğundan, doğrudan doğruya kültürel kalkınmanın bir türevidir.

11 11 Toplumsal amaçların (Kalkınmanın) çok pahalıya mâl olmadan gerçekleştirilmesi önemlidir Toplumsal amaçların (Kalkınmanın) çok pahalıya mâl olmadan gerçekleştirilmesi önemlidir Bu, sınırlı kaynakların optimum (en uygun) kullanımına bağlıdır. Bu, sınırlı kaynakların optimum (en uygun) kullanımına bağlıdır. Her ne pahasına olursa olsun amaçlara ulaşmak, ekonomik geçerliliği olan bir anlayış değildir. Her ne pahasına olursa olsun amaçlara ulaşmak, ekonomik geçerliliği olan bir anlayış değildir.

12 12 Amaçların optimum kaynak kullanımı ile gerçekleştirilmesi, toplumun ekonomik gücünü artırır ve ekonomik güç diğer güçlerin temelini oluşturur. Amaçların optimum kaynak kullanımı ile gerçekleştirilmesi, toplumun ekonomik gücünü artırır ve ekonomik güç diğer güçlerin temelini oluşturur. Ekonomik güç, toplumun pazarlık gücü artar. Ekonomik güç, toplumun pazarlık gücü artar. Bunu sağlamak (ekonomik güç), öncelikle üretim ve nüfus etkenlerine bağlıdır. Bunu sağlamak (ekonomik güç), öncelikle üretim ve nüfus etkenlerine bağlıdır.

13 13 KALKINMA = ÜRETİM x Toplumsal Yapı x Entegrasyon KALKINMA = ÜRETİM x Toplumsal Yapı x Entegrasyon NÜFUS NÜFUS ÜRETİM  NÜFUS SABİT ÜRETİM  NÜFUS SABİT ÜRETİM SABİT NÜFUS  ÜRETİM SABİT NÜFUS  ÜRETİM  NÜFUS  (Ü  > N  ) ÜRETİM  NÜFUS  (Ü  > N  ) MİLLİ GELİR BÜYÜME VE GELİR DAĞILIMI MİLLİ GELİR BÜYÜME VE GELİR DAĞILIMI

14 14 KISACA ÜRETMEK GEREKLİ KISACA ÜRETMEK GEREKLİ Zenginliğin kaynağı; sistemli, disiplinli ve örgütlü çalışarak yapılan üretimdir. Zenginliğin kaynağı; sistemli, disiplinli ve örgütlü çalışarak yapılan üretimdir. Yani her alanda etkin ve verimli çalışan, büyük örgütlere sahip olmak ve o örgütlerle birlikte üretmektir. Yani her alanda etkin ve verimli çalışan, büyük örgütlere sahip olmak ve o örgütlerle birlikte üretmektir. Üretim-Tüketim ilişkisi önemli Üretim-Tüketim ilişkisi önemli İktisat-İsraf kavramları önemli İktisat-İsraf kavramları önemli İsraf ekonomisi (kapitalist ekonomi) İsraf ekonomisi (kapitalist ekonomi)

15 15 ÜRETİM ÜRETİM İnsan ihtiyaçlarının doğal olarak tam karşılanmaması sonucu ortaya çıkan, beşeri bir faaliyettir. İnsan ihtiyaçlarının doğal olarak tam karşılanmaması sonucu ortaya çıkan, beşeri bir faaliyettir. Amacı ürün, mamul veya hizmet oluşturmaktır. Amacı ürün, mamul veya hizmet oluşturmaktır. Bunun için üretim faktörlerinin belirli şartlar ve yöntemlerle bir araya getirilmesi gerekir. Bunun için üretim faktörlerinin belirli şartlar ve yöntemlerle bir araya getirilmesi gerekir. Yani üretim faktörlerinin doğru belirlenmiş öncelikler için işbirliği ve uyum içerisinde çalıştırılmasıdır. Yani üretim faktörlerinin doğru belirlenmiş öncelikler için işbirliği ve uyum içerisinde çalıştırılmasıdır.

16 16 ÜRETMEK BAZI UNSURLARI GEREKTİRİR ÜRETMEK BAZI UNSURLARI GEREKTİRİR İnsan Kaynakları İnsan Kaynakları Doğal Kaynaklar Doğal Kaynaklar Sermaye Sermaye Müteşebbis (Girişimci) Müteşebbis (Girişimci) Bilgi Bilgi Teknoloji Teknoloji Zaman Zaman Yönetim Yönetim

17 17 ÜRETİM TEKNİK BİR KONUDUR ÜRETİM TEKNİK BİR KONUDUR Buna Karşın; Buna Karşın; Neyin, Neyin, Ne Zaman, Ne Zaman, Kim İçin, Kim İçin, Nerede, Nerede, Nasıl Üretileceği Gibi Konular Nasıl Üretileceği Gibi Konular Üretimin Yönetsel ve Üretimin Yönetsel ve Örgütsel Yönünü Ortaya Çıkarır Örgütsel Yönünü Ortaya Çıkarır

18 18 Amaçlar, Amaçlar, Araçlar, Araçlar, Yöntemler ve Yöntemler ve İmkanlar Çok Çeşitli Olduklarından İmkanlar Çok Çeşitli Olduklarından Bunların Arasından Rasyonellik (Akılcılık) İlkesine Göre Seçimler Yapmak Gerekir Bunların Arasından Rasyonellik (Akılcılık) İlkesine Göre Seçimler Yapmak Gerekir Ekonomik Hareket ve Seçimler Yapmak Ekonomik Hareket ve Seçimler Yapmak Buna Göre Buna Göre Üretimin Rasgele Olmaması, Üretimin Rasgele Olmaması, Belli İlkeler İçerisinde Belli İlkeler İçerisinde Rasyonel Olması Gerekir Rasyonel Olması Gerekir

19 19 Akla uygun, aklın kurallarına dayanan, ölçülü, ussal, hesaplı: "Rasyonel bir çalışma."-. Akla uygun, aklın kurallarına dayanan, ölçülü, ussal, hesaplı: "Rasyonel bir çalışma."-. RASYONEL: RASYONEL: AKLA UYGUN, HESAPLI, ÖLÇÜLÜ, BİÇİLİ AKLA UYGUN, HESAPLI, ÖLÇÜLÜ, BİÇİLİ

20 20 RASYONEL ÜRETİM RASYONEL ÜRETİM Üretimi optimum kaynak kullanımı ile yapmak Optimum kaynak kullanımı çeşitli kriterlere (ölçütlere) göre saptanır. Bunların en çok bilinenleri: Üretimi optimum kaynak kullanımı ile yapmak Optimum kaynak kullanımı çeşitli kriterlere (ölçütlere) göre saptanır. Bunların en çok bilinenleri: Etkinlik Etkinlik Verimlilik Verimlilik Ekonomiklik Ekonomiklik Kârlılık Kârlılık Esneklik ve Uyumluluktur. Esneklik ve Uyumluluktur.

21 21 ETKİNLİK: Doğru amaç belirlemek, ETKİNLİK: Doğru amaç belirlemek, Doğru olan işi yapmak Doğru olan işi yapmak Daha çok yönetimin (Kamu ve/veya Özel sektör), gerçek ihtiyaçları belirleyebilmesi Daha çok yönetimin (Kamu ve/veya Özel sektör), gerçek ihtiyaçları belirleyebilmesi VERİMLİLİK: En az kaynak kullanımı ile en çok çıktıyı sağlamak VERİMLİLİK: En az kaynak kullanımı ile en çok çıktıyı sağlamak Daha çok iç (firma, ülke) değişkenlerle ilgilidir. Daha çok iç (firma, ülke) değişkenlerle ilgilidir. Örneğin; işgücü, ilk madde, kullanılan teknoloji vb. Örneğin; işgücü, ilk madde, kullanılan teknoloji vb.

22 22 EKONOMİKLİK: Üretimden elde edilen çıktının maliyetinin üzerinde bir değerle satılması. EKONOMİKLİK: Üretimden elde edilen çıktının maliyetinin üzerinde bir değerle satılması. Daha çok dış değişkenlerle ilgilidir. Daha çok dış değişkenlerle ilgilidir. Örneğin, piyasa koşulları,ulusal ve uluslar arası ekonomik yapı, halkın dünya görüşü ve yaşam biçimi vb. Örneğin, piyasa koşulları,ulusal ve uluslar arası ekonomik yapı, halkın dünya görüşü ve yaşam biçimi vb. KARLILIK: Elde edilen kar ile söz konusu işi yapmak için kullanılan sermaye arsındaki orandır. KARLILIK: Elde edilen kar ile söz konusu işi yapmak için kullanılan sermaye arsındaki orandır. Kullanılan sermayeye göre yeterli kârın elde edilmesi gerekir Kullanılan sermayeye göre yeterli kârın elde edilmesi gerekir İç ve dış değişkenlerin hepsiyle ilgilidir. İç ve dış değişkenlerin hepsiyle ilgilidir.

23 23 ESNEKLİK-UYUMLULUK: Tüm ekonomiler; siyasi, askeri, teknolojik, sosyo-kültürel vb. çevresel faktörlerin etkisi altındadır. ESNEKLİK-UYUMLULUK: Tüm ekonomiler; siyasi, askeri, teknolojik, sosyo-kültürel vb. çevresel faktörlerin etkisi altındadır. Yaşamak ve kalkınmak için, bu faktörlerdeki hızlı ve ani değişime zamanında ve doğru uyum sağlamak zorunludur. Yaşamak ve kalkınmak için, bu faktörlerdeki hızlı ve ani değişime zamanında ve doğru uyum sağlamak zorunludur. Uluslar arası toplumdan soyutlanmış biçimde kalkınmak mümkün değildir. Uluslar arası toplumdan soyutlanmış biçimde kalkınmak mümkün değildir. Değişen dünyanın sürekli izlenmesi ve çabuk entegre olunmasını ifade etmektedir. Değişen dünyanın sürekli izlenmesi ve çabuk entegre olunmasını ifade etmektedir.

24 24 KITLIK SORUNU KITLIK SORUNU Üretim istenen özelliklerde yapılamazsa kıtlık olur Üretim istenen özelliklerde yapılamazsa kıtlık olur Ekonomi (İktisat): Ekonomi (İktisat): Kıt kaynaklarla, sınırsız insan ihtiyaçlarının karşılanması sorunu ile ilgilenmektedir. Kıt kaynaklarla, sınırsız insan ihtiyaçlarının karşılanması sorunu ile ilgilenmektedir. Kıtlık 3 unsura bağlı olarak oluşur. Kıtlık 3 unsura bağlı olarak oluşur. Üretim Unsurlarına Bağlı Kıtlık Üretim Unsurlarına Bağlı Kıtlık Sisteme Bağlı Kıtlık Sisteme Bağlı Kıtlık Bölüşüme Bağlı Kıtlık Bölüşüme Bağlı Kıtlık

25 25 ÜRETİM UNSURLARINA BAĞLI KITLIK ÜRETİM UNSURLARINA BAĞLI KITLIK Tamamı olmasa da bazı üretim unsurları kıttır, çevresel faktörlerce sınırlandırılmıştır. Tamamı olmasa da bazı üretim unsurları kıttır, çevresel faktörlerce sınırlandırılmıştır. Örneğin; sermaye, girişimci, bilgi vb. gibi Örneğin; sermaye, girişimci, bilgi vb. gibi Bunlar kıtlığa neden olur Bunlar kıtlığa neden olur Fırat akar durur, sen de bakar durursan, kıtlık olur Fırat akar durur, sen de bakar durursan, kıtlık olur Örneğin girişimcinin kıt olduğu bir ekonomide üretim istenen düzeyde olamaz. Bu sorun bir süre dış alımla sürse de uzun vadede toplumun aleyhine sonuçlanır. Örneğin girişimcinin kıt olduğu bir ekonomide üretim istenen düzeyde olamaz. Bu sorun bir süre dış alımla sürse de uzun vadede toplumun aleyhine sonuçlanır. Tilki kuyruğu meselesi? Tilki kuyruğu meselesi?

26 26 SİSTEME BAĞLI KITLIK SİSTEME BAĞLI KITLIK Çeşitli ekonomik sistemler bulunmaktadır. Çeşitli ekonomik sistemler bulunmaktadır. Planlı Ekonomi Planlı Ekonomi Kapitalizm Kapitalizm Karma ekonomi Karma ekonomi Her bir sistemin üretim unsurlarına bakış açısı farklı olmaktadır. Her bir sistemin üretim unsurlarına bakış açısı farklı olmaktadır. Toplumun bünyesine uygun olmayan sistemin seçimi, üretimde kaynak israfına, dolayısıyla da kıtlığa neden olur. Toplumun bünyesine uygun olmayan sistemin seçimi, üretimde kaynak israfına, dolayısıyla da kıtlığa neden olur.

27 27 Batı iktisat öğretisi genellikle, kendi sömürü politikasına uygun olmadığı için sisteme bağlı kıtlıktan söz etmez. Batı iktisat öğretisi genellikle, kendi sömürü politikasına uygun olmadığı için sisteme bağlı kıtlıktan söz etmez. Daha çok üretim unsurlarına bağlı kıtlıktan söz eder Daha çok üretim unsurlarına bağlı kıtlıktan söz eder

28 28 BÖLÜŞÜME BAĞLI KITLIK BÖLÜŞÜME BAĞLI KITLIK Her nimet bir külfet karşılığıdır Her nimet bir külfet karşılığıdır Külfete katlananlar ile nimete konanlar arasında dengesizlik varsa bölüşüme bağlı kıtlık vardır Külfete katlananlar ile nimete konanlar arasında dengesizlik varsa bölüşüme bağlı kıtlık vardır Kısaca bölüşümün adaletsiz oluşunu ifade eder. Kısaca bölüşümün adaletsiz oluşunu ifade eder. Örneğin gelir dağılımı dengesizliği gibi. Örneğin gelir dağılımı dengesizliği gibi.

29 29 BAZI NOTLAR BAZI NOTLAR Üretim ve Teknoloji ilişkisi önemli Üretim ve Teknoloji ilişkisi önemli Bilgi birikimi → teknolojiyi, Bilgi birikimi → teknolojiyi, Teknoloji → Üretimi Teknoloji → Üretimi Üretim → Pazarlamayı desteklemelidir. Üretim → Pazarlamayı desteklemelidir.

30 30 Yetersiz Yatırım Yetersiz Girişimci Kültürü Düşük İstihdam Düşük Gelir Yetersiz Sermaye Birikimi Yetersiz Tasarruf Şekil X: Fakirliğin Kısır Döngüsü

31 31 Üretim–Pazarlama İlişkisinde Üretim–Pazarlama İlişkisinde Pazarlamanın önceliği Pazarlamanın önceliği Üretim-Bölüşüm İlişkisinde Üretim-Bölüşüm İlişkisinde Nimet-Külfet dengesinin gerekliliği Nimet-Külfet dengesinin gerekliliği Üretim-Sistem İlişkisinde (Makro-Ülke Düzeyi) Üretim-Sistem İlişkisinde (Makro-Ülke Düzeyi) Uygun Makro Sistemin Belirlenmesi !? Uygun Makro Sistemin Belirlenmesi !? Üretim-Sistem İlişkisinde (Mikro-Firma Düzeyi) Üretim-Sistem İlişkisinde (Mikro-Firma Düzeyi) Uygun Örgütlenme Biçiminin Belirlenmesi !? Uygun Örgütlenme Biçiminin Belirlenmesi !?  Gereklidir.

32 32 Örgütlenme ile ilgili ilginç bir örnek! Örgütlenme ile ilgili ilginç bir örnek! KANO YARIŞI KANO YARIŞI Türk ve Japon takımları kano yarışı yapacaktır. Türk ve Japon takımları kano yarışı yapacaktır. Uzun ve zorlu bir hazırlık devresinden sonra Japonlar 1 km farkla yarışı kazandılar. Uzun ve zorlu bir hazırlık devresinden sonra Japonlar 1 km farkla yarışı kazandılar. Türk takımı çok sarsıldı ve sorunun belirlenmesi için yabancı danışmanlık şirketi ile anlaştı. Türk takımı çok sarsıldı ve sorunun belirlenmesi için yabancı danışmanlık şirketi ile anlaştı. Uzun ve pahalı bir süreçten sonra, danışmanlık şirketinin bulgusu: Uzun ve pahalı bir süreçten sonra, danışmanlık şirketinin bulgusu: Rakip takımda 1 dümenci 8 kürekçi, Rakip takımda 1 dümenci 8 kürekçi, Türk takımında ise 1 kürekçi 8 dümenci bulunuyordu Türk takımında ise 1 kürekçi 8 dümenci bulunuyordu

33 33 Türk takımı bu bulgular sonucu yeniden örgütlendi; yeni örgütsel yapı: Türk takımı bu bulgular sonucu yeniden örgütlendi; yeni örgütsel yapı: 4 dümen müdürü, 3 bölgesel dümen müdürü ve kürekçiyi motive etmek için yeni bir başarı değerleme sistemi... 4 dümen müdürü, 3 bölgesel dümen müdürü ve kürekçiyi motive etmek için yeni bir başarı değerleme sistemi... İkinci yarışı Japonlar 2 km farkla kazandı İkinci yarışı Japonlar 2 km farkla kazandı Girişimcilik ***??? İlave edilebilir **?? Girişimcilik ***??? İlave edilebilir **?? Üretimde iş bölümü ve uzmanlaşma. Üretimde iş bölümü ve uzmanlaşma. Adam Smith Adam Smith

34 34 TEŞEKKÜRLER... TEŞEKKÜRLER...

35 35 İŞLETMENİN TANIMI İnsan ihtiyaçlarını karşılamak üzere yararlı mal ve hizmet üreten temel ekonomik birimlere “işletme” denir. İnsan ihtiyaçlarını karşılamak üzere yararlı mal ve hizmet üreten temel ekonomik birimlere “işletme” denir. İşletme kelimesi, kökünden gelmektedir. İşletme kelimesi, İş kökünden gelmektedir. Bu anlamda Bu anlamda Üretim unsurlarının konuşlandırıldığı yer, Üretim unsurlarının konuşlandırıldığı yer, İş yeri Üretim unsurlarını çalıştırma, Üretim unsurlarını çalıştırma, İş gördürme

36 36 İşletmeler kâr amaçlı ve kâr amaçsız olmak üzere genel olarak ikiye ayrılır. Kâr amaçlı işletmeler ürettiği mal ya da hizmetin belli bir pazarı olan ve bu pazarda belli bir fiyatla satılan kuruluşlardır. İşletme kavramı ile ilişkili diğer bir kavram da örgüttür. Genel olarak örgüt sistemli faaliyetler bütünüdür. Buna göre her işletme bir örgüttür. Ama her örgüt işletme değildir.

37 37 Örnekler Örnekler

38 38 Önemi Önemi Tüm ihtiyaçlarımızı işletmeler vasıtasıyla karşılarız. Tüm ihtiyaçlarımızı işletmeler vasıtasıyla karşılarız. Örneğin sabah bizi uyandıran saatten …… Örneğin sabah bizi uyandıran saatten ……

39 39 Tarihi Süreçte Gelişimi Tarihi Süreçte Gelişimi İnsanlığın Gelişimi ile ilgili olarak dört aşamada incelenebilir. İnsanlığın Gelişimi ile ilgili olarak dört aşamada incelenebilir. İlkel Toplum İlkel Toplum Tarım Toplumu Tarım Toplumu Sanayi Toplumu Sanayi Toplumu Bilgi Toplumu Bilgi Toplumu

40 40 İLKEL TOPLUM İLKEL TOPLUM Göçebe hayat Göçebe hayat Kendine yetecek düzeyde besin Kendine yetecek düzeyde besin Avlanma (Balta) ve fazla besin Avlanma (Balta) ve fazla besin (Yönetim burada başlıyor) (Yönetim burada başlıyor)

41 41 TARIM TOPLUMU Yerleşik hayata geçiş Yerleşik hayata geçiş Basit aletler ile tarımsal üretimde artış Basit aletler ile tarımsal üretimde artış Ev işçiliği ile mal üretimi Ev işçiliği ile mal üretimi Değiş-Tokuş (Trampa/Ayni değişim) Değiş-Tokuş (Trampa/Ayni değişim) Basit düzeyde işletmecilik Basit düzeyde işletmecilik

42 42 SANAYİ TOPLUMU SANAYİ TOPLUMU 1765 James Watt’ın buharlı makineyi keşfi 1765 James Watt’ın buharlı makineyi keşfi 1776 Adam Smith’in iş bölümü ve uzmanlaşmayı keşfi*** 1776 Adam Smith’in iş bölümü ve uzmanlaşmayı keşfi*** Lonca, Ahilik teşkilatları (Zanaatkarlık) Lonca, Ahilik teşkilatları (Zanaatkarlık) Fabrikalarda Seri üretim Fabrikalarda Seri üretim Şehirleşme Şehirleşme Sanayi bölgeleri Sanayi bölgeleri

43 43 BİLGİ TOPLUMU (Yaklaşık 1950’den beri) BİLGİ TOPLUMU (Yaklaşık 1950’den beri) Bilgi teknolojisinin yaygınlaşması Bilgi teknolojisinin yaygınlaşması Bilginin artan önemi Bilginin artan önemi Her alanda oluşturulan; bilgi sistemleri, bilgi ağları, bilgi bankaları Her alanda oluşturulan; bilgi sistemleri, bilgi ağları, bilgi bankaları Düşünsel gücün önemini artırması Düşünsel gücün önemini artırması Küreselleşme sonucu üretim ve pazarlama stratejilerinin önem kazanması Küreselleşme sonucu üretim ve pazarlama stratejilerinin önem kazanması Hizmet sektörünün öneminin artması Hizmet sektörünün öneminin artması Teknoparklar (Teknoloji bölgeleri) Teknoparklar (Teknoloji bölgeleri)

44 44 Kalkınma-İşletmecilik İlişkisi Etkinlik Etkinlik Verimlilik Verimlilik Ekonomiklik Ekonomiklik Karlılık Karlılık Esneklik Esneklik Kriterlerini yerine getiren, yani optimum kapasite ve optimum kaynak kullanımı ile çalışan işletmelerin çoğalması Kriterlerini yerine getiren, yani optimum kapasite ve optimum kaynak kullanımı ile çalışan işletmelerin çoğalması

45 45 İşletme Amaçları İşletme Amaçları Varlığını korumak (Süreklilik) Kar etmek Büyümek Sosyal Sorumluluk Diğer Amaçlar

46 46 Varlığını korumak (Süreklilik) Her sistem gibi işletme sistemi de belirlediği amaçlarını gerçekleştirebilmek için varlığını koruma yolunda çaba sarf eder Açık bir sistem olan işletmenin varlığını sürdürmesi büyük oranda çevreye uyum göstermesine bağlıdır

47 47 Kar etmek Yeni yatırım politikalarının oluşturulmasında Yeni yatırım politikalarının oluşturulmasında Çalışanlara daha iyi imkan sağlamada Çalışanlara daha iyi imkan sağlamada Vergi ödemelerinde Vergi ödemelerinde Ortaklara kâr payı ödemede Ortaklara kâr payı ödemede Başarı değerlemede bir ölçüttür Başarı değerlemede bir ölçüttür

48 48 Büyüme Optimum büyüklüğe ulaşmak önemlidir. Optimum büyüklüğe ulaşmak önemlidir. Çünkü optimum büyüklük hacmi, faaliyetlerin daha ekonomik ve kârlı sonuçlanmasını sağlar. Çünkü optimum büyüklük hacmi, faaliyetlerin daha ekonomik ve kârlı sonuçlanmasını sağlar. Büyük hacimde çalışmanın (iş yapmanın) avantajlarını kullanma Büyük hacimde çalışmanın (iş yapmanın) avantajlarını kullanma Buna “ölçek ekonomisi” denir. Buna “ölçek ekonomisi” denir.

49 49 Sosyal (Toplumsal) Sorumluluk Sosyal (Toplumsal) Sorumluluk Toplumun refahını geliştirme, hiç olmazsa zedelememe sorumluluğudur. Toplumun refahını geliştirme, hiç olmazsa zedelememe sorumluluğudur. Tüketicileri memnun etme gayreti Tüketicileri memnun etme gayreti (Satış sonrası hizmetler vb.) (Satış sonrası hizmetler vb.) Çevreye karşı duyarlı olma Çevreye karşı duyarlı olma İş ahlakına sahip olma İş ahlakına sahip olma Çeşitli sosyal faaliyetlerde bulunma /destekleme Çeşitli sosyal faaliyetlerde bulunma /destekleme Tekel, kartel vb. oluşumlardan kaçınmalı Tekel, kartel vb. oluşumlardan kaçınmalı

50 50 Diğer amaçlar Müşterilere daha kaliteli mal ve hizmet sunmak Müşterilere daha kaliteli mal ve hizmet sunmak Çalışanlara daha iyi çalışma koşulları sağlamak Çalışanlara daha iyi çalışma koşulları sağlamak Yüksek ücret vermek Yüksek ücret vermek İnsan kaynaklarının eğitimine önem vermek İnsan kaynaklarının eğitimine önem vermek İlerleme imkanları sunmak İlerleme imkanları sunmak Sürekli istihdam vb. Sürekli istihdam vb.

51 51 TEŞEKKÜRLER ….

52 52 İşletme Fonksiyonları  Pazarlama  Finansman  İnsan Kaynakları  Üretim  Yönetim  Araştırma Geliştirme  Muhasebe  Halkla İlişkiler

53 53 Pazarlama Pazarlama Tanımı Tanımı Mal ve hizmetlerin üreticiden tüketiciye akışını sağlayan faaliyetler bütünüdür. Mal ve hizmetlerin üreticiden tüketiciye akışını sağlayan faaliyetler bütünüdür. Mal, Hizmet ve Bilgi Mal, Hizmet ve Bilgi Para ve Bilgi (Geri Bildirim) Para ve Bilgi (Geri Bildirim) İşletme Tüketici

54 54 Pazarlama eylemini alt unsurlarla da açıklanabilir: Pazarlama eylemini alt unsurlarla da açıklanabilir: Mamûl (Talep edilen özelliklerde) Mamûl (Talep edilen özelliklerde) Fiyat (Müşterinin ödeme gücüne uygun) Fiyat (Müşterinin ödeme gücüne uygun) Dağıtım (Müşterinin alacağı yere ulaştırma) Dağıtım (Müşterinin alacağı yere ulaştırma) Tutundurma (Satış hacmini koruyan ve arttırıcı nitelikteki çabalar) Tutundurma (Satış hacmini koruyan ve arttırıcı nitelikteki çabalar) Halkla İlişkiler Halkla İlişkiler Güç Güç İletişim İletişim

55 55 Pazarlama Anlayışları Pazarlama Anlayışları Klasik Pazarlama Klasik Pazarlama Modern Pazarlama Modern Pazarlama Sosyal Pazarlama Sosyal Pazarlama

56 56 Finansman Finansman İşletmenin kurulması ve faaliyetlerini gerçekleştirebilmesi için gerekli parasal kaynakların (fonların) sağlanması/temini korunması ve rasyonel şekilde değerlendirilmesine finansal yönetim veya finans/finansman denir. İşletmenin kurulması ve faaliyetlerini gerçekleştirebilmesi için gerekli parasal kaynakların (fonların) sağlanması/temini korunması ve rasyonel şekilde değerlendirilmesine finansal yönetim veya finans/finansman denir. İşletme için gerekli fonların sağlanması ve yönetilmesidir. İşletme için gerekli fonların sağlanması ve yönetilmesidir.

57 57 Finansmanda önemli seçenekler şunlardır: Finansmanda önemli seçenekler şunlardır: 1-Öz kaynaklarla finans 1-Öz kaynaklarla finans 2- Yabancı kaynaklarla finans 2- Yabancı kaynaklarla finans Krediler Krediler Devletin finansal destekleri Devletin finansal destekleri 3- Bunların bileşim yüzdeleri ile finans 3- Bunların bileşim yüzdeleri ile finans 4- Oto finansman 4- Oto finansman Bu seçeneklerin işletme faaliyetlerine, dolayısıyla kaynak kullanımındaki optimumluk derecesine etkileri farklı olur. Bu seçeneklerin işletme faaliyetlerine, dolayısıyla kaynak kullanımındaki optimumluk derecesine etkileri farklı olur.

58 58 Örneğin; Büyük oranda yabancı sermaye kullanmak maliyetleri arttırır ve satış fiyatını yükseltir. Örneğin; Büyük oranda yabancı sermaye kullanmak maliyetleri arttırır ve satış fiyatını yükseltir. Öz sermaye ve/veya oto finansmanla finans, yabancı sermaye ile finansmana göre daha etkilidir. Ancak ortakların kâr beklentisine göre değişik sonuçlar verebilir veya uygulamada olabilirliği (imkanlılığı) düşük oranda olabilir. Öz sermaye ve/veya oto finansmanla finans, yabancı sermaye ile finansmana göre daha etkilidir. Ancak ortakların kâr beklentisine göre değişik sonuçlar verebilir veya uygulamada olabilirliği (imkanlılığı) düşük oranda olabilir.

59 59 Diğer Finans Yöntemleri Diğer Finans Yöntemleri Leasing (Uzun Vadeli Kiralama) Leasing (Uzun Vadeli Kiralama) Taşınır ya da taşınmaz malların, finansal kurumlar ya da söz konusu malların üreticileri tarafından uzun vadeli olarak kiraya verilmesidir. Taşınır ya da taşınmaz malların, finansal kurumlar ya da söz konusu malların üreticileri tarafından uzun vadeli olarak kiraya verilmesidir.

60 60 Kiracı tarafından seçilip, kiralayan tarafından satın alınan bir malın mülkiyetini kiralayanda, kullanım hakkını ise belirli bir kira ödemesi karşılığında kiracıda bırakan bir sözleşmedir Kiracı tarafından seçilip, kiralayan tarafından satın alınan bir malın mülkiyetini kiralayanda, kullanım hakkını ise belirli bir kira ödemesi karşılığında kiracıda bırakan bir sözleşmedir Bir varlığın mülkiyetine sahip olmak yerine kullanım hakkını kiralamayı esas alan bir yöntemdir. Bir varlığın mülkiyetine sahip olmak yerine kullanım hakkını kiralamayı esas alan bir yöntemdir.

61 61 Factoring (Alacakların Satışı) Factoring (Alacakların Satışı) Genellikle kısa vadeli (1 yıldan az vadeli) alacak haklarının vadesinden önce, belirli bir ıskonto oranından satılmasıyla, işletmeye fon sağlama olanağı veren bir finansman yöntemindir Genellikle kısa vadeli (1 yıldan az vadeli) alacak haklarının vadesinden önce, belirli bir ıskonto oranından satılmasıyla, işletmeye fon sağlama olanağı veren bir finansman yöntemindir

62 62 Forfaiting (Yurt dışı Alacakların Satışı) Forfaiting (Yurt dışı Alacakların Satışı) İhracattan doğan kısa ve uzun vadeli alacak haklarının vadesinden önce, belirli bir ıskonto oranından satılmasıyla fon sağlamadır. Yurt dışı işlemler bir banka tarafından garanti edilmiştir. İhracattan doğan kısa ve uzun vadeli alacak haklarının vadesinden önce, belirli bir ıskonto oranından satılmasıyla fon sağlamadır. Yurt dışı işlemler bir banka tarafından garanti edilmiştir. Forfaiting işleminde vade 6 ayla 6 yıl arasında değişmektedir. Forfaiting işleminde vade 6 ayla 6 yıl arasında değişmektedir.

63 63 İnsan Kaynakları  İşletme faaliyetlerini gerçekleştirmek için insan kaynaklarının verimli ve akılcı bir biçimde kullanılması işlevidir.  İnsan unsuru olmadan işletmenin faaliyetlerini sürdürmesi mümkün değildir.  İnsanların mutlu çalışması.

64 64  İnsanın sosyal bir varlık olması ve karmaşık bir yapıdan oluşması insan unsurunun önemini arttırmaktadır.  TKY‘ye göre, insan kaynakları ve insanlar arası uyum stratejik öneme sahiptir.  Bu nedenle günümüzde personel yönetimi yerine İnsan Kaynakları Yönetimi kavramı kullanılmaktadır.

65 65   İnsan kaynakları yönetiminin temel amaçları aşağıdaki gibi özetlenebilir: İnsanların daha verimli çalışmasını sağlamak İnsanların daha verimli çalışmasını sağlamak İnsanların daha mutlu bir ortamda çalışmasını sağlamak İnsanların daha mutlu bir ortamda çalışmasını sağlamak İnsanların isteyerek/gönüllü çalışmalarını sağlayacak şekilde motivasyon yöntemleri uygulamak İnsanların isteyerek/gönüllü çalışmalarını sağlayacak şekilde motivasyon yöntemleri uygulamak Gelişim ve yükselme imkanları sunma Gelişim ve yükselme imkanları sunma

66 66 Etkin bir değerleme sistemi ile başarıyı ödüllendirmek, başarısızlığı cezalandırmak Etkin bir değerleme sistemi ile başarıyı ödüllendirmek, başarısızlığı cezalandırmak Sosyal ve ekonomik haklarda sürekli ilerleme sağlamak Sosyal ve ekonomik haklarda sürekli ilerleme sağlamak Sendikalılaşma hakkı tanıma (Günümüzde önemi azalmıştır) Sendikalılaşma hakkı tanıma (Günümüzde önemi azalmıştır) Personelin iş yapma becerisini arttırmak için sürekli eğitim uygulaması vb. Personelin iş yapma becerisini arttırmak için sürekli eğitim uygulaması vb.

67 67 Üretim Üretim  Kısaca faydalı mal ve hizmet ortaya koymak şeklinde tanımlanan üretim  Her ne pahasına olursa olsun yapılamaz.  Üretimin etkin, verimli ve akılcı olması gerekir.  Bu nedenle işletmelerde üretim işlevi şu alt amaçlara yöneliktir.

68 68 Tedarik (Uygun Şartlarda Malzeme temini) Tedarik (Uygun Şartlarda Malzeme temini) Uygun fabrika düzeni sağlamak Uygun fabrika düzeni sağlamak Kesikli üretim Kesikli üretim Sürekli Üretim Sürekli Üretim Uygun Bant Düzeni Uygun Bant Düzeni

69 69 Uygun fabrika düzeni Uygun fabrika düzeni Üretim biçimine/yöntemine Üretim biçimine/yöntemine Üretimde çalışan/kullanılan faktörlere Üretimde çalışan/kullanılan faktörlere (İnsan, makine, malzeme, mamul, çeşitli hizmetler vb. faktörler) (İnsan, makine, malzeme, mamul, çeşitli hizmetler vb. faktörler) Bağlı olarak Bağlı olarak İnsan, malzeme ve fiziki tesisler arasında İnsan, malzeme ve fiziki tesisler arasında en uygun/en iyi bileşimi oluşturmaktır en uygun/en iyi bileşimi oluşturmaktır

70 70 Mamul geliştirme Mamul geliştirme İş geliştirme İş geliştirme Zaman etütleri (Temel yol boyuyor) Zaman etütleri (Temel yol boyuyor) Hareket Etütleri Hareket Etütleri Kalite kontrol Kalite kontrol

71 71 Araştırma geliştirme Araştırma geliştirme Günümüz işletmeleri bütünüyle rekabet içerisinde bulunmaktadır. Rekabet ulusal ve uluslararası düzeyde işletme faaliyetlerine etki eden önemli bir özelliktir. Günümüz işletmeleri bütünüyle rekabet içerisinde bulunmaktadır. Rekabet ulusal ve uluslararası düzeyde işletme faaliyetlerine etki eden önemli bir özelliktir. Rekabetten karlı çıkmak, gelişen teknolojiyi sürekli izlemek ve uygulamakla mümkündür. Daha önemlisi yeni teknolojiler üretebilmeye bağlıdır. Rekabetten karlı çıkmak, gelişen teknolojiyi sürekli izlemek ve uygulamakla mümkündür. Daha önemlisi yeni teknolojiler üretebilmeye bağlıdır.

72 72 Teknolojik gelişim sağlamak ve gelişmiş teknolojiye uyum sağlamak işletmelerde araştırma- geliştirme (Ar-Ge) fonksiyonunun varlığına ve etkin-verimli çalışmasına bağlıdır. Teknolojik gelişim sağlamak ve gelişmiş teknolojiye uyum sağlamak işletmelerde araştırma- geliştirme (Ar-Ge) fonksiyonunun varlığına ve etkin-verimli çalışmasına bağlıdır.

73 73 Muhasebe  Tanımı  Görevleri (Genel Muh, Maliyet Muh, Yönetim Muh) (Genel Muh, Maliyet Muh, Yönetim Muh)  Çıkar Grupları  Yönetim  Kamu Maliyesi (Kalkınma)

74 74 Halkla İlişkilerin Tanımı İşletmenin çevresiyle iletişim (ilişki) kurması, etkileşimde bulunması, bütünleşmesi ve uyum sağlamasıdır İşletmenin çevresiyle iletişim (ilişki) kurması, etkileşimde bulunması, bütünleşmesi ve uyum sağlamasıdır Kamu oyunun sempatisini, güvenini, anlayışını ve desteğini elde etmek ve sürdürmek için yapılan sürekli faaliyetlerdir. Kamu oyunun sempatisini, güvenini, anlayışını ve desteğini elde etmek ve sürdürmek için yapılan sürekli faaliyetlerdir. İşletmenin politika ve faaliyetlerine karşı halkın tepkisinin değerlendirilmesi İşletmenin politika ve faaliyetlerine karşı halkın tepkisinin değerlendirilmesi Bu tepkinin işletme-toplum yararı ile uyumluluğu Bu tepkinin işletme-toplum yararı ile uyumluluğu

75 75 Halkla İlişkiler Halkla İlişkiler Dış çevrenin sempatisini ve iyi niyetini kazanmak amacıyla başvurulan yöntemlerin tümüdür. Dış çevrenin sempatisini ve iyi niyetini kazanmak amacıyla başvurulan yöntemlerin tümüdür. İç çevrenin sempatisi olmadan yani çalışanlarını mutlu edemeyen bir işletmede, dış çevrenin sempatisinin ne ölçüde kazanılabileceği de tartışma konusudur. İç çevrenin sempatisi olmadan yani çalışanlarını mutlu edemeyen bir işletmede, dış çevrenin sempatisinin ne ölçüde kazanılabileceği de tartışma konusudur.

76 76 Bu Tanımların Ortak Noktaları Bu Tanımların Ortak Noktaları Çevreyi (iç ve dış) tanıma ve çevreye gereken önemi verme. Çevreyi (iç ve dış) tanıma ve çevreye gereken önemi verme. Çevreyi hafife almama. Çevreyi hafife almama. İkna ve inandırma ile kendini çevreye tanıtma İkna ve inandırma ile kendini çevreye tanıtma Beyin yıkama ile tanıtma değil Beyin yıkama ile tanıtma değil

77 77 Çevreye güven verme Çevreye güven verme Çevreyi örgütün amaçları doğrultusunda etkileme Çevreyi örgütün amaçları doğrultusunda etkileme Çevrenin desteğini alma Çevrenin desteğini alma Bilgi akışını iyi yönlendirme Bilgi akışını iyi yönlendirme

78 78 Halkla İlişkilerin Amaçları Örgütsel amaçların, özellikle sosyal sorumluluk amaçlarının topluma açıklanması, Örgütsel amaçların, özellikle sosyal sorumluluk amaçlarının topluma açıklanması, Toplumun ihtiyaçlarına, beklentilerine duyarlı olmak Toplumun ihtiyaçlarına, beklentilerine duyarlı olmak Toplumsal amaçlarla örgütsel amaçlar arasındaki çıkar dengesini sağlamak. Toplumsal amaçlarla örgütsel amaçlar arasındaki çıkar dengesini sağlamak. Örgüt-Toplum bütünleşmesini gerçekleştirmek. Örgüt-Toplum bütünleşmesini gerçekleştirmek.

79 79 Temel İlkeler Halkla ilişkiler çalışmalarında başarı elde etmek, Halkla ilişkiler çalışmalarında başarı elde etmek, İstenen etkileşimi sağlamak veya varolan olumlu etkileşimi sürdürme ve pekiştirme için İstenen etkileşimi sağlamak veya varolan olumlu etkileşimi sürdürme ve pekiştirme için Bazı ilkelere uyulması gereklidir. Bazı ilkelere uyulması gereklidir.

80 80 İki Yönlülük Faaliyetlerimiz ve beklentilerimizle ilgili doğru bilgiler sunmak (Halka) Faaliyetlerimiz ve beklentilerimizle ilgili doğru bilgiler sunmak (Halka) Halkın istek ve beklentilerini anlayarak, onların isteği yönünde politika uygulama ve faaliyetlerimizi yönlendirmek. Halkın istek ve beklentilerini anlayarak, onların isteği yönünde politika uygulama ve faaliyetlerimizi yönlendirmek.

81 81 Doğruluk-Dürüstlük İşimize gelse de gelmese de gerçekleri bütün açıklığıyla halka açıklamak. İşimize gelse de gelmese de gerçekleri bütün açıklığıyla halka açıklamak. Gizlenecek şeyleri hiç yapmamak. Gizlenecek şeyleri hiç yapmamak. Saydamlık, şeffaflık. Saydamlık, şeffaflık.

82 82 Vitrini düzeltmek süslemek değildir. Vitrini düzeltmek süslemek değildir. Acı ilacı tatlı kaplayarak sunmak yerine, Acı ilacı tatlı kaplayarak sunmak yerine, Acılığını kabullenip kolay yutulması için tatlandırıldığını belirtmek. Acılığını kabullenip kolay yutulması için tatlandırıldığını belirtmek. Kazığı yağlayın... Kazığı yağlayın... Baban var mı?... Baban var mı?...

83 83 İnandırıcılık Halka sunulan mesajların inandırıcı olması çok önemlidir. Halka sunulan mesajların inandırıcı olması çok önemlidir. Burada öncelikli bir konu da mesaja, önce kendimizin inanmasıdır. Burada öncelikli bir konu da mesaja, önce kendimizin inanmasıdır. Mesajı veren kişi ya da kurumun güvenilir, sempatik ve dili iyi kullanıyor olması inandırıcılığı olumlu yönde etkiler. Mesajı veren kişi ya da kurumun güvenilir, sempatik ve dili iyi kullanıyor olması inandırıcılığı olumlu yönde etkiler.

84 84 Süreklilik Mesajların bir çok kez tekrar edilmesi gerekliliği. Mesajların bir çok kez tekrar edilmesi gerekliliği. İnsanlar bir kere duyup gördükleri şeyin üzerinde çok fazla durmazlar. İnsanlar bir kere duyup gördükleri şeyin üzerinde çok fazla durmazlar. Mesajların kalıcı olması ve unutulmaması için süreklilik gereklidir. Mesajların kalıcı olması ve unutulmaması için süreklilik gereklidir. Planlılık Planlılık

85 85 Sisteminin İşleyişi MESAJ Dikkat-İlgi çekici olmalı Dikkat-İlgi çekici olmalı Etkileyici olmalı Etkileyici olmalı Harekete geçirici olmalı Harekete geçirici olmalı

86 86 Hedef Kitle İç ve Dış hedef kitle İç ve Dış hedef kitle Mevcut ve Potansiyel hedef kitle Mevcut ve Potansiyel hedef kitle Destekleyen, Karşı tavır takınan ve Kararsız hedef kitle. Destekleyen, Karşı tavır takınan ve Kararsız hedef kitle.

87 87 Çalışanlar ve aileleri Çalışanlar ve aileleri Meslek Örgütleri Meslek Örgütleri Sosyal Örgütler Sosyal Örgütler Sivil Toplum Örgütleri Sivil Toplum Örgütleri Potansiyel iş gücü Potansiyel iş gücü Kamu oyu liderleri Kamu oyu liderleri Medya vb. Medya vb.

88 88 Kurum İçi Halkla İlişkilerde Kullanılan Yöntemler Kurum İçi Halkla İlişkilerde Kullanılan Yöntemler Yönetime katılma fırsatı verme Yönetime katılma fırsatı verme Özel bürolar-Halkla İlişkiler bürosu Özel bürolar-Halkla İlişkiler bürosu Yöneticilerin (Üst) büro ziyaretleri Yöneticilerin (Üst) büro ziyaretleri Sosyal faaliyetler Sosyal faaliyetler Çalışanların yönetimle iyi iletişimleri Çalışanların yönetimle iyi iletişimleri

89 89 Araçlar Yazılı/basılı araçlar Yazılı/basılı araçlar Sözel araçlar Sözel araçlar Bilişim Teknolojisi Destekli araçlar Bilişim Teknolojisi Destekli araçlar Görsel-İşitsel araçlar Görsel-İşitsel araçlar Diğer araçlar Diğer araçlar

90 90 Yazılı/Basılı Araçlar Gazeteler, dergiler, broşürler, el kitapları, afişler pankartlar, rozetler, pullar, mektuplar, dönemsel raporlar, duvar gazetesi vb. Gazeteler, dergiler, broşürler, el kitapları, afişler pankartlar, rozetler, pullar, mektuplar, dönemsel raporlar, duvar gazetesi vb.

91 91 Sözel Araçlar Yüz yüze-telefonla görüşme, Yüz yüze-telefonla görüşme, Konferanslar, seminerler, Konferanslar, seminerler, Sempozyumlar, paneller Sempozyumlar, paneller GÖRSEL-İŞİTSEL ARAÇLAR GÖRSEL-İŞİTSEL ARAÇLAR Radyo, TV ve Filimler Radyo, TV ve Filimler

92 92 Bilişim Teknolojisi Destekli Araçlar Bilgisayar destekli iletişim teknolojilerinden yararlanma Bilgisayar destekli iletişim teknolojilerinden yararlanma Diğer araçlar Yarışmalar, Festivaller, Törenler, Fuar ve sergiler Yarışmalar, Festivaller, Törenler, Fuar ve sergiler LOBİCİLİK (Kulis çalışması) LOBİCİLİK (Kulis çalışması) Doğrudan ve Dolaylı lobicilik Doğrudan ve Dolaylı lobicilik

93 93  Yönetim  Bir başka bölümde anlatılacak …

94 94 İşletme Türleri Büyüklüklerine göre işletmeler: Büyüklüklerine göre işletmeler: KOBİ’ler: İşletmeleri büyüklüklerine göre sıralamada kesin bir ölçüt yoktur. Ancak genelde işçi sayısı, sermaye tutarı, fabrika alanı vb. değerler kullanılmaktadır. KOBİ’ler: İşletmeleri büyüklüklerine göre sıralamada kesin bir ölçüt yoktur. Ancak genelde işçi sayısı, sermaye tutarı, fabrika alanı vb. değerler kullanılmaktadır. Buna göre ülkemizde 200'den az işçi çalıştıran işletmeler KOBİ kapsamında düşünülmektedir. Buna göre ülkemizde 200'den az işçi çalıştıran işletmeler KOBİ kapsamında düşünülmektedir.

95 95 KOBİ’lerin en önemli avantajı girişimcinin işin başında olması ve ani çevresel değişikliklere çabuk uyum sağlamasıdır. KOBİ’lerin en önemli avantajı girişimcinin işin başında olması ve ani çevresel değişikliklere çabuk uyum sağlamasıdır. Buna karşılık kredi kullanımındaki kısıtlamalar önemli bir sakıncadır. Buna karşılık kredi kullanımındaki kısıtlamalar önemli bir sakıncadır. Profesyonel olmayan yönetim Profesyonel olmayan yönetim Ör: Devlet ihaleleri, yatırım teşvikleri, imtiyazlı krediler vb. uygulamalardan gereği gibi yararlanamazlar Ör: Devlet ihaleleri, yatırım teşvikleri, imtiyazlı krediler vb. uygulamalardan gereği gibi yararlanamazlar Ayrıca genellikle profesyonel yönetim anlayışından yoksundurlar. Ayrıca genellikle profesyonel yönetim anlayışından yoksundurlar.

96 96 Büyük işletmeler Büyük işletmeler KOBİ'lerin dışında kalan işletmelerdir. Büyük hacimli Olduklarından ani ve çevresel değişikliklere çabuk uyum sağlayamazlar. KOBİ'lerin dışında kalan işletmelerdir. Büyük hacimli Olduklarından ani ve çevresel değişikliklere çabuk uyum sağlayamazlar. Genellikle sermaye sahipleri ile (girişimci) yöneticiler farklıdır. Genellikle sermaye sahipleri ile (girişimci) yöneticiler farklıdır. Bu nedenle profesyonel yönetim anlayışı vardır. Bu nedenle profesyonel yönetim anlayışı vardır. İmtiyazlı kredi imkanlarından, yatırım teşviklerinden, devlet ihalelerinden vb. uygulamalardan önemli ölçüde yararlanırlar. İmtiyazlı kredi imkanlarından, yatırım teşviklerinden, devlet ihalelerinden vb. uygulamalardan önemli ölçüde yararlanırlar.

97 97 Çok Uluslu İşletmeler (ÇUŞ) Çok Uluslu İşletmeler (ÇUŞ) Birden fazla ülkede yatırım ve pazarlama faaliyetinde bulunan işletmelerdir. Birden fazla ülkede yatırım ve pazarlama faaliyetinde bulunan işletmelerdir. Bu tür işletmelere sahip olan ülkeler daha çabuk kalkınırlar, bu nedenle milli ekonomi için önemlidirler. Bu tür işletmelere sahip olan ülkeler daha çabuk kalkınırlar, bu nedenle milli ekonomi için önemlidirler. Bazı ÇUŞ'lar çeşitli ülkelerde siyasal, sosyal ve ekonomik nüfuza sahip olabilirler ve bu nüfuza bağlı olarak oralarda iç çalkantılara neden olabilir. Bazı ÇUŞ'lar çeşitli ülkelerde siyasal, sosyal ve ekonomik nüfuza sahip olabilirler ve bu nüfuza bağlı olarak oralarda iç çalkantılara neden olabilir.

98 98 İş kollarına göre işletmeler: İş kollarına göre işletmeler: Üretim İşletmeleri: Çeşitli hammaddeleri alıp belli bir üretim sürecinden geçirdikten sonra mal veya hizmete dönüştürüp, pazarlara sunan işletmelerdir. Üretim İşletmeleri: Çeşitli hammaddeleri alıp belli bir üretim sürecinden geçirdikten sonra mal veya hizmete dönüştürüp, pazarlara sunan işletmelerdir. Hizmet İşletmeleri: Hizmet üretip pazarlayan işletmelerdir. Hizmet İşletmeleri: Hizmet üretip pazarlayan işletmelerdir. Ticaret İşletmeleri: Aldıkları malları hiç değiştirmeden veya çok az bir değişik yaptıktan sonra satan işletmelerdir. Ticaret İşletmeleri: Aldıkları malları hiç değiştirmeden veya çok az bir değişik yaptıktan sonra satan işletmelerdir.

99 99 Mülkiyetlerine göre işletmeler: Mülkiyetlerine göre işletmeler: Özel İşletmeler: Özel İşletmeler: Gerçek ve tüzel kişilerin kendi sermayeleri ile kurup çalıştırdıkları işletmelerdir. Gerçek ve tüzel kişilerin kendi sermayeleri ile kurup çalıştırdıkları işletmelerdir. Özel işletmelerde sermayenin tamamı özel (gerçek) kişilerce karşılanmaktadır. Özel işletmelerde sermayenin tamamı özel (gerçek) kişilerce karşılanmaktadır. Bu kişilerin uyruğuna göre; yerli sermaye ile kurulan özel işletmeler, yabancı sermaye ili kurulan özel işletmeler ve bunların bileşkelerinden söz edilebilir. Bu kişilerin uyruğuna göre; yerli sermaye ile kurulan özel işletmeler, yabancı sermaye ili kurulan özel işletmeler ve bunların bileşkelerinden söz edilebilir.

100 100 Kamu İşletmeleri: Kamu İşletmeleri: Sermayesinin tamamı veya %50'den fazlası devlete ait olan işletmelerdir. En çok bilineni Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT)’dir. Sermayesinin tamamı veya %50'den fazlası devlete ait olan işletmelerdir. En çok bilineni Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT)’dir. Karma İşletmeler: Karma İşletmeler: Özel sektör ile devletin ortaklaşa kurduğu işletmelerdir. Ancak devletin payı %50'nin altındadır. Özel sektör ile devletin ortaklaşa kurduğu işletmelerdir. Ancak devletin payı %50'nin altındadır.

101 101 Özelleştirme sorunu: Özelleştirme sorunu: İşletmecilikte başarı sağlamak için işletmecilik ilkelerine göre çalışmak esastır. İşletmecilikte başarı sağlamak için işletmecilik ilkelerine göre çalışmak esastır. Bu sağlandığında mülkiyetin kime ait olduğu çok önemli olmaz. Bu sağlandığında mülkiyetin kime ait olduğu çok önemli olmaz. Aynı şekilde bu sağlanamıyorsa da mülkiyetin çok önemi yoktur. Aynı şekilde bu sağlanamıyorsa da mülkiyetin çok önemi yoktur. Türkiye'de özelleştirmenin bir anlam ifade etmesi işletmecilik anlayışına bağlıdır. Yani işletmecilik ilkeleri uygulanmalıdır. Türkiye'de özelleştirmenin bir anlam ifade etmesi işletmecilik anlayışına bağlıdır. Yani işletmecilik ilkeleri uygulanmalıdır.

102 102 Hukuki yapılarına göre işletmeler: Hukuki yapılarına göre işletmeler: Kişi İşletmesi: Kişi İşletmesi: Gerçek kişilerin kendi emek ve sermayeleri ile kurup çalıştırdıkları işletmelerdir. Gerçek kişilerin kendi emek ve sermayeleri ile kurup çalıştırdıkları işletmelerdir. Kişi Şirketi: Kişi Şirketi: Gerçek kişilerin kendi emek ve sermayelerini ortaya koyarak oluşturdukları işletmelerdir. Gerçek kişilerin kendi emek ve sermayelerini ortaya koyarak oluşturdukları işletmelerdir. Kişi şirketleri değişik biçimlerde olabilir Kişi şirketleri değişik biçimlerde olabilir

103 103 Adi Şirket: TTK‘da tanımlanmış olan şirket türlerinden olmayan ortaklıktır. Adi Şirket: TTK‘da tanımlanmış olan şirket türlerinden olmayan ortaklıktır. Sınırsız sorumluluk vardır. Sınırsız sorumluluk vardır. Kolektif Şirket: Yazılı bir sözleşmeye dayanarak bir ticaret unvanı altında birden fazla kişinin kurduğu şirkettir. Kolektif Şirket: Yazılı bir sözleşmeye dayanarak bir ticaret unvanı altında birden fazla kişinin kurduğu şirkettir. Sınırsız sorumluluk vardır. Sınırsız sorumluluk vardır.

104 104 Komandit Şirket: Ortaklardan en az birinin sınırsız sorumlu, diğerlerinin sınırlı sorumlu olduğu şirket türüdür. Komandit Şirket: Ortaklardan en az birinin sınırsız sorumlu, diğerlerinin sınırlı sorumlu olduğu şirket türüdür. -Komandite ortak: Sınırsız sorumludur. -Komandite ortak: Sınırsız sorumludur. -Komanditer ortak: Sınırlı sorumludur. -Komanditer ortak: Sınırlı sorumludur.

105 105 Sermaye Şirketleri Sermaye Şirketleri Anonim Şirket: En az 5kişi ile kurulan, ortak sayısı sınırsız olan ve ortakların sınırlı sorumlu olduğu şirket türüdür. Anonim Şirket: En az 5kişi ile kurulan, ortak sayısı sınırsız olan ve ortakların sınırlı sorumlu olduğu şirket türüdür. A.Ş.’ler Hisse senedi ve tahvil ihraç edebilir. Şirketi, Yönetim Kurulu ve onun atadığı Genel Müdür yönetir. A.Ş.’ler Hisse senedi ve tahvil ihraç edebilir. Şirketi, Yönetim Kurulu ve onun atadığı Genel Müdür yönetir. Limited Şirket: En az 2 kişi, en fazla 50 kişi ile kurulabilen ve ortakların sınırlı sorumlu olduğu şirket türüdür. Şirketi, Şirket Müdürü veya Müdürler Kurulu yönetir. Limited Şirket: En az 2 kişi, en fazla 50 kişi ile kurulabilen ve ortakların sınırlı sorumlu olduğu şirket türüdür. Şirketi, Şirket Müdürü veya Müdürler Kurulu yönetir.

106 106 Kooperatif: En az 7 kişinin sınırlı sorumluluk ile kurduğu işletme türüdür. Kooperatif: En az 7 kişinin sınırlı sorumluluk ile kurduğu işletme türüdür. 1969’da çıkarılan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 1. maddesinde: 1969’da çıkarılan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 1. maddesinde: Tüzel kişiliğe haiz olmak üzere üyeleri belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle karşılayıp, korunmak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile özel idareler, belediyeler, köyler, cemiyetler ve dernekler tarafından kurulan değişir üyeli ve değişir sermayeli teşekküllere kooperatif denir. Tüzel kişiliğe haiz olmak üzere üyeleri belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle karşılayıp, korunmak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile özel idareler, belediyeler, köyler, cemiyetler ve dernekler tarafından kurulan değişir üyeli ve değişir sermayeli teşekküllere kooperatif denir.

107 107 Temel İlkeler Temel İlkeler Serbest giriş ilkesi Serbest giriş ilkesi Demokratik yönetim ilkesi Demokratik yönetim ilkesi Sermayeye sınırlı faiz verilmesi ilkesi Sermayeye sınırlı faiz verilmesi ilkesi Risturn (gelir-gider farkı payı) verilmesi ilkesi Risturn (gelir-gider farkı payı) verilmesi ilkesi Kooperatif eğitiminin geliştirilmesi ilkesi Kooperatif eğitiminin geliştirilmesi ilkesi Diğer kooperatiflerle işbirliği ilkesi Diğer kooperatiflerle işbirliği ilkesi

108 108 Kar amaçsız işletmeler: Kurucularının ve/veya yöneticilerinin öncelikli amacı kar sağlamak olmayan, topluma hizmeti ön planda tutan işletmelerdir. Kar amaçsız işletmeler: Kurucularının ve/veya yöneticilerinin öncelikli amacı kar sağlamak olmayan, topluma hizmeti ön planda tutan işletmelerdir. Kar amacının tamamen ortadan kaldırılmış olması da söz konusu değildir. Çoğunlukla sunulan hizmetin devamı, sağlanan karla ilişkilidir. Kar amacının tamamen ortadan kaldırılmış olması da söz konusu değildir. Çoğunlukla sunulan hizmetin devamı, sağlanan karla ilişkilidir. Örnek: Bazı kamu kuruluşları, dernekler, vakıflar vb. Örnek: Bazı kamu kuruluşları, dernekler, vakıflar vb.

109 109 İşletmenin Kuruluşu Yatırım Düşüncesi: Yatırım Düşüncesi: Her işletmenin kurulmasından önce bir düşünce aşaması bulunur. Girişimcilerin gerçekleştirmek istedikleri bir takım amaçlar, yatırım yapma fikrinin kaynağını oluşturur. Her işletmenin kurulmasından önce bir düşünce aşaması bulunur. Girişimcilerin gerçekleştirmek istedikleri bir takım amaçlar, yatırım yapma fikrinin kaynağını oluşturur. Bu amaçlara örnek olarak; kar elde etmek, bölgesel kalkınmaya katkı sağlamak, yatırım teşviklerinden faydalanmak, sosyal saygınlık kazanmak, büyük işletme imajı oluşturmak, bağımsız çalışma isteği, başka fırsatların yokluğu vb. söylenebilir. Bu amaçlara örnek olarak; kar elde etmek, bölgesel kalkınmaya katkı sağlamak, yatırım teşviklerinden faydalanmak, sosyal saygınlık kazanmak, büyük işletme imajı oluşturmak, bağımsız çalışma isteği, başka fırsatların yokluğu vb. söylenebilir.

110 110 Bir yatırım kararı hangi amaçla verilirse verilsin akılcı ve rasyonel olabilmesi için işletmeciliğin temel ilkelerine uygun olmalıdır. Bir yatırım kararı hangi amaçla verilirse verilsin akılcı ve rasyonel olabilmesi için işletmeciliğin temel ilkelerine uygun olmalıdır. Bu uygunluk, yatırımın fiilen gerçekleştirilmesini beklemeden araştırılmalıdır. Bu uygunluk, yatırımın fiilen gerçekleştirilmesini beklemeden araştırılmalıdır. Bu araştırmayı kapsayan çalışmaya Fizibilite (Olabilirlik) Çalışması denir. Bu araştırmayı kapsayan çalışmaya Fizibilite (Olabilirlik) Çalışması denir.

111 111 Fizibilite Çalışması: Fizibilite Çalışması: Girişimci herhangi bir yatırım kararı vermeden önce bu yatırımın ekonomik, teknik, finansal, hukuksal ve örgütsel açıdan uygunluğunu araştırılmalıdır. Girişimci herhangi bir yatırım kararı vermeden önce bu yatırımın ekonomik, teknik, finansal, hukuksal ve örgütsel açıdan uygunluğunu araştırılmalıdır. Fizibilite, yatırımın akılcı ve rasyonel olup olmaması konusunda girişimciye fikir verir. Fizibilite, yatırımın akılcı ve rasyonel olup olmaması konusunda girişimciye fikir verir. Söz konusu çalışmaların tümünü kapsayan ve bir ön proje niteliğini taşıyan araştırmaya fizibilite raporu denir. Söz konusu çalışmaların tümünü kapsayan ve bir ön proje niteliğini taşıyan araştırmaya fizibilite raporu denir. Fizibilite raporunun yararları şunlardır. Fizibilite raporunun yararları şunlardır.

112 112 Bir ön proje niteliğinde olduğundan yatırım maliyetlerini azaltır. Bir ön proje niteliğinde olduğundan yatırım maliyetlerini azaltır. En uygun kuruluş ve konumluk yeri seçimine katkı sağlar. En uygun kuruluş ve konumluk yeri seçimine katkı sağlar. Yatırımın finansman ihtiyacı ve bunun karşılanması hakkında en uygun alternatifin seçilmesine katkı sağlar. Yatırımın finansman ihtiyacı ve bunun karşılanması hakkında en uygun alternatifin seçilmesine katkı sağlar. İşletmenin en uygun hukuksal yapıda kurulmasına imkan verir. İşletmenin en uygun hukuksal yapıda kurulmasına imkan verir.

113 113 Yatırım teşvikleri, gümrük muafiyeti vergi indirimi, ithalat -ihracat kolaylığı vb. gibi önemli konularda bilgi verir. Yatırım teşvikleri, gümrük muafiyeti vergi indirimi, ithalat -ihracat kolaylığı vb. gibi önemli konularda bilgi verir. Kurulması düşünülen işletmenin örgüt yapısı ve buna uygun personel istihdamının sağlanmasına katkı sağlar. Kurulması düşünülen işletmenin örgüt yapısı ve buna uygun personel istihdamının sağlanmasına katkı sağlar.

114 114 Fizibilite raporları çeşitli bölümlerden oluşur: Fizibilite raporları çeşitli bölümlerden oluşur: Ekonomik Araştırma: Üretilecek mamullerin muhtemel fiyatları, pazarları maliyetleri, hammadde ve kuruluş yeri hakkında ayrıntılı inceleme yapılır. Ekonomik Araştırma: Üretilecek mamullerin muhtemel fiyatları, pazarları maliyetleri, hammadde ve kuruluş yeri hakkında ayrıntılı inceleme yapılır. Kısaca; neyi, nerde, kaça üretip, kime, kaça satacağız sorularına cevap arar. Kısaca; neyi, nerde, kaça üretip, kime, kaça satacağız sorularına cevap arar.

115 115 Teknik Araştırma: Ekonomik araştırmada üretilmesine karar verilen mamullerin hangi teknoloji kullanılarak üretileceği ile ilgili ayrıntılı bilgi verir. Teknik Araştırma: Ekonomik araştırmada üretilmesine karar verilen mamullerin hangi teknoloji kullanılarak üretileceği ile ilgili ayrıntılı bilgi verir. Teknoloji seçiminde ileri ve ilkel ayrımı önemli olmakla birlikte yerli ve yabancı ayrımı da önemlidir. Teknoloji seçiminde ileri ve ilkel ayrımı önemli olmakla birlikte yerli ve yabancı ayrımı da önemlidir. Özellikle yatırımcının amacı ile ilgilidir İstihdam önemli ise emek yoğun teknoloji daha önemlidir. Özellikle yatırımcının amacı ile ilgilidir İstihdam önemli ise emek yoğun teknoloji daha önemlidir.

116 116 Finansal Araştırma: Yatırımla ilgili para hareketlerinin çeşitli alternatifler içerecek biçimde ayrıntılı şekilde belirlenmesidir. Finansal Araştırma: Yatırımla ilgili para hareketlerinin çeşitli alternatifler içerecek biçimde ayrıntılı şekilde belirlenmesidir. Yasal Araştırma: Kurulacak işletmenin hukuki yapısının alternatif yönleri ile ayrıntılı biçimde belirlenmesidir. ÖRNEK: Kişi işletmesi mi?, şirket mi ? kurulacağına; şirket kurulacaksa ne tür bir şirket kurulacağına bu aşamada karar verilir. Yasal Araştırma: Kurulacak işletmenin hukuki yapısının alternatif yönleri ile ayrıntılı biçimde belirlenmesidir. ÖRNEK: Kişi işletmesi mi?, şirket mi ? kurulacağına; şirket kurulacaksa ne tür bir şirket kurulacağına bu aşamada karar verilir.

117 117 Örgütsel Araştırma: Bir işletmenin en değerli varlığı insan varlığıdır. Örgütsel Araştırma: Bir işletmenin en değerli varlığı insan varlığıdır. Bu nedenle gerçekleştirilecek yatırımın başarıya ulaşmasında kimin hangi işi, hangi yetki ve sorumluluk çerçevesinde yapacağı belirlenmelidir. Bu nedenle gerçekleştirilecek yatırımın başarıya ulaşmasında kimin hangi işi, hangi yetki ve sorumluluk çerçevesinde yapacağı belirlenmelidir. Uygun personelin bulunup bulunamayacağı yatırım kararında önemli etkendir. Uygun personelin bulunup bulunamayacağı yatırım kararında önemli etkendir.

118 118 İşletmelerde kuruluş yeri seçimi İşletmelerde kuruluş yeri seçimi Kuruluş yeri çalışmaları genel olarak işletmenin esas faaliyetlerini gerçekleştireceği Coğrafi bölge ya da fiziki mekandır. Kuruluş yeri çalışmaları genel olarak işletmenin esas faaliyetlerini gerçekleştireceği Coğrafi bölge ya da fiziki mekandır. Kuruluş yeri seçiminde en önemli unsur, işletmenin faaliyetlerini işletmecilik ilkelerine göre gerçekleştirerek amaçlarına ulaşabileceği bölgenin belirlenmesidir. Kuruluş yeri seçiminde en önemli unsur, işletmenin faaliyetlerini işletmecilik ilkelerine göre gerçekleştirerek amaçlarına ulaşabileceği bölgenin belirlenmesidir.

119 119 Uygun(optimum) kuruluş yeri seçimine etki eden faktörler: Uygun(optimum) kuruluş yeri seçimine etki eden faktörler: Ekonomik Faktörler Ekonomik Faktörler Doğal Faktörler Doğal Faktörler Çevresel faktörler Çevresel faktörler Diğer Faktörler Diğer Faktörler

120 120 Ekonomik faktörler Ekonomik faktörler Pazara yakınlık Pazara yakınlık Hammadde kaynaklarına yakınlık Hammadde kaynaklarına yakınlık Ulaşım imkanları Ulaşım imkanları İşgücü kaynaklarına yakınlık İşgücü kaynaklarına yakınlık

121 121 Doğal faktörler Doğal faktörler Enerji ve yakıt Enerji ve yakıt İklim ve su İklim ve su

122 122 Çevresel faktörler Çevresel faktörler Sosyo-Psikolojik faktörler (Kendi memleketine iş yeri açması, vefa borcu ) Sosyo-Psikolojik faktörler (Kendi memleketine iş yeri açması, vefa borcu ) Sosyo-Kültürel faktörler (İşçi sorunları, şehirde ve köyde yaşam, kentleşme- kentlileşme) ) Sosyo-Kültürel faktörler (İşçi sorunları, şehirde ve köyde yaşam, kentleşme- kentlileşme) ) Kamusal faktörler Kamusal faktörler Stratejik faktörler Stratejik faktörler

123 123 Diğer faktörler Diğer faktörler Finansal kuruluşlara yakınlık Finansal kuruluşlara yakınlık Yedek parça temini Yedek parça temini Bakım-onarım sektörü Bakım-onarım sektörü İşletmenin artık ürünlerini değerlendirme İşletmenin artık ürünlerini değerlendirme Diğer işletmelerin artık ürünlerinden yararlanma Diğer işletmelerin artık ürünlerinden yararlanma Atık sorunu Atık sorunu

124 124 Yatırım maliyeti Yatırım maliyeti Genel anlamda bir değer birikimi elde etmek amacıyla yapılan parasal harcamaların tamamına "Maliyet" denir. Genel anlamda bir değer birikimi elde etmek amacıyla yapılan parasal harcamaların tamamına "Maliyet" denir. Buna benzer şekilde yatırım maliyeti, yatırım düşüncesi ve fizibilite çalışmalarının gerekli kıldığı harcamalarla başlar. Montaj ve deneme üretim maliyeti dahil olmak üzere yatırımın tamamlanmasına kadar geçen sürede yapılan harcamalardan oluşur. Buna benzer şekilde yatırım maliyeti, yatırım düşüncesi ve fizibilite çalışmalarının gerekli kıldığı harcamalarla başlar. Montaj ve deneme üretim maliyeti dahil olmak üzere yatırımın tamamlanmasına kadar geçen sürede yapılan harcamalardan oluşur.

125 125 Yatırım maliyeti uzun süreli harcama gerektirir. Yatırım maliyeti uzun süreli harcama gerektirir. Buna karşılık paranın geri dönüşü ilk yıllarda olmaz. Buna karşılık paranın geri dönüşü ilk yıllarda olmaz. Tıpkı eğitim maliyeti gibi. Tıpkı eğitim maliyeti gibi.

126 126 Yatırım maliyetini etkileyen önemli unsurlar şunlardır: Yatırım maliyetini etkileyen önemli unsurlar şunlardır: Fizibilite ve Proje Maliyeti Fizibilite ve Proje Maliyeti Patent Maliyeti (isim parası patent için verilen para) Patent Maliyeti (isim parası patent için verilen para) Arsa ve Çevre Düzenleme Maliyeti Arsa ve Çevre Düzenleme Maliyeti İnşaat Maliyetleri İnşaat Maliyetleri

127 127 Makine Donanım Maliyetleri Makine Donanım Maliyetleri Gümrük Vergisi ve Kur Farkı Gümrük Vergisi ve Kur Farkı Kuruluşun Gerektirdiği Resmi Harcamalar Kuruluşun Gerektirdiği Resmi Harcamalar Montaj ve Deneme Üretim Maliyetleri Montaj ve Deneme Üretim Maliyetleri Önceden Tahmin Edilemeyen Çeşitli Maliyetler Önceden Tahmin Edilemeyen Çeşitli Maliyetler

128 128 İşletme Sermayesi-Döner Sermaye: İşletme Sermayesi-Döner Sermaye: Yatırım tamamlandıktan sonra günlük olağan işlerin yürütülmesi için gerekli parasal kaynakları ifade eder. Yatırım tamamlandıktan sonra günlük olağan işlerin yürütülmesi için gerekli parasal kaynakları ifade eder. Teknik açıdan dönen varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar arasındaki ilişkiye bağlıdır. Teknik açıdan dönen varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar arasındaki ilişkiye bağlıdır. Buna anlamda alış-satış sözleşmelerindeki peşin ve vade bileşimine de bağlıdır. Buna anlamda alış-satış sözleşmelerindeki peşin ve vade bileşimine de bağlıdır.

129 129 İşletmelerde Kapasite Gündüz Bir işletmenin belli bir dönemde üretebileceği mal, hizmet miktarıdır. Üretilen mal veya hizmetin niteliğine göre değişik birimlerle ölçülür. Bir işletmenin belli bir dönemde üretebileceği mal, hizmet miktarıdır. Üretilen mal veya hizmetin niteliğine göre değişik birimlerle ölçülür. Örneğin; metre, metre kare, metre küp, ton, kg, adet, kw vb. Örneğin; metre, metre kare, metre küp, ton, kg, adet, kw vb. Mevcut üretim faktörlerini akılcı ve rasyonel kullanarak üretimi gerçekleştirmek önemlidir. Mevcut üretim faktörlerini akılcı ve rasyonel kullanarak üretimi gerçekleştirmek önemlidir.

130 130 Kapasite Kullanımı Ve Sorunları Kapasite kullanım oranı arttıkça maliyetler azalır. (Ancak işçilik maliyetleri artabilir.) Kapasite kullanım oranı arttıkça maliyetler azalır. (Ancak işçilik maliyetleri artabilir.) Aynı işletmede farklı kapasite ölçütleri kullanılabilir. Aynı işletmede farklı kapasite ölçütleri kullanılabilir. Kardemir Ton/Yıl (Dönem) Kardemir Ton/Yıl (Dönem) Kok Fabrikası Metreküp/Yıl Kok Fabrikası Metreküp/Yıl Çeşitli kapasite kavramları vardır. Çeşitli kapasite kavramları vardır.

131 131 Çeşitli kapasite kavramları Maksimum ( Planlanan) Kapasite Adet/Yıl Ton /Yıl Teorik Kapasite Gerçek Kapasite (Normal Kapasite) Adet/Yıl Ton/Yıl (Pratik Kapasite) Kullanılan Kapasite Adet/Yıl Ton/Yıl Fiili Kapasite Atıl Kapasite Adet/Yıl Boş/Aylak Kapasite

132 132 OPTİMUM KAPASİTE: Maliyetlerin en düşük, üretim miktarının en yüksek ve üretilen mal ve hizmetlerin satılabildiği kapasitedir. OPTİMUM KAPASİTE: Maliyetlerin en düşük, üretim miktarının en yüksek ve üretilen mal ve hizmetlerin satılabildiği kapasitedir. Kullanılan Kapasite Kullanılan Kapasite Kapasite Kullanım Oranı = Kapasite Kullanım Oranı = Gerçek Kapasite Gerçek Kapasite = = % 95 = = % KKO = = 0,75 KKO = = 0,

133 133 İşletmelerde Büyüklük Ölçütleri Sayısal (somut) Ölçütler Sayısal (somut) Ölçütler –Personel sayısı –Kullanılan ham/ilk madde –Harcanan enerji –Satış miktarı/tutarı –Sermayesi –Aktif değerleri (Varlıkları) »Yatırımlar »Makine-Teçhizat, Fiziki Tesisler »Arazi - Arsa (alan)

134 134 Sayısal olmayan (soyut) ölçütler Sayısal olmayan (soyut) ölçütler –Yönetim şekli –Ürünlerin hitap ettiği çevre (bölge, ülke, uluslar arası) –Sahiplerin nitelikleri (bir kişi, küçük bir grup, büyük bir grup) –Aynı alandaki işletmelerle yapılan mukayese –Farklı alandaki işletmelerle yapılan mukayese

135 135  Her bir ölçüt tek başına yanıltıcı olabilir (Örneğin, ileri teknoloji ile az işçi çalıştırma gibi).  Bu nedenle, birden çok ölçütü birlikte kullanan bir değerleme daha anlamlı olabilir.

136 136 İŞLETMELERDE BÜYÜME Değişen şartlarda ayakta kalmak için, yeni teknolojiler araştırmak ve yeni yatırımlar yapmak gerekir Değişen şartlarda ayakta kalmak için, yeni teknolojiler araştırmak ve yeni yatırımlar yapmak gerekir Kardemir’in teknolojiyi yenileyememesi, Erdemir’in yenilemesi. Kardemir’in teknolojiyi yenileyememesi, Erdemir’in yenilemesi.

137 137 Büyümeden Amaç Büyümeden Amaç Ölçek ekonomisinden yararlanarak, kar maksimizasyonu ya da sosyal paydaşların (işletme ilgililerinin) beklentilerinin yerine getirilmesinde maksimizasyonu sağlamak. Ölçek ekonomisinden yararlanarak, kar maksimizasyonu ya da sosyal paydaşların (işletme ilgililerinin) beklentilerinin yerine getirilmesinde maksimizasyonu sağlamak.

138 138 BÜYÜMENİN YÖNLERİ 1.Yatay Büyüme: Aynı işte büyüme. Aynı işi yapan işletmelerin birleşmesi. Örn; birden fazla konfeksiyon işletmesinin birleşmesi. 2.Dikey Büyüme: Aynı işin (üretimin) farklı aşamalarında büyüme. Dikey büyüme iki yönlüdür.

139 139  Geriye Doğru Dikey Büyüme -Konfeksiyon fabrikasının kumaş ve iplik fabrikası kurması/alması. iplik fabrikası kurması/alması. -Otomobil fabrikasının lastik fabrikası kurması/alması. fabrikası kurması/alması.  İleriye Doğru Dikey Büyüme -İplik kumaş konfeksiyon –Lastik otomobil –Satış mağazaları oluşturma

140 Çapraz Büyüme: Hem yatay hem de dikey büyümenin birlikte olması

141 141 Hukuki Yapıyı Etkilemeyen Hukuki Yapıyı Etkileyen Centilmenlik Anlaşması Tröstler KonsorsiyumlarHoldingler Karteller Tam Birleşmeler Konsernler BÜYÜMENİN ŞEKLİ

142 Centilmenlik Anlaşmaları: Rekabeti kaldırmak ya da lehlerine çevirmek için anlaşma. Vazgeçme durumunda müeyyide uygulanmaz.

143 Konsorsiyumlar (iş ortaklıkları - Joint Venture): (iş ortaklıkları - Joint Venture): Belli bir iş için kurulan ortaklıklar. Genellikle büyük çaplı taahhüt işlerinde, farklı uzmanlık gerektiren işlerde işbirliği yapma şeklinde olur Ör, Baraj, Boğaziçi Köprüleri, Metro inşaatı vb. Ör, Baraj, Boğaziçi Köprüleri, Metro inşaatı vb.

144 Karteller:  Aynı alanda çalışan benzer mal/hizmet üreten işletmelerin veya üreticilerin, pazarda tekel sağlayarak güç birliği oluşturmak amacıyla, aralarındaki rekabeti azaltmak ya da kaldırmak için anlaşmalarıdır.  Ekonomik bağımsızlık nispeten korunmaktadır.

145 145 Miktar Karteli: Üretim/satış miktarını belirleme OPEC Fiyat Karteli:Fiyatı belirleme (ortak fiyat uygulama) OPEC Bölge Karteli: Pazar paylaşımı (ulusal/uluslar arası) Satın Alma Karteli:Girdileri, ortak temin etme. Ölçek ekonomisi!

146 Konsernler:  Kartelin daha az işletme ile oluşturulması. İlişkiler daha yoğun olduğundan ekonomik bağımsızlık azdır ya da kaldırılmıştır.  Kartel gibi piyasaya yönelik olmaktan çok iç bünyeye yöneliktir.  Maliyeti azaltmak öncelikli amaçtır.

147 147 KARTELKONSERN Rekabeti azaltmaya yönelik Maliyeti azaltmaya yönelik Pazarlamaya yönelik Yönetim, Finans, Üretim ve Teknik Desteğe yönelik Çok işletme vardır Az işletme vardır Ekonomik bağımsızlık kısmen var Ekonomik bağımsızlık kısmen yok

148 148 Örneğin, Erdemir – İsdemir birleşmesi buna bir ölçüde örnektir. Erdemir; İsdemir’i almış ve ona teknik, finansal, yönetsel açılardan destek ve iyileştirme sağlamıştır.

149 Tröstler: İki ya da daha fazla işletmenin tekelci güç oluşturmak amacıyla hukuki bağımsızlıklarını yitirerek, sermaye ve yönetimlerini birleştirmeleridir. Karteller gibi genellikle aynı malı üreten işletmeler arasında olur. Karteller gibi genellikle aynı malı üreten işletmeler arasında olur. Ancak dikey tröstlerde vardır. Ancak dikey tröstlerde vardır.

150 150 Oy Tröstleri(voting): Hisse senetlerini ele geçirilerek yönetime hakim olma şeklinde olur. Oy Tröstleri(voting): Hisse senetlerini ele geçirilerek yönetime hakim olma şeklinde olur. Kaynaşma Tröstleri (füzyon): Aynı işi yapmak amacıyla birleşme. Kaynaşma Tröstleri (füzyon): Aynı işi yapmak amacıyla birleşme.

151 151 Yatırım Tröstleri: Finansman kuruluşlardır. Karlı işletmelerin hisse senetlerini ellerinde tutarlar. Küçük tasarruf sahiplerine daha az riskli ve daha istikrarlı kar payı ödeyen hisse senetleri satarlar. Küçük tasarruflar, faizden daha fazla kar payı ödenerek ekonomiye kazandırılmış olur. Yatırım Tröstleri: Finansman kuruluşlardır. Karlı işletmelerin hisse senetlerini ellerinde tutarlar. Küçük tasarruf sahiplerine daha az riskli ve daha istikrarlı kar payı ödeyen hisse senetleri satarlar. Küçük tasarruflar, faizden daha fazla kar payı ödenerek ekonomiye kazandırılmış olur.

152 Holdingler:  Aynı ya da farklı iş kollarındaki işletmelerin (yavru şirketler) bir başka işletme (ana şirket) tarafından satın alınmasıdır. Ana şirket üretim ve pazarlama ile ilgilenmez. Yavru şirketlerin stratejilerini saptar ve denetler. Ayrıca finansman sıkıntılarına yardımcı olur.  %51 ya da % ile bir şirket denetlenebilir. Diğer hisseler dağınık ise (atomize olmuşlarsa)

153 153  Oy tröstünde, iş kolu aynıdır. Burada aynı ya da farklı olabilir.  Ayrıca oy tröstü üretim ve pazarlama alanında faaliyet gösterirken, holdingler yönetim ve finans ağırlıklı çalışır. (Küçük yatırımcı için yatırım tröstlerinin yaptığını yapar) 2.3. Tam Birleşme (Merger): Büyük bir işletmenin bir veya daha fazla işletmeyi satın almasıdır.

154 154 Büyümenin Kısıtlılıkları Üretim ve yönetim yükünün artması buna karşın çalışanların ve yöneticilerin kapasitesinin sınırlı olması büyümenin sınırlandırılmasını gerektirir Üretim ve yönetim yükünün artması buna karşın çalışanların ve yöneticilerin kapasitesinin sınırlı olması büyümenin sınırlandırılmasını gerektirir Çalışanların sayıca çoğalması, sosyal ilişkileri azaltarak, sosyal sorunlara neden olabilir Çalışanların sayıca çoğalması, sosyal ilişkileri azaltarak, sosyal sorunlara neden olabilir Aşırı organizasyonun (örgütlenmenin); hantallık, üretememe, pahalıya üretme gibi sakıncaları olmaktadır. Ne organizasyon … Aşırı organizasyonun (örgütlenmenin); hantallık, üretememe, pahalıya üretme gibi sakıncaları olmaktadır. Ne organizasyon …

155 155 Kamu oyunun ve kamu yönetiminin dikkatini çekme ve eleştirilere konu olma. Kamu oyunun ve kamu yönetiminin dikkatini çekme ve eleştirilere konu olma. Örneğin Windows, Uzan grubu …. Örneğin Windows, Uzan grubu …. Piyasa şartlarının değişmesi ve zorlaması, esnek çalışma yeteneğiyle krize daha dayanıklı, krizi daha iyi yönetebilen küçük işletmeleri avantajlı kılmış ve önemini artırmıştır Piyasa şartlarının değişmesi ve zorlaması, esnek çalışma yeteneğiyle krize daha dayanıklı, krizi daha iyi yönetebilen küçük işletmeleri avantajlı kılmış ve önemini artırmıştır

156 156 Büyümenin ölçütü ve şeklinin doğru seçilememesi bazen küçülme ve yok olmayı doğurabilir. Büyümenin ölçütü ve şeklinin doğru seçilememesi bazen küçülme ve yok olmayı doğurabilir. Ör, Kardemir özelleştirme sonrası ani büyüme çabalarından geri adım atmıştır. Karliman, Kar TV, Kartur vb. şirketleri tasfiye etmiştir. Ör, Kardemir özelleştirme sonrası ani büyüme çabalarından geri adım atmıştır. Karliman, Kar TV, Kartur vb. şirketleri tasfiye etmiştir.

157 157 TEŞEKKÜRLER TEŞEKKÜRLER

158 YÖNETİM 158

159 Yönetim 3.1. Tanımı ve Önemi 3.1. Tanımı ve Önemi 3.2. Kapsamı ve Düzeyleri 3.2. Kapsamı ve Düzeyleri 3.3. Yönetsel Gücün Kaynağı 3.3. Yönetsel Gücün Kaynağı 3.4. Yönetici ve Yöneticinin Özellikleri 3.4. Yönetici ve Yöneticinin Özellikleri 3.5. Yöneticinin Sorumlulukları 3.5. Yöneticinin Sorumlulukları 3.6. Müteşebbis ve Lider 3.6. Müteşebbis ve Lider 3.7. Yönetim İşlevleri/Fonksiyonları 3.7. Yönetim İşlevleri/Fonksiyonları 3.8. Yönetimin Gelişimi 3.8. Yönetimin Gelişimi

160 YÖNETİMİN TANIMI ve ÖNEMİ GELENEKSEL ANLAMDA  GELENEKSEL ANLAMDA  Başta insan olmak üzere, tüm örgütsel kaynakların, örgütsel amaçlar doğrultusunda iş birliği ve uyum içerisinde çalıştırılmasıdır. Örgütsel kaynakların, örgütsel amaçlar için sistematik örgütlenmesidir.

161 161  İNSANCIL ANLAMDA  İnsanın, İnsan tarafından, İnsani amaçlar için, İnsanca yönlendirilmesidir.

162 162  STRATEJİK ANLAMDA  Geleceği beklemek yerine; geleceği şekillendirmek, geleceği yönetmektir.   Kısaca  FÜTZ + Rakipler   F =FırsatlarÜ = Üstünlükler   T =TehditlerZ = Zayıflıklar   (Gelişmeye açık yönlerimiz)

163 163  Yönetimin Özü Yönetim beşeri bir süreçtir. Başkaları vasıtasıyla amaçlara ulaşma Veya Başkalarına iş gördürme becerisidir.

164 164  YÖNETİMİN ÖNEMİ VE GÖREVİ  Mikro Ölçekte Önemi “Burada hepimiz denizci erleriz” dedi, genç Temel. “Yani yelken açmak için el ele mi verelim” diye cevap verdi, Dursun. “Yelken açabiliriz, fakat rotayı kim tayin edecek?”   Yönetimin Özü Karar Verme ile ilgilidir.   Yönetimim tüm düzeylerinde ve işlevlerinde karar verme vardır.

165 165  Bu durum Makro Ölçekte de Önemlidir Uygarlık düzeyi ile yönetim anlayış ve uygulamaları arasında doğrusal bir ilişki vardır. İyi yönetilen toplumlar daha kalkınmış (refah düzeyi yüksek), özgür ve barış içindedirler. Hindistan Pakistan örneği vs...

166 166 Makro ve mikro boyut birbirini etkiler Makro-Mikro ilişkiler Tabancanın menziline göre atış yapmak. Herkes ya da her kurum kendi ölçeğinde elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışmalı ve bunu da coşku ile (iç ve dış müşteri memnuniyeti) yapmalı

167 167  3. Yönetimin Kapsamı ve Düzeyleri Yönetim; En küçüğünden, Aile – İşletme gibi, En büyüğüne kadar, Devlet – Uluslararası örgütler gibi, Tüm örgütlerde geçerli ve gerekli bir işlevdir. Kamu ve özel sektör ayırımı çok anlamlı değildir.

168 168  Yönetimin Düzeyleri Üst (Stratejik) Düzey (Tepe Yönetim) Orta (Yönetsel) Düzey (Fonksiyonel Yönetim) Alt (Eylemsel) Düzey (Birinci Kademe Yönetim)

169 169 Üst Üst Düzey Düzey Orta Düzey Orta Düzey Alt Düzey Alt Düzey Çalışanlar Çalışanlar

170 YÖNETSEL GÜCÜN KAYNAĞI Mülkiyet (araç,bilgi, teknoloji) farklılığı, bireyler toplumlar arası farklılığın (eşitsizliğin) nedenidir. Yöneten-Yönetilen ayırımının temelinde mülkiyetin oluşturduğu denetim yetkisi farkı yatar.

171 171 Yaşamını sürdürmek için gerekli besin maddesine sahip olanlar, olmayanlar üzerinde egemenlik kurar. Baltası olanlar (teknoloji farkı) fazla besine sahip olacak ve fazlalık depolanacaktır.

172 172 Karınca kışı geçirecek besine sahip olmayan Ağustos böceği üzerinde denetim gücüne dolayısıyla yönetme yetkisine sahip olmaktadır. Altın kural, kuralı altını olan koyar. Güçlü olan yönetir. En önemli güç, bilgidir. Bilgi, teknoloji, üretim, satış, ekonomik güç

173 173 En önemli güç, bilgidir. Yönetme yeteneği + Güç Yönetimin kaynağı güçtür ancak Yönetsel gücün kaynağı da önemlidir.

174 174  ZORBALIK;  ZORBALIK; Diktatörlük, her türlü gücü (ekonomik, siyasi, askeri vs.) zorbaca kullanmak  DİN;  DİN; Dini değerleri kullanarak yönetme, orta çağda kilise ve Osmanlıda halifelik gibi

175 175  HALK VE YASALAR;  HALK VE YASALAR; Halktan yetki alarak, halkı, halk adına, yasalar çerçevesinde yönetme. Halkın ihtiyaçlarını giderme/karşılama Halkın ihtiyaçlarını giderme/karşılama Yönetici bir ağaca benzer, kökü halktır. Ağaç kökünden güç alır. Ağacın kökleri ne kadar iyi olursa, destek verirse, ağaç ta o kadar iyi olur.

176 YÖNETİCİ VE YÖNETİCİLERİN TEMEL ÖZELLİKLERİ YÖNETİCİ YÖNETİCİ  Beşeri Unsuru İçeren Tanıma Göre Yetki ve sorumluluk alanında bulunan (emrine verilmiş bulunan) bir grup insanı belirli bir takım amaçlara ulaştırmak için işbirliği ve uyum (ahenk) içinde çalıştıran kimsedir. Başkaları aracılığıyla iş gören ve başarıya ulaşan kimsedir.

177 177 Beşeri ve Maddi unsurları içeren Tanıma Göre Belirli bir zaman sürecinde, bir takım amaçlara ulaşmak için insan ve diğer örgütsel kaynakları (para, malzeme, hammadde, makine, demirbaş vb.) işbirliği ve uyum içinde çalıştıran kimsedir.

178 178  Sistem ve Durumsallık yaklaşımlarına göre Belirli bir zaman sürecinde, Sürekli değişen ve çok yönlü etkileşim içinde bulunan çevresel koşulları altında Belirli bir takım amaçları gerçekleştirmek üzere Maddi ve beşeri üretim faktörlerini uyumlu bir şekilde bir araya getiren ve çalıştıran kimsedir.

179 179  YÖNETİCİLERİN TEMEL ÖZELLİKLERİ Entelektüel Özellikleri (Entelektüel=Aydın) Entelektüel Özellikleri (Entelektüel=Aydın) Genel Kültür Mantıklılık Analiz ve Sentez Ruhu Sezgi ve Hayal Gücü Muhakeme Yeteneği Düşüncelerini açık seçik ifade edebilme Düşüncelerini konu ve sorunlara odaklaştırabilme yeteneği

180 180 Karakter Özellikleri Karakter Özellikleri Akıl ile Duygu Arası Denge (Objektiflik Subjektiflik arasındaki uyum) Uyumluluk (Değişken koşullara ve değişik kişilikteki insanlara uyum gösterebilme Dikkatlilik İhtiyatlılık (Aşırı-hesapsız riske girmeme) Girişkenlik (Hesaplı risk alma) Hafıza gücü (Önemli olay, kişi, ayrıntı vb. değişkenleri hatırlayabilmek) Dinamiklik (Sorunları yerinde ve zamanında izleme ve önlem alma)

181 181 Azim ve Sebatkarlık (Tehlike ve güçlükler karşısında yılmamak, mücadeleyi bırakmamak) Tertiplilik ve Düzenlilik Yöntemlilik (Sistemlilik) Süratlilik Ciddilik

182 182 Sosyal Özellikleri Sosyal Özellikleri Dış görünüşü ve Giyim Kuşamı ile çevresinden kabul görmelidir. Gruba hitab edebilme yeteneği olmalıdır İş disiplini olmalıdır (İyi yöntem ve alışkanlıkları özendirmeli, kötü alışkanlıklara müsaade etmemelidir) Ekibini iyi tanımalı ve onları yeteneklerine göre çalıştırmalı ve işbirliğine önem vermelidir.

183 183 Kişi ve sorunların özelliğine göre ve dengeli hareket edebilmelidir. Bilgi, Beceri, Deneyim, Adalet vb. özellikleri ile çevresinde etkili ve ikna gücü olan bir kimse olarak tanınmalıdır.

184 184  Sahip olması Gereken Yönetsel Beceriler Kavramsal Beceriler: Kavramsal Beceriler: Örgütü çevrenin etkileşimli bir parçası olarak algılayabilmesi. Üst kademe yöneticilerde daha önemli Beşeri (İnsansal) Beceriler: Beşeri (İnsansal) Beceriler: Uyumlu çalışma, astları motive etme, onlara liderlik etme vb. Her kademede gerekli Teknik Beceriler: Teknik Beceriler: İş yöntemleri, gerekli araç- gerecin kullanımı vb. Alt kademe yöneticilerde önemli

185 185 Bir Örnek: Bir Örnek: Saygın bir firmada üst yönetim, işe girmek isteyen ve yükselmek isteyen yönetici adaylarına bir soru sorar ve soruya en uygun cevabı veren kişileri işe alırlar veya terfi ettirirlermiş. Bu soruda doğru veya yanlış cevap diye bir şey yok, sadece düşünce sistemi önemli. Soru şu: Karanlık ve yağmurlu bir gece, yağmur yağıyor, fırtına var, gök gürlüyor ve siz sabaha karşı 02.00' de tek başınıza ıssız bir yolda araba ile gitmektesiniz. Arabanız,sizden başka bir kişi daha alabilecek şekilde iki kişilik. Biraz ilerde otobüs durağında 3 kişi bekliyor.

186 186 Birincisi bir doktor, sizi daha önce geçirdiğiniz kalp krizinden kurtarmış. İkinci kişi, çok yaşlı ve hasta neredeyse ölmek üzere olan birisi. Üçüncüsü, hayatinizin rüyası, her zaman tanışmak için can attığınız birisi. Hava gittikçe kötüleşiyor ve arabanızda sadece bir kişiye yer var. Böyle bir durumda ne yapardınız? Soruyu iyice düşünün ve en iyi cevabı verin.

187 YÖNETİCİLERİN SORUMLULUKLARI Ekonomik Sorumluluk Ekonomik Sorumluluk Ahlaki Sorumluluk Ahlaki Sorumluluk Toplumsal Sorumluluk Toplumsal Sorumluluk

188 188 EKONOMİK SORUMLULUKLAR EKONOMİK SORUMLULUKLAR Yararlı ekonomik faaliyetler gerçekleştirmeye odaklanmaktır. * Toplumun ihtiyacı olan mal ve hizmetlerin üretilmesi * İş olanaklarının artırılması ve istihdam sağlama * Sürekli gelişme * Çalışanlara yüksek ücret ve iyi iş koşulları (Sosyal imkanlar) sağlama * vb.

189 189 AHLAKİ SORUMLULUK AHLAKİ SORUMLULUK Kötü işler yamaktan kaçınmayı ifade eder. * Zimmet * Rüşvet verme ve alma * Fiyat anlaşmalarına girme (Kartel vb. organizasyonlardan kaçınma) * Ürünleri yanlış tanıtma * Müşterileri kandırma * Kişisel sorumluluk ve örnek olma * vb.

190 190 TOPLUMSAL SORUMLULUK TOPLUMSAL SORUMLULUK Toplumun refahını geliştirme veya refaha zarar vermeme – –Çevreye duyarlı olma – –Optimum kaynak kullanımı – –Aşırı kar isteğinden kaçınma – –Sosyal ve kültürel etkinlikler vb.

191 191 ETİKLE İLGİLİ ÇEŞİTLİ GÖRÜŞLER

192 192 İŞ HAYATININ VE TOPLUMSAL DÜZENİN KURALLARINA UYMAK İŞ HAYATININ VE TOPLUMSAL DÜZENİN KURALLARINA UYMAK GÜVEN VERMEK, KÖTÜ ÖRNEK OLMAMAK, ÖRNEĞİN,YOLSUZLUK YAPMAMAK GİBİ GÜVEN VERMEK, KÖTÜ ÖRNEK OLMAMAK, ÖRNEĞİN,YOLSUZLUK YAPMAMAK GİBİ İŞBİRLİĞİ VE BERABERLİK ZORUNLU İKEN BUNU BECEREMEMEK; İŞBİRLİĞİ VE BERABERLİK ZORUNLU İKEN BUNU BECEREMEMEK; EKONOMİK, TOPLUMSAL SİYASAL VB. SORUNLARIN TEMELİDİR. (Kemal TOSUN) EKONOMİK, TOPLUMSAL SİYASAL VB. SORUNLARIN TEMELİDİR. (Kemal TOSUN) ALACAĞINA ŞAHİN, BORCUNA KARGA OLMAMAK ALACAĞINA ŞAHİN, BORCUNA KARGA OLMAMAK FAKİRLİĞİN ÖNLENMESİ VE HERKESE ASGARİ YAŞAM DÜZEYİNİN SAĞLANMASINA ÇALIŞMAK FAKİRLİĞİN ÖNLENMESİ VE HERKESE ASGARİ YAŞAM DÜZEYİNİN SAĞLANMASINA ÇALIŞMAK

193 193 İş ahlakı Siyasetin kanı: servet, hayatı: satvettir Zebun-kuş Avrupa bir hak tanır ki kuvvettir. M. Akif Ersoy M. Akif Ersoy Satvet: Ezici kuvvet, hışım ve şiddetle saldırıp almak. Zebun-kuş: Düşkünleri ezen, zalim, gaddar Sözde Soykırım yasasına karşılık fransa parlamentosuna ithaf olunur. ( )

194 194 Hayat yardımlaşmadan ibarettir. Hayat yardımlaşmadan ibarettir. Mücadeleden değil. Mücadeleden değil. İşbirliği ve beraberlik zorunlu iken bunu becerememek; İşbirliği ve beraberlik zorunlu iken bunu becerememek; Ekonomik, toplumsal siyasal vb. Sorunların temelidir. Ekonomik, toplumsal siyasal vb. Sorunların temelidir. Kemal TOSUN Kemal TOSUN

195 195 YÖK eski başkanı, eski rektör, kamu görevlileri etik kurulu başkanı Prof. Dr. Mehmet Sağlam, YÖK eski başkanı, eski rektör, kamu görevlileri etik kurulu başkanı Prof. Dr. Mehmet Sağlam, Türkiye’de sadece siyasetin değil, diğer toplumsal kurumların da etik kurallara ihtiyacı olduğunu söyledi. Türkiye’de sadece siyasetin değil, diğer toplumsal kurumların da etik kurallara ihtiyacı olduğunu söyledi. “Siyaset ve Etik” sempozyumunda konuşan Sağlam, ahlaki değerler açısından “özel alanda farklı, kamuda farklı değerlerin gözlendiğine” dikkat çekti. “Siyaset ve Etik” sempozyumunda konuşan Sağlam, ahlaki değerler açısından “özel alanda farklı, kamuda farklı değerlerin gözlendiğine” dikkat çekti.

196 196 “Sadece siyaset ve siyaset adamlarının etik kurallara uyması mı toplumu düzene sokacak? “diye soran Sağlam, sözlerini şöyle sürdürdü; “Sadece siyaset ve siyaset adamlarının etik kurallara uyması mı toplumu düzene sokacak? “diye soran Sağlam, sözlerini şöyle sürdürdü; “Bugün sadece kamu görevlilerinin mi Etik kuralara ihtiyacı var? Bugün bunların dışında bu toplumun, yargının etik kurallara ihtiyacı yok mu? Bugün yargıda etik kurallara uyuluyor diyebilir miyiz? “Bugün sadece kamu görevlilerinin mi Etik kuralara ihtiyacı var? Bugün bunların dışında bu toplumun, yargının etik kurallara ihtiyacı yok mu? Bugün yargıda etik kurallara uyuluyor diyebilir miyiz? Özerk kurumlar, üniversiteler, silahlı kuvvetlerin etik kurallara ihtiyacı yok mu? Vakıfların, sivil toplum kuruluşlarının, özel sektörün, ihracatçının ihtiyacı yok mu? Özerk kurumlar, üniversiteler, silahlı kuvvetlerin etik kurallara ihtiyacı yok mu? Vakıfların, sivil toplum kuruluşlarının, özel sektörün, ihracatçının ihtiyacı yok mu?

197 197 Kamu, özel, sivil, asker, yargı, yasama, bunlarla birlikte birtakım şartlar yerine getirilmedikçe sosyal hayatın etik hale dönemeyeceği açıktır. Kamu, özel, sivil, asker, yargı, yasama, bunlarla birlikte birtakım şartlar yerine getirilmedikçe sosyal hayatın etik hale dönemeyeceği açıktır. Sadece siyasetin değil diğer toplumsal kurumların da etik kurallara ihtiyacı vardır.” Sadece siyasetin değil diğer toplumsal kurumların da etik kurallara ihtiyacı vardır.” Prof. Dr. Edibe Sözen, konuşmasında etik ve ahlak arasındaki farkı ortaya koymuştur. Ahlakı, “İç muhasebe, Yaratanla aramızda ilişki, modern dünyaya meydan okuyan bir düzenek” olarak tanımlayan Sözen, etiğin modern dünyanın olgusu olduğunu söyleyerek, “Etik, toplum ve insan arasındaki düzeni oluşturur, yenilikçi tarafı daha fazladır” dedi. Prof. Dr. Edibe Sözen, konuşmasında etik ve ahlak arasındaki farkı ortaya koymuştur. Ahlakı, “İç muhasebe, Yaratanla aramızda ilişki, modern dünyaya meydan okuyan bir düzenek” olarak tanımlayan Sözen, etiğin modern dünyanın olgusu olduğunu söyleyerek, “Etik, toplum ve insan arasındaki düzeni oluşturur, yenilikçi tarafı daha fazladır” dedi.

198 198 Sözen, etik ve ahlak belirleyicilerinin özneler olduğunu belirterek,” Bugünün özneleri de sermayedarlar ve medya sahipleridir dedi. Dünya, eylemleriyle sermayedarlar ve medya sahiplerinin üzerinden gidiyor” dedi. Sözen, etik ve ahlak belirleyicilerinin özneler olduğunu belirterek,” Bugünün özneleri de sermayedarlar ve medya sahipleridir dedi. Dünya, eylemleriyle sermayedarlar ve medya sahiplerinin üzerinden gidiyor” dedi. Bir siyasi hareketin toplumsal olaylara eğildiği ölçüde siyasal etiğe sahip olduğunu vurgulayan Sözen, insan hakları, değerler, demokrasi gibi meselelerin de siyasal etiğin zorlamasıyla ortaya çıktığını ve kendine yer bulduğunu ifade etti. Bir siyasi hareketin toplumsal olaylara eğildiği ölçüde siyasal etiğe sahip olduğunu vurgulayan Sözen, insan hakları, değerler, demokrasi gibi meselelerin de siyasal etiğin zorlamasıyla ortaya çıktığını ve kendine yer bulduğunu ifade etti.

199 199 Sözen, siyasal etiğin bazen başkaldırıya dönüştüğünü ve yenilikçi olduğunu, bazen de olguları normalleştirebileceğini dile getirerek, “Bir toplumda sadece egemen güçleri egemen görmek de siyasal etikte sorun olduğunu gösterir” dedi. Sözen, siyasal etiğin bazen başkaldırıya dönüştüğünü ve yenilikçi olduğunu, bazen de olguları normalleştirebileceğini dile getirerek, “Bir toplumda sadece egemen güçleri egemen görmek de siyasal etikte sorun olduğunu gösterir” dedi.

200 200 ODTÜ Fen Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ahmet İnam ise toplumun ahlakını belirleme sorumluluğu alan siyasal erkin önemine dikkat çekerek, “Bizim adımıza karar alanlar toplumun ahlaki karakterini belirliyor demektir” dedi. ODTÜ Fen Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ahmet İnam ise toplumun ahlakını belirleme sorumluluğu alan siyasal erkin önemine dikkat çekerek, “Bizim adımıza karar alanlar toplumun ahlaki karakterini belirliyor demektir” dedi. Demokratik sürecin nasıl işlediğine ve işlemesi gerektiğine değinen İnam, temsiliyet, katılım, denetleme ve iletişim unsurlarının demokratik süreçteki önemini vurguladı. Demokratik sürecin nasıl işlediğine ve işlemesi gerektiğine değinen İnam, temsiliyet, katılım, denetleme ve iletişim unsurlarının demokratik süreçteki önemini vurguladı.

201 201 Ahlakı “hiç rüşvet yemedi, verdiği sözleri tuttu” gibi dar anlamda anlamamak gerektiğini belirten İnam şunları kaydetti: Ahlakı “hiç rüşvet yemedi, verdiği sözleri tuttu” gibi dar anlamda anlamamak gerektiğini belirten İnam şunları kaydetti: “Çoğumuzun göremediği ahlaksızlıklar vardır. “Çoğumuzun göremediği ahlaksızlıklar vardır. Bilgi, toplumun gelişmesi için gerekliyse ve siz kullanamıyorsanız ahlaksızsınız. Bilgi, toplumun gelişmesi için gerekliyse ve siz kullanamıyorsanız ahlaksızsınız. Toplumdaki hayatın canlanmasını engelleyen her şey ahlaksızlıktır. Toplumdaki hayatın canlanmasını engelleyen her şey ahlaksızlıktır. Yeni oluşumları, buluşları engelliyorsanız o da ahlaksızlıktır. Yeni oluşumları, buluşları engelliyorsanız o da ahlaksızlıktır. Gizli, görünmeyen, kripto ahlaksızlar var toplumda.” Gizli, görünmeyen, kripto ahlaksızlar var toplumda.”

202 202 Topkapı Müzesi Müdürü Prof. Dr. İlber Ortaylı da tarihte objektivite değil, etik ve ahlak olduğunu söyledi. Topkapı Müzesi Müdürü Prof. Dr. İlber Ortaylı da tarihte objektivite değil, etik ve ahlak olduğunu söyledi. Tarih yazımında farklı değerler bulunduğunu belirten Ortaylı, tarihçi etiğinin tek şartının yazılan tarihe konu olan insanlarla ilişki kurmak olduğunu söyledi. Tarih yazımında farklı değerler bulunduğunu belirten Ortaylı, tarihçi etiğinin tek şartının yazılan tarihe konu olan insanlarla ilişki kurmak olduğunu söyledi. Tarihçilikte en önemli noktanın, karşı tarafı dinlemek olduğunu belirten Ortaylı, “Bu, bugün Türk düşüncesinde yok dedi. Tarihçilikte en önemli noktanın, karşı tarafı dinlemek olduğunu belirten Ortaylı, “Bu, bugün Türk düşüncesinde yok dedi. Ortaylı,Türkçe’de “etik” yerine “iffet” kelimesinin kullanılmasını da önerdi. Ortaylı,Türkçe’de “etik” yerine “iffet” kelimesinin kullanılmasını da önerdi.

203 MÜTEŞEBBİS (GİRİŞİMCİ) VE LİDER Müteşebbis: Müteşebbis: Üretim faktörlerini bir araya getirerek, iktisadi mal ve hizmetlerin üretimi ve pazarlanması için gerekli şartları oluşturan kişidir. Un, yağ ve şekeri (emek, sermaye ve doğal kaynaklar) tedarik edip helvayı yapan (mal ve hizmetler oluşturan) ve pazarlayan kişidir.

204 204 Başarılı Girişimcinin Özellikleri Başarı İsteği Risk Alma Kararlı Olma Çok yönlü olma İş bitirici olma Kendine Güvenme Esneklik ve Katılık Bağımsız Davranabilme Sürekli, Sistemli ve Disiplinli Çalışma Sorunları hızlı ve Pratik Çözebilme vb.

205 205 Lider (Önder): Lider (Önder): Bir grup insanı belirli amaçlar etrafında toplayabilme ve bu amaçları gerçekleştirebilmek için onları harekete geçiren bilgili ve yetenekli kişidir. Liderlik türleri Baskıcı Lider Demokratik (Katılımcı) Lider Serbestiyetçi Lider Durumsal Lider Değişimci ve Reformist Lider (Dönüşümcü?) İş bitirici Lider vb.

206 206 Liderlik, Liderlik, sosyal gruplarda ortaklaşa bir vizyon, başarı duygusu, başarma gücü, anlamlı hedefler ve üstün başarı sağlayan, sosyal ve bireysel kalitedir. Lider ve Grupta, etkin liderlik uygulamalarına olanak sağlayacak bilgi, beceri ve deneyim potansiyelleri önemlidir. Demokratik - Katılımcı, Reformist, Durumsal ve İş bitirici liderlik önem kazanmıştır Demokratik - Katılımcı, Reformist, Durumsal ve İş bitirici liderlik önem kazanmıştır

207 207 İnsanlara öncülük etmek için, yanlarında yürü çünkü en iyi liderler varlıkları hissedilmeyenlerdir. Daha az iyisi insanların hayran olup övdükleridir. Daha da az iyisi insanların korktukları ve kötü insanların bile nefret ettikleridir.

208 208 En iyi liderlerin işi tamam olduğunda insanların diyecekleri şey şudur “Bunu biz yaptık”. Lao-Tsu Lao-Tsu

209 YÖNETİM FONKSİYONLARI (YÖNETİM İŞLEVLERİ) Genel Olarak Yönetimin 5 işlevi vardır. 1. Planlama1. Planlama1. Planlama 2. Örgütleme2. Uygulama2. Örgütleme 3. Uygulama3. Kontrol3. Uygulama4. Kontrol 5. Koordinasyon

210 210 PLANLAMAÖRGÜTLEME KOORDİNASYON KONTROL YÜRÜTME

211 PLANLAMA Çeşitli planlama tanımlarından bazıları: Çalışma takvimini önceden belirten bir analizdir. Geleceğin değerlendirilmesi ve ona göre gerekli önlemlerin alınmasıdır. Geleceği önceden kestirmek, yani bir faaliyeti yürütme esnasında değil, önceden kararlaştırmaktır. Neyin, ne zaman, nerede, nasıl, neden kim tarafından yapılacağının önceden kararlaştırılması sürecidir. Belirli bir amacın gerçekleştirilmesi için gerekli en uygun hareket şeklinin önceden belirlenmesidir.

212 212 Planlamanın Evreleri Amaçların ve başarı standartlarının tespiti Amaçlara ulaştıracak alternatiflerin tespiti (oluşturulması) Alternatiflerin mukayesesi Uygun alternatifin seçilmesi

213 213 Planda Bulunması Gereken Özellikler Açık ve geçerli bir hedefe yönelik olmalıdır. Hayali unsurlar içermemelidir. Değişen şartlara uyum gösterecek şekilde esnek olmalıdır. (Dinamik Planlama) Amaç birliği, iş birliği, fikir birliği içinde dengeli (bölümler/konular) ve koordineli olmalıdır. Devamlılık olmalıdır. Bir plan bitmeden diğeri devreye girmelidir. En az maliyetle uygulanabilmelidir.

214 214 Plan Türleri (İçeriğine göre) Plan Türleri (İçeriğine göre) Program: Planın uygulama adımlarını (ayrıntılarını) içerir. Program: Planın uygulama adımlarını (ayrıntılarını) içerir. Bütçe:Planın ya da programın parasal olarak ifade edilmesi Bütçe:Planın ya da programın parasal olarak ifade edilmesi Plan - Program - Bütçe Sistemi (PPBS) Plan - Program - Bütçe Sistemi (PPBS) Proje: Programın kesin çizgilerle birbirinden ayrılan bölümleridir. Proje: Programın kesin çizgilerle birbirinden ayrılan bölümleridir. Plan Türleri (Süresine göre) Plan Türleri (Süresine göre) Kısa Vadeli Planlar (1 Yıldan az) Kısa Vadeli Planlar (1 Yıldan az) Orta Vadeli Planlar (1-5 Yıl arası) Orta Vadeli Planlar (1-5 Yıl arası) Uzun Vadeli Planlar (5 yıl ve daha fazla) Uzun Vadeli Planlar (5 yıl ve daha fazla) (Stratejik Planlar) (Stratejik Planlar)

215 215 Planlamaya Karşıt Görüşler Ek maliyet yükler Gereğinden çok plana (geleceğe) odaklanma sonucu mevcut durumun gözden kaçırılması Alt düzey yöneticilerin girişim güçlerini ve inisiyatif kullanmalarını sınırlar Planlama süresi uzadıkça doğru tahmin zorlaşır, süre kısalınca beklenen yarar sağlanamaz. Bu durumda optimum süreyi bulmak önemli ancak zordur. Görünmez el teorisi …

216 216 ŞEFİM BEN DUVAR USTASIYIM Sayın Şefim, iş kazası tutanağına Planlama Hatası diye yazmıştım. Bunu yeterli görmeyerek ayrıntılı anlatmamı istemişsiniz. Olaylar şöyle olmuştur: Bildiğiniz gibi ben bir duvar ustasıyım. İnşaatın 6. Katındaki işim bitince yaklaşık 250 kg olarak tahmin ettiğim artan tuğlaları aşağıya indirmek için bir varil buldum. Ona sağlam bir ip bağladım.

217 Kata çıktım. İpi bir çıkrıktan geçirdim. Ucunu aşağıya saldım. Tekrar aşağıya indim ve ipi çekerek varili 6. Kata çıkardım. İpin ucunu sağlam bir yere bağladım. Yukarıya çıktım ve bütün tuğlaları varile doldurdum. Sonra aşağıya indim ve bağladığım ipin ucunu çözdüm.

218 218 İpi çözmemle beraber birden kendimi havalarda buldum. Ben 70 kiloyum. 250 kg’ lık varil hızla aşağıya düşerken beni havalara çekti. Heyecan ve şaşkınlıktan ipi bırakmayı akıl edemedim. Yolun yarısında dolu varille çarpıştık. Sağ iki kaburgam bu sırada kırıldı.

219 219 Yukarıya varınca iki parmağım çıkrığa sıkıştı. Parmaklarım bu sırada kırıldı. Yere çarpan varilin dibi çıktı, tuğlalar etrafa saçıldı ve varil hafifledi. Ben süratle aşağıya inmeye başladım. Yolun yarısında varille çarpıştık. Sol bacağımın kaval kemiği bu sırada kırıldı.

220 220 Can havliyle ipi bırakmayı akıl ettim. Başımı kaldırıp yukarıya baktığımda boş varilin süratle üzerime geldiğini gördüm. Kafatasımın da böyle çatladığını sanıyorum. Bayılmışım. Gözümü hastanede açtım...

221 221 FARELERİN TOPLANTISI   Bir gün fareler bir araya gelirler ve başlarına gelen musallat olan bir kediden kurtulma planları yaparlar. Pek çok fikir öne sürerler. Hiçbiri kabul görmez. En sonunda genç bir fare kedinin boynuna bir çan asmayı önerir. Böylece kedi kendilerine yaklaşırken farkına varacak ve kaçabileceklerdi. Bu öneri fareler tarafından alkışlarla onaylanır.

222 222   Bu arada bir köşede sessizce onları dinlemekte olan yaşlı bir fare ayağa kalkar ve bu önerinin çok zekice olduğunu, başarılı olacağından hiç kuşkusu olmadığını belirtir.   Fakat, der, Kafamı bir soru kurcalıyor. Aramızdan kim kedinin boynuna çan asacak?   DERSİMİZ; İyi bir plan yapmak ayrı, o planı gerçekleştirmek ayrıdır.

223 ÖRGÜTLEME (ORGANİZE ETME) Başta insan kaynakları olmak üzere, örgütün tüm kaynaklarının, örgütsel amaçları etkin ve verimli (optimum kaynak kullanımı ile) gerçekleştirmek için düzenlenmesidir. Hangi işi, kimin, ne zaman, nerede, hangi amaçla, hangi yöntemle ve hangi kaynakla yapacağının belirlenmesi süreci. (Ne organizasyon be....)

224 224

225 225 Örgütlerde Bölümlere Ayırma Bölümlere Ayırmada Kullanılan Ölçütler İşlevlere (Fonksiyonlara) Göre Bölge Esasına Göre Ürün Esasına Göre Müşteri Esasına Göre Üretim İşlemlerine Göre Matriks Örgüt Yapısı Karma Yapı

226 226

227 227

228 228 Örgütleme İlkeleri Örgütlerde bölümlere ayırma ile ilgili bir çok ilke vardır. Bunlardan bazıları şunlardır: İşbölümünün yararlarını dikkate alma Kontrolü kolaylaştırma Benzer faaliyetlerin birleştirilmesi Fonksiyonel ilişkiyi dikkate alma. İşin niteliği, iş süreçleri vb. açılardan birbirine benzemeyen işlerin fonksiyonel ilişki içinde oldukları bölüme bağlanması Örneğin, Pazarlama araştırmaları, reklam ve satış işlerinin Pazarlama bölümüne bağlanması

229 229 Yürütme ve Kontrolün Birbirinden ayrılması Önemli işe yüksek mevki verme İşlerin zaman açısından koordinasyonu Mevcut şartları göz önünde bulundurmak Ekonomik olmaya özen gösterme Faaliyetten en çok yararlanan bölüme bağlama Kurumsallaşmaya yönelik olma Etkin iç kontrol sistemi

230 230 Örgüt Yapıları Formel ve İnformel Örgütler Formel Yapı: Formel Yapı: Belli şekle bağlı olarak belirlenen örgüt yapısıdır. Hiyerarşik düzen, görev, yetki ve sorumluluklar yazılı biçimde tanımlanmıştır. İnformel Yapı: İnformel Yapı: Bilinçli bir dizayn sonucu olmayıp örgütle iş ilişkisinde bulunan kişiler (çalışanlar, diğer örgütlerin çalışanları vb.) arası ilişkilerin bir sonucu olarak oluşan örgüt yapısıdır. İnformel örgütler, formel örgütsel yapıyı önemli biçimde etkiler.

231 231 Merkezi ve Ademi Merkezi Örgütler Merkezi ve Ademi Merkezi Örgütler Merkezi Örgüt Yapısı Merkezi Örgüt Yapısı (Dikey Örgütlenme-Merkezden yönetim) Yetki ve kararların sistemli, istekli ve bilinçli bir şekilde tepe yönetimde toplandığı örgüt şeklidir. Formaliteler çok olduğundan işler yavaş yürür, zaman ve emek kaybı olabilir. Ayrıca alt kademelerin yetişmesi zorlaşır.

232 232 Ademi Merkezi Örgüt Yapısı:(Yatay Örgütlenme-Yerinden Yönetim): Ademi Merkezi Örgüt Yapısı: (Yatay Örgütlenme-Yerinden Yönetim): Alt kademelerin kısmen bağımsız hareket edebildiği örgütsel yapıyı ifade eder. Alt kademelere sorumluluk verildiğinden işlerin daha kolay yürütüleceği düşünülebilir. Nitelikli personele ihtiyaç vardır. Örgütlenme giderleri fazladır. Hızlı değişim sonucu yönetmelik, tüzük, iş tanımları vb. çalışma sistemini anlatan belgelerin sık sık değiştirilmesi gerekliliği maliyeti artırır.

233 YÖNELTME- YÜRÜTME (İcra, Emir-Komuta) Yöneticinin, işlerin yapılması için gerekli çalışmaları başlatması sürecidir. Güç, otorite, yetki, sorumluluk ve liderlik önemlidir. Çalışanların görevlerini elden geldiğince optimum kaynak kullanımı ile yapmalarına yöneliktir.

234 234 Yürütme Astların faaliyetlerini etkileme ve Onlara ne yapmaları gerektiğinin açık ve anlaşılır biçimde bildirilmesi ile ilgilidir. Bu bildirimlere emir ve/veya talimat denilmektedir. Talimatlar Yazılı ve Sözlü Olabilir

235 235 Yazılı Talimatlar şu durumlarda yararlı olur: Fazla kişiyi ilgilendiren, genel nitelikli, uzun süreli işlerle ilgili Akılda tutulması zor konular ise Kritik şartlar varsa Talimata itiraz söz konusu olabilecekse Karşı taraf, talimatı aldığını inkar etme durumu varsa vb.

236 236 Sözlü Talimatlar: Yüz yüze veya telefonla Daha net açıklama şansı vardır. Daha etkilidir denilebilir. Karşı tarafın hoşlanmayacağı şekilde söylememek Elektronik imza ve elektronik ortamdan talimat veya bilgi verme!

237 237 İyi Talimatın Özellikleri Yerine getirilebilir ve makul olmalı Açık ve anlaşılır olmalı Kesin olmalı Zamanında verilmeli Kırıcı olmayan biçimde olmalı Gerekçeli veya açıklayıcı olmalı Yapacak olanların bilgi, deneyim ve yetenekleriyle orantılı olmalı Hiyerarşik yapı içerisinde olmalıdır Bir ast birden fazla üstten talimat almamalı

238 238 Yürütmenin Etkinliği ile İlgili Konular Yürütmenin Etkinliği ile İlgili Konular Kişileri ve kaynakları iyi tanıma Sürekli kontrol izlenimi verilmemeli Danışma önemlidir Ayrıntılara takılmamalı Ödül ve Ceza Sistemi olmalıdır Takım ruhu ile çalışma

239 239

240 KONTROL (DENETİM) VE GERİ BİLDİRİM Kontrol, diğer işlevlerin neyi, nasıl ve ne ölçüde başardığını araştırmaktır. Kontrol işlevinin temel odağı uygulama sonuçlarının planlanan duruma uygunluğunun belirlenmesidir. Planlama ile kontrol arasında yakın bir ilişki vardır. (Kağıtlar mideme dokunuyor onun için...) Önleyici denetim de oldukça önemlidir. Testiyi kırmadan önce ….

241 241 DENETİM SÜRECİ DÖRT AŞAMADAN OLUŞUR Standartların belirlenmesi Gerçekleşenlerin izlenmesi Standartlarla gerçekleşenlerin mukayesesi Pozitif ve negatif geri bildirim Düzeltici önlemlerin ivedilikle alınması ve uygun ödüllerin zamanında verilmesi

242 242 Denetim Sürecinde Önemli Konular Objektif değerleme Uygun ve dengeli ödül ve ceza sistemi Örgütsel iletişim Motivasyon Örgütsel yapı Bilgi sistemleri ile koordinasyon Beşeri yön (Çok önemli) Liderlik tipi

243 243 İşletmede Önemli Kontrol Alanları İnsan kaynakları Kontrolü Dış çevre faktörlerinin kontrolü Üretim Kontrolü Yönetim Kontrolü (Direkt, Faaliyet, Sorumluluk) Finansal kontrol

244 KOORDİNASYON (EŞGÜDÜM) Faaliyetler, insanlar, bölümler, araçlar, süreçler vb. unsurlar arasında uyumun sağlanmasıdır. KOORDİNASYON (Çanakkale’de İngilizler tarafından askerlerin ve silahlarının ayrı gemilere konması....)

245 245 Koordinasyonun İşlevleri Ortak amaçlar İş birliği ve dayanışma Eş zamanlı çalışma (Senkronizasyon)

246 246 Koordinasyon Türleri Dikey Koordinasyon Yatay Koordinasyon Çapraz Koordinasyon Bölüm İçi Koordinasyon (Alt-alt koordinasyon) İşletme İçi Koordinasyon (Alt koordinasyon) Dış Koordinasyon (Üst koordinasyon)

247 247 Koordinasyonda Kullanılan Yöntemler Yetkiye dayanılarak Komiteler aracılığıyla Amaçlar, stratejiler ve kurallar belirlenirken Etkin iletişim Ödül sistemi Gönüllü katılıma fırsat verme

248 248 Hiçbir yönetim işlevi diğerinden daha önemli değildir. Hiçbir yönetim işlevi diğerinden daha önemli değildir. İşlevlerin bileşimi görevden göreve değişse de, örgütsel amaçlara ulaşmak bakımından her fonksiyonun ayrı ayrı katkısı olduğu bir gerçektir. İşlevlerin bileşimi görevden göreve değişse de, örgütsel amaçlara ulaşmak bakımından her fonksiyonun ayrı ayrı katkısı olduğu bir gerçektir. Bu nedenle yönetim işlevlerini, örgüt amaçlarının elde edilebilmesi için en uygun şekilde uygulamak gerekir. Bu nedenle yönetim işlevlerini, örgüt amaçlarının elde edilebilmesi için en uygun şekilde uygulamak gerekir.

249 YÖNETİMİN GELİŞİMİ 2.1. Bilimselleşmeden Önceki Dönem 2.2. Klasik Teoriler 2.3. Neo Klasik Teoriler 2.4. Modern Yaklaşımlar 2.5. Güncel Yaklaşımlar

250 250 Tarihi süreç içinde yönetimin gelişimini 2 başlık altında toplamak mümkündür. Bilimsel yönetim öncesi dönem Yönetimin bilimselleşmesi

251 BİLİMSELLEŞMEDEN ÖNCEKİ DÖNEM Bilimsel yönetim öncesi dönem iki başlık altında incelenebilir Bilimsel yönetim öncesi dönem iki başlık altında incelenebilir İlk Çağda (M.Ö M.S. 375) Orta ve Yeni Çağda ( )

252 252 Bu dönemde yönetim, Düşünürlerin görüşlerini belirtmeleri ve/veya Devlet adamlarına öğüt vermeleri vb. şeklinde olmuştur. (Baransel, 102) Bunlarla ilgili örnekler aşağıda sunulmuştur.

253 253 KONFÜÇYÜS’ÜN 6 TEMEL İLKESİ – M.Ö. 5. YY Yönetici örgütünü iyi tanımalıdır. Kararlarında tarafsız, pratik ve uzlaştırıcı olmalıdır Hizmette örgüt yararını esas almalı, kayırma ve partizanlıktan (yandaşlıktan) kaçınmalıdır. Yöneticiler örgüt işleri ile sürekli ilgilenmelidir.

254 254 Çalışanların ekonomik gücünü yükseltmek ve mutluluklarını sağlamak yönetimin görevidir. Bütün bunların istenen biçimde işlemesi; dürüst, yetenekli ve bencil olmayan bir personel kadrosunun oluşturulmasına bağlıdır.

255 255 Konfüçyüs’ün diğer görüşleri Ast, üste karşı dürüst olmalıdır. Ast ve üst verilen sözde durmalıdır. (Yazdığını yap, yaptığını yaz.) Üst, yönettiklerinin güvenini ve sevgisini kazanmalıdır. İnsanlar korku ve baskı ile itaate zorlanırsa,

256 256 Yöneten-Yönetilen arasındaki: * Bağ kopar * İşler zorlaşır * Ahlak sarsılır * Nefislerde fesat meydana gelir (Çay konusu...)

257 257 DİĞER ÖNEMLİ DÜŞÜNÜRLER’DE YÖNETİM Sokrat, Eflatun ve Aristo’ya göre; YÖNETİM  Daha mutlu bir hayata gidişte bir araçtır.

258 258 ORTA ve YENİ ÇAĞDA YÖNETİM

259 259 MEVLANA ( ) BİLGİ, MAL, MEVKİ VE GÜÇ, KÖTÜ KARAKTERLERİN ELİNDE FİTNE, İHTİLAF VE KAVGA OLUR. İŞLERİ EHLİNE VERMEK GEREK. BEKRİ MUSTAFA...

260 260 SAINT THOMAS ( ) Yöneticiler zor ve şiddet kullanırsa, iktidar meşruiyetini yitirir. Toplumun ya da yönetilenlerin istek ve iradesi dışında kalır. Yönetim yasalar çerçevesinde olmalıdır. İktidar yasaya zorlayıcı gücü sağlarken, Yasa da iktidara meşruiyetini verir ve İktidarı kaba kuvvet gösterisi olmaktan kurtarır.

261 261 DANTE ALIGHIERİ ( ) Toplumun düzene kavuşması ancak kralın başa geçmesi ile olur. Yani düzeni sağlayacak bir yöneticinin olması gereklidir. Toplumun amacı barış içinde özgürce yaşamaktır. Bu ise evrensel krallık ile sağlanabilir. AB’nin temelleri !?

262 262 İBN-İ HALDUN ( ) Bütün zenginliklerin kaynağı üretimdir. (Mal ya da Hizmet) Üretimin işbölümü ve uzmanlaşma esasına göre (optimum kaynak kullanımı ile) yapılabilmesi, Yönetimin kalitesine bağlıdır.

263 263 İnsanın tabiatında kötülük etme ve başkalarının hakkına el uzatma huyu vardır. Bu nedenle toplum içinde insanları birbirine karşı korumak, hak ve adaleti sağlamak gerekir. Bunun için toplumsal yaşamı düzenleyici bir otoriteye ihtiyaç vardır. (Yönetimin kaynağı!) Laik bir siyaset ve devlet yönetiminin gerekliliğini savunmaktadır.

264 264 Yönetenler devletin (örgütün-kurumun) imkanlarını olabildiğince kendileri ve yandaşlarına harcayarak dejenere olurlar, Böylece devlette-örgütte çöküş başlar. Zenginliğin kaynağı devlete yakın olmaktır. Yani her alanda etkin ve verimli çalışan büyük örgütlere sahip olmaktır.

265 265 Günümüzde, yakın gelecekte dünyayı devletlerin değil büyük şirketlerin yöneteceği yönündeki tahminler buna destek vermektedir. Şehir hayatı ve uygar yaşam, insanı tembelleştirmekte ve ahlakını bozmaktadır.

266 266 KOÇİ BEY (17. YÜZYIL) Yöneticiler bilgili kişilere danışmalı ve kadrosunu iyi tanımalıdır. Kendi aile bireylerini yönetime karıştırmamalı, işleri ehil olanlara vermelidir.

267 267 NICCOLO MACHIAVELLI ( ) Prens ve Hükümdarlara; Astlarının beşeri birer varlık olduklarını ve Onlara bu gerçeğe göre davranmalarının daha uygun olacağı gerçeğini belirtmiştir

268 268 YÖNETİMİN BİLİMSELLEŞMESİ (20. yy)   Klasik Yaklaşımlar (Teoriler)   Neo-Klasik/Davranışsal Yaklaşımlar   Çağdaş Yaklaşımlar   Güncel Yaklaşımlar

269 ’lar 2.2. KLASİK TEORİLER 1910’lar Bilimsel Yönetim Yaklaşımı Bilimsel Yönetim Yaklaşımı TAYLOR  Kişisel Düzey – İş Dizaynı Yönetim Süreci Yaklaşımı Yönetim Süreci Yaklaşımı FAYOL  Örgütsel Düzey Örgüt Dizaynı FAYOL  Örgütsel Düzey - Örgüt Dizaynı Bürokrasi Yaklaşımı Bürokrasi Yaklaşımı WEBER  Toplumsal Düzey – Toplum Dizaynı WEBER  Toplumsal Düzey – Toplum Dizaynı

270 270 Taylor’un Gözlemleri Sanayide çalışan işçilerin ekonomik olarak çalıştırılmadığını gözlemlemiştir. Bunun iki asıl nedeni vardır. Gereksiz hareketler, karmaşık yöntemler en basit işlerin yapımını bile güçleştiriyor ve enerji ve zaman israfına yol açıyordu. Zaman esasına göre çalışma, verimi düşürmekteydi. Birim zamanda gerekli hareketlerin yanı sıra gereksiz hareketlerin de yapılması, üretimi azaltmakta ve işçinin yorulmasına neden olmaktadır.

271 271 Taylor’un Önerileri Gelişigüzel çalışma yerine bilimsel çalışma Başıbozukluk yerine uyum (Koordinasyon) Kişisellik yerine yardımlaşma (Takım ruhu) Düşük verime razı olmama, yüksek verim Tüm çalışanların verimlilik için eğitilmesi Bir örnek, bir işçi günde yaklaşık 12,5 Ton yükleme yaparken, Taylor’un teşvik ve bilimsel yöntem uygulamaları ile günde 45 Ton yükleme yapmaya başlamıştır. Üretim % 400 artmış, ücretler ise % 60 artmıştır.

272 272 Fayol’un Görüşleri Taylor’un iş ve işçi ağırlıklı etütlerinden daha kapsamlı olan örgütün geneli üzerinde çalışmalar yapmıştır. Fayol’a göre örgütlerin faaliyetleri altı grupta ele alınmalıdır. Bunlar: Teknik işler Ticari işler Finansal işler Muhasebe işleri (+ İstatistik) Güvenlik işleri ve Yönetim işleri

273 273 Fayol’a göre en önemli iş Yönetim işleridir. En uygun örgütsel yapı, yapılan işe göre belirlenmelidir. İşler, bölümler ve yapısal düzenlemeler rasyonel olmalı, tekrarlardan kaçınılmalıdır. Yetki devri gereklidir. Bir sistem dahilinde amaç birliği sağlanmalıdır. Üst amaç, alt amaçlar vb Düzen ilkesi önemlidir. İş yeri ve araç gereçlerin düzenli ve tertipli olması.

274 274 Weber’in Görüşleri Bürokrasi günlük dilde kullanılan; işlerin geciktirilmesi, bugün git yarın gel anlayışının aksine bir örgütlenme biçimini ifade etmektedir. Genel anlamda, dağınık toplumsal faaliyetleri rasyonel ilkelere uygun olarak düzenleme sürecidir. İşletme açısından, geniş guruplar halinde bir fabrikada çalışan insanlar, belli bir büyüklüğü aştıktan sonra rasyonel ilkelere uygun olarak örgütlenip yönetilmelidir.

275 275 Yönetim için en önemli şey, girdilerin çıktılara dönüşmesi sürecinde en ekonomik yolun izlenmesidir. Yapılacak işlerle ilgili kurallar baştan belirlenmeli ve kesinlikle uyulmalıdır. Terfi işlemeleri; bilgi, beceri, deneyim ve bunların sonucu elde edilecek somut başarılara göre yapılmalıdır.

276 276 KLASİKLERİN GENEL DEĞERLENDİRMESİ Kişisel ve örgütsel verimi artırmak amacıyla, insanın bir makine gibi çalıştırılacağı varsayımına dayanır Bu nedenle kesin kuralları vardır. Yani katılık hakim olup, esneklik yoktur Örgüt ve örgüt çalışanlarının veriminin artması için insanı makine gibi gören bir anlayış

277 NEO-KLASİK TEORİLER -1930’lar (Davranışsal -İnsan İlişkileri) (Davranışsal -İnsan İlişkileri) ÖNDERLİK ARAŞTIRMASI (K. Lewin) 1. Grup Baskıcı Önder Verim  Kalite  2. Grup Serbestiyetçi Önder Verim  Kalite  3. Grup Demokratik Önder Verim  Kalite 

278 278 HAWTHORNE ARAŞTIRMASI Elton MAYO ve ekibi tarafından 10 yılı aşan süre, bir fabrikada HİPOTEZ: Fiziki şartlardaki iyileştirme verimi artırır. SONUÇ: Hipotez doğrulanamamıştır. Buna göre; başarı için fiziki koşullardaki iyileştirmenin zorunlu olmadığı, sosyal ve psikolojik faktörlerin (insani değerlerin) önemli olduğu ortaya çıkmıştır. Kısaca; insan unsuru ve insani değerler ön plana çıkmıştır.

279 279 YANKEE CITY ARAŞTIRMASI Sosyal Antropolog W.L. Warner tarafından 1947 yılında yapılmıştır Ayakkabı üretiminde makineleşme, kalifiye ve yaşlı işçileri yarı kalifiye işçi durumuna düşürmüştür. Bu durum onların, fabrika içinde ve dışında ilişki ve sosyal statülerini de sarsmış ve mutsuz olmalarına neden olmuştur. Üretim teknolojisindeki değişiklik, büyük şirketlerin mülkiyet ve yönetime talip olmaları sonucu, işletmenin mülkiyeti üzerinde de değişiklikler oluşturmuştur.

280 280 Bu durum karşılıklı ilişkileri (bağlılık ve dayanışmayı) olumsuz yönde etkilemiştir. İşçilerin işe, işverene ve işletmeye karşı tutum ve güvenleri önemli ölçüde sarsılmış ancak kendi aralarındaki dayanışma güçlenmiştir. Çevre halkı, küçük sanayiciler ve polis tarafında da desteklenen grevler oluşmuştur. Oysa fabrikayı alanlar böyle küçük bir yerde grevler olmayacağını düşünmüşlerdi. Hakimiyetin sendikaya geçmiştir.

281 281 Bu araştırma; teknolojik ve sosyal sistemlerde meydana gelen değişmelerin İnsanların davranışlarını etkilediğini Değişimde insanın toplum içindeki prestij, statü ve ilişkilerinin dikkate alınması gerektiğini Değişim sürecinde insanla ilgili bu tür olumsuzlukların yaşanmaması için Planlı Değişimin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ayrıca söz konusu değişikliklerin, sanayileşmenin şeklini ve fonksiyonunu değiştirdiğini de göstermiştir.

282 282 HARWOOD İMALAT İŞLETMESİ ARAŞTIRMASI Konfeksiyon sektöründe çalışan bir işletmedir 2. Dünya savaşının sonunda gerçekleştirilmiştir. Model değişikliği dönemlerinde; işçi şikayetleri, işe geç gelme, devamsızlık ve işten ayrılmaların artması ve bunlara bağlı olarak üretimin azalması sorunlarına çözüm aranıyordu Üç ayrı gruptan oluşan deneklere üç farklı yöntem uygulandı

283 Grup (Kontrol Grubu): 1. Grup (Kontrol Grubu): Uygulanmakta olan üretim yönteminin aynısı uygulanmıştır. 2. Grup (Temsilciler Grubu): 2. Grup (Temsilciler Grubu):Model değişikliklerinin tasarım ve uygulanması bir grup temsilci aracılığıyla yapılmaktaydı. Temsilciler işçiler adına kararlara katılmaktaydı. 3. Grup (İşçiler grubu): 3. Grup (İşçiler grubu): Model değişikliği, modellerin oluşturulması ve üretimi ile ilgili kararlar ve uygulama işçiler tarafından yapılmaktaydı.

284 284 Sonuçlar: 1. Grupta mevcut sorunlar yaşanmıştır. 2. Grupta mevcut sorunlar oldukça azalmıştır. 3. Grupta mevcut sorunlar daha kısa sürede azalmıştır. İşçilerin karara katılmalarının üretim üzerinde olumlu sonuçlar oluşturduğunu göstermektedir.

285 285 TAVİSTOCK ENSTİTÜSÜ ARAŞTIRMASI TAVİSTOCK ENSTİTÜSÜ ARAŞTIRMASI 2-8 kişiden oluşan işçi grupları birleştirilerek kişiden oluşan yeni gruplar kurulmuştur. Küçük gruptaki statüsünü, rolünü ve yakın arkadaşını kaybeden işçilerin, yöneticilere ve gruplarına karşı bağlılık, sevgi ve ilgileri azaldı. Mutsuzluk, monotonluk ve verimsizlik oluşmuştur.

286 286 Ortak duygular yönünden bağdaşan ve asgari müştereklerde anlaşabilen iş gruplarının oluşumunu engelleyen teknolojik ve yönetsel gelişmeler ve değişimler İşçiler üzerinde örgütsel başarıyı olumsuz yönde etkileyecek psikolojik sorunların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.

287 287 DAVRANIŞŞALYAKLAŞIMIN GENEL DEĞERLENDİRMESİ Başarı için insan unsurunu anlamak ve ona değer vermek gereklidir, ancak yeterli değildir. Delikli demirin vurmazı olmaz, Ardına geçip de göz uydurmalı; Şu insanoğlunun kanmazı olmaz, Özünü bilip de söz uydurmalı

288 288 “Milletin evlatları bir sürü gibi değil, şanlı ve şerefli insanlar olarak şan ve şerefe yöneltilebilir.” K. Atatürk

289 289 Genel olarak Klasiklerin baskıdan yana Neo Klasiklerin de Serbestlikten yana olduğu söylenebilir. Baskıcı ve Serbestiyetçi yönetime açıklama: Ben de size getirdiğim çaylara... Benim benim devam et.... Bir ÖRNEK olay... X çekilir misin yavrum. (Çekilmez) X çekil oradan..... (çekilir) ??

290 290 NEO KLASİK YAKLAŞIMLA İLGİLİ KURAMSAL GÖRÜŞLER Örgütlerin insan davranışına etkilerinin açıklanmasına (nasıl, neden) yönelik görüşlerdir. Douglas McGregor’un X ve Y Kuramı George V. Homans’ın İnsan Grubu Yaklaşımı Chris Argyris’in Olgunlaşma Kuramı Rensis Likert’in Yönetim Sistemleri Yaklaşımı Kurt Lewin’in Güç Alanı Analizi

291 291 Douglas McGregor’un X ve Y Kuramı Yöneticilerin insan davranışlarını etkileyen faktörlere ilişkin varsayımlardır.

292 292 X TeorisiY Teorisi Vasat insan işi sevmez ve elinden geldiğince işten kaçmaya çalışır Vasat insan işten nefret etmez, iş başarı ve tatmin kaynağıdır. İnsanlar yönetilmeyi tercih eder, sorumluluktan kaçar Şartlar sağlandığında yönetime katılır, sorumluluk alır İnsanlar bencildir, kendi çıkarları önceliklidir. Bu nedenle sıkı denetim gereklidir İşi ve iş arkadaşlarını severse oto kontrol sistemi ile örgüte yararlı olur

293 293 İnsanlara alışkanlıkları kolay geldiğinden, yeniliklere direnirler Örgütsel sorunların çözümünde yenilikçilik yetenekleri geniştir. İnsanlar çok zeki olmadığından kolayca kandırılabilir ve maddi ödüllerle motive edilir Çağdaş örgütler aşırı uzmanlaşmaya dayalı çalıştığından, kısıtlı yetenek kullanımı vardır. Önemli olan yapılması gereken İŞ’ tir Önemli olan işi yapacak İNSAN’ dır. İnsan sıkı ve yakından kontrol edilmelidir İnsan uzaktan kontrol edilmelidir

294 294 George V. Homans’ ın İnsan Grubu Yaklaşımı Örgütsel başarıyı ve yöneticileri önemli ölçüde etkileyen, informel (biçimsel olmayan) güçlü iş gruplarının (güçlü bağlılıklarının) nedenleri araştırılmıştır Araştırma sonucunda nedenler; işler (faaliyetler), ilişkiler ve duygular olmak üzere üç unsurda özetlenen sosyal bir modelle açıklanmıştır. Buna göre örgütler psikolojik etkileşim sürecidir.

295 295 Chris Argyris’ in Olgunlaşma Kuramı Kişinin yetki ve sorumluluk alanının artırılması, onu olgunlaştırmakta ve hem kendisi hem de örgüt için daha yararlı olmasını sağlamaktadır. Kişinin kültürü ve kişilik (karakter) değerleri olgunlaşmayı etkilemektedir. Dikey örgütlenme, bağımlılığı artırarak, olgunlaşmayı olumsuz yönde etkilemektedir. Örgütlerdeki sosyal, yönetsel ve psikolojik sorunların temelinde olgun kişiliğin gerektirdiği davranışları gösterememek yatmaktadır.

296 296 Argyris’e göre çocukluktan olgunluğa geçişte 7 evre vardır: Argyris’e göre çocukluktan olgunluğa geçişte 7 evre vardır: Kişi, her şeyi başkalarından beklemeyip aktif duruma geçer Kişi, her şeyi başkalarından beklemeyip aktif duruma geçer Başkalarına tam bağımlı olmak yerine nispi bağımsızlığa geçer Başkalarına tam bağımlı olmak yerine nispi bağımsızlığa geçer Sınırlı davranışlardan, çok yönlü davranışlara geçer Sınırlı davranışlardan, çok yönlü davranışlara geçer İşe ilgisi artar İşe ilgisi artar Davranışlar, geçmiş deneyimler ve gelecek beklentilerle etkileşimlidir Davranışlar, geçmiş deneyimler ve gelecek beklentilerle etkileşimlidir Kendine güveni oluştukça, başkalarını kendinden aşağı görmeye başlar Kendine güveni oluştukça, başkalarını kendinden aşağı görmeye başlar Kendi bilgi ve yeteneklerini tanımaya başlar Kendi bilgi ve yeteneklerini tanımaya başlar

297 297 Rensis Likert’in Yönetim Sistemleri Yaklaşımı Örgütlerin etkinliği ile ilgili yapısal ve davranışsal faktörleri incelemiştir. Yönetici davranışları ve Yönetim sistemleri (Yönetsel yapı) ile ilgili olarak birden dörde kadar gruplandırdığı yeni bir sistem önermiştir. Sistem 1 ve sistem 2 Klasik teoriyi (X Teorisi) Sistem 3 ve Sistem 4 Neo-Klasik teoriyi (Y teorisi) ifade etmektedir.

298 298 Sistem 1  Görev yönelimli otokratik yönetim Sistem 2  Yardımsever otokratik yönetim Sistem 3  Danışmacı yönetim Sistem 4  Katılmalı yönetim Örgütsel başarı Sistem 1’den Sistem 4’e doğru artar Bu nedenle başarı için, planlı bir şekilde sistem değişimi gereklidir. En önemli kaynak insan kaynaklarıdır Onun yönetimi ise en zor ve önemli bir görevdir

299 299 Kurt Lewin’in Güç Alanı Analizi Buna göre, örgütler birbirine zıt iki ayrı gücün çatışma alanıdır. Buna göre, örgütler birbirine zıt iki ayrı gücün çatışma alanıdır. Güçlerden birincisi örgütsel amaçlara ulaşmak için kullanılan Sürükleyici güçlerdir. Güçlerden birincisi örgütsel amaçlara ulaşmak için kullanılan Sürükleyici güçlerdir. İkincisi ise sürükleyici güçlerin etkisini azaltan ve sınırlayan Kısıtlayıcı güçlerdir. İkincisi ise sürükleyici güçlerin etkisini azaltan ve sınırlayan Kısıtlayıcı güçlerdir. Bu güçler sosyal ve psikolojik baskı niteliğinde olduğundan, Bu güçler sosyal ve psikolojik baskı niteliğinde olduğundan, Bunları saptamak ve aralarındaki dengeyi sağlamak için Bunları saptamak ve aralarındaki dengeyi sağlamak için Davranış bilimleri ve psikolojiden yararlanmak önemlidir. Davranış bilimleri ve psikolojiden yararlanmak önemlidir.

300 MODERN YAKLAŞIMLAR Sistem yaklaşımı Durumsallık yaklaşımı

301 301 SİSTEM YAKLAŞIMI ’lar Karmaşık yapılı örgütsel sistemleri, ilgili oldukları alt, üst ve süper sistemle birlikte bütünlük içinde anlamaya yöneliktir. Yönetsel olaylara ve sorunlara dar kapsamlı bakmamayı gerektirir. Yönetsel sorunların çözümünde Sistem geliştirme ve Sistem tasarımı önemlidir!! Sistem geliştirme ve Sistem tasarımı önemlidir!!

302 302 DURUMSALLIK YAKLAŞIMI 1970 – 1980’li YILLAR Her örgütsel sistemin kendine özgü bir yapısı ve çevresi olduğunu anlamaya yöneliktir. Örgütlerin değişik yapıları ve işleyiş durumları; değişik yönetim teknik ve davranışlarını gerektirir.

303 303 Bu nedenle tüm örgütsel sistemlere uygulanacak genel ilkeler bulmaya çalışmak yanlıştır ve gerçekte böyle ilkeler de yoktur. Yönetimde her yer ve koşulda geçerli, en iyi, tek bir yöntem yoktur. En iyi durumdan duruma değişecektir. Örgütlerin yönetiminde kullanılan kurallar evrensel olmayıp, çevresel koşullar ve yapıya göre değişiklik gösterir.

304 304 Kurallara göre yönetim anlayışından, Durumlara göre yönetim anlayışına geçilmesini öngörmektedir.

305 GÜNCEL YAKLAŞIMLAR (2000’ler) Bilgi toplumu örgütlerini karakterize eden en önemli özellik, kalıcı olmayan bir çevrede yaşamak zorunluluğudur.

306 306 Bir öğede başlayan değişim, başka öğelerde de değişimi getirmektedir. Bu ise çevresel uyumun önemini artırmaktadır. Yaşamak ve amaçlara optimum kaynak kullanımı ulaşmak için, sürekli ve hızlı değişime çabuk uyum sağlayabilmek önemlidir.

307 307 GÜNCEL YÖNETİMDE ÖNEMLİ 3 KONU GÜNCEL YÖNETİMDE ÖNEMLİ 3 KONU Bilgi Küresel rekabet İnsani değerler /İnsan Odaklılık

308 308 BAZI GÜNCEL YÖNETİM YAKLAŞIMLARI Z Teorisi Takım Çalışması Mükemmellik Yaklaşımı Şebeke Örgütler –Organizasyonlar Sanal Organizasyonlar Süreç Yenileme Kıyaslama Seri Uyarlama Öğrenen Örgütler

309 309 “Z” TEORİSİ Prof. OUCHI ’ler İnsanların daha etkin ve verimli çalışabilmeleri için nasıl yönetilmeleri gerektiğinin araştırılmasıdır.

310 310 Z teorisi, Mc Gregor’un Z teorisi, Mc Gregor’un Otoriter X Otoriter X teorisinden, Katılımcı Y teorisine geçişin Bir adım daha ilerisidir. Düşünce üreten ve TK anlayışını benimseyen bir teoridir.

311 311 “Z” TEORİSİNİN ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİ Uzun süreli istihdam Yavaş değerleme ve terfi Uzmanlaşmamış mesleki gelişme Ortak karar verme (Gruplar) Ortak sorumluluk (Gruplar) Örtülü (doğal) kontrol sistemi Bütüncü yaklaşım

312 312 TAKIM (EKİP-GRUP) ÇALIŞMASI Belli bir amacın yerine getirilmesi için bir araya gelmiş/getirilmiş, ortak değerlere, çıkarlara ve beklentilere sahip insan topluluğudur. Belli bir amacın yerine getirilmesi için bir araya gelmiş/getirilmiş, ortak değerlere, çıkarlara ve beklentilere sahip insan topluluğudur. Ortak norm (kural, ilke veya kanuna uygun durum) ve davranış ilkelerini paylaşan, Ortak norm (kural, ilke veya kanuna uygun durum) ve davranış ilkelerini paylaşan, Tecrübe, yaş, uzmanlık, güç, yetki vb. özelliklere bağlı olarak, aralarında çeşitli rol farklılaşması gerçekleştiren, Tecrübe, yaş, uzmanlık, güç, yetki vb. özelliklere bağlı olarak, aralarında çeşitli rol farklılaşması gerçekleştiren, Ortak bir amacı paylaşan, Bu amaç doğrultusunda birbirleri ile iletişim içinde olan, Ortak bir amacı paylaşan, Bu amaç doğrultusunda birbirleri ile iletişim içinde olan, Karşılıklı olarak birbirlerini etkileyen Karşılıklı olarak birbirlerini etkileyen İki veya daha fazla kişinin bir araya gelmesi ile oluşan İki veya daha fazla kişinin bir araya gelmesi ile oluşan Sosyal bir olgudur. Sosyal bir olgudur.

313 313 TAKIM; Sosyo-ekonomik dengesizliklerin bir ürünü olarak, Bu dengesizlikten zarar görenler; çalışanlar, suçlular, öğrenciler, küçük sanatkarlar ve tarımsal üreticiler ve diğer sosyal sınıflar tarafından, Bireysel yetersizlik ve güçsüzlüklerini aşmak amacıyla, yardımlaşma/dayanışma ilkelerinden hareketle, İşbirliği imkanları arayışından oluşur. Bu durumda bu takımları örgüt/kamu yararına yönetmek ya da yönlendirmek önemli olmaktadır.

314 314   TAKIM ÇOK AZ BİR SÜREDE, ÖRNEĞİN BİR DAKİKADA BİLE KURULABİLİR.   ANCAK BAŞARI GÖSTERGESİ YÜKSEK BİR TAKIM OLUŞTURMAK ve ÇALIŞTIRMAK, OLDUKÇA FAZLA ZAMAN GEREKTİRİR.

315 315 Tek başına yapılamayanı, birlikte yapılabilir hale getirmek. İmece - işbirliği – ittifak ile sinerjik etki oluşturmak Türk’lerde zebaniye gerek yok. Çünkü... Bağımsız öğelerin ortak çabaları sonucu verdikleri ürünün, bunların bağımsız girişimleri sonucu oluşturdukları toplam üründen daha çok olması.

316 316 Hayat yardımlaşmadan ibarettir. Mücadeleden değil. Yalnız taş, duvar olmaz. Bir elin nesi var, iki elin sesi var Birlikten kuvvet doğar Nerde birlik, orda dirlik. Ver elini, Karlı dağlar aşalım, Bayramlaşalım

317 317 Nerde çokluk, orada.... Nerde çokluk, orada.... (birlik olmayan çoklukla amaca ulaşılmaz) (birlik olmayan çoklukla amaca ulaşılmaz) Çatal kazık yere batmaz ! Çatal kazık yere batmaz ! Küçük kemancı Küçük kemancı

318 318 ŞEBEKE ÖRGÜTLER Şebeke örgütler, küresel ve yerel ölçekte ortak girişimler, Dışsal ilişkiler kümesi ve Biçimsel olmayan bağlarla bilgi paylaşımı şeklinde ortaya çıkmaktadırlar. Bazı özellikleri En az iki örgüt arasında uzun süreli stratejik işbirliği Bu örgütlerin yönetimleri birbirinden bağımsızdır, hiyerarşik ilişki yoktur.

319 319 Herkes kendi temel yetenekleri (En iyi bildiği işi yapma) üzerinde yoğunlaşmalıdır Dış kaynaklardan yararlanma – (Geçici istihdam) Fason üretim/Taşeron kullanma Rekabet üstünlüğü ve korunması amaçlanmaktadır. Yalın yönetim sistemi ile çalışma (Temel cankurtaran hocası: Kişiyi sudan ve suyu kişiden çıkarın)

320 320 Böylece yeni pazarlara girme, maliyetleri düşürme, yeni teknolojileri kısa sürede kullanma, yeni ürün geliştirme vb. amaçlarla formal ya da informel örgütlenmeler oluşturulabilir. Bunun sonucunda sinerjik bir güç (2+2= 5) elde edilebilir. Sinerji: Sinerji:Bağımsız öğelerin ortak çabaları sonucu verdikleri ürünün, bunların bağımsız girişimleri sonucu oluşturabilecekleri toplam üründen daha çok olduğunu belirtir.

321 321 SANAL ÖRGÜTLER Varlığı kısmen ya da tamamen, iletişim teknolojilerine bağlı olarak ortaya çıkmış olan; internete, kablolu sistemlere, telefon sistemlerine vb. bağlı olan işletme, klüp, topluluk, enstitü, kurum vb. kuruluşlardır. Aynı amaca yönelen ancak birbirinden bağımsız görevlerle yükümlü zaman ve mekan sınırlarını aşarak iletişim teknolojisi ağlarıyla birbirine bağlı insan topluluğu.

322 322 İletişimlerini ve işlerinin koordinasyonunu ileri iletişim teknolojileri aracılığıyla gerçekleştiren, coğrafi olarak geniş alana yayılmış olan örgütledir. Avantajları Uzaktan çalışma ile istihdama katkı, maliyet tasarrufu Çalışma saatlerinde esneklik Dezavantajları İzolasyon duygusunun olumsuzlukları Direkt denetim yapılmıyor olması

323 323 SÜREÇ YENİLEME Rekabet gücü yüksek, kaliteli, ucuz ve zamanında üretilmiş mal ve hizmetler için İş yöntem ve süreçlerinin köklü bir şekilde gözden geçirilmesi ve yeniden yapılandırılması.

324 324 KIYASLAMA (BENCHMARKİNG) İşletmenin gerçekleştirdiği sonuçların çeşitli değerlerle karşılaştırılmasıdır. (Önceki dönemler, sektör ortalaması, dünya ortalaması, istenen standartlar vb.) Kıyaslama kalite artırımı ve müşteri tatmini için sürekli ve sistematik olarak yapılmalıdır. Kıyaslamada kullanılan çeşitli değerler: Başka işletmeler Endüstri ortalaması ile kıyaslama

325 325 Farklı endüstrilerle kıyaslama Henry Ford mezbahada gördüğü yürüyen bandı otomobil üretimine uyarlamıştır. Dünya ölçüleri En iyilerle kıyaslama Önceki dönemler Bütçe değerleri Rakiplere ait değerler vb. Böylece basiretli (proactive) yönetim sağlanır.

326 326 SERİ UYARLAMA Daha kısa sürede, daha ucuz, daha kaliteli, müşteri isteklerini hemen dikkate alan, uygun üretim esastır. Müşteri isteklerine uygun üretim, standart ve seri üretimle çelişmektedir. Bunu telafi etmek için esnek üretim sistemi geliştirilmiştir.

327 327 Seri Uyarlamada, standart ve seri üretimden vazgeçmeden, ürünü müşterinin isteklerine göre uyarlama çabası vardır. Seri uyarlama aslında ürün tasarımlı bir pazarlama faaliyetidir. Bir takımı bozarak, ceketi ve pantolonu ayrı ayrı satma

328 328 ÖĞRENEN ÖRGÜTLER Değişime kolay uyum sağlamak yeniden yapılanmayı gerektirir Bu amaçla öğrenen örgütler yaklaşımı geliştirilmiştir Öğrenen Örgütler hem bilgiyi bulma, oluşturma, özümseme ve transfer etmede hem de, bilgiyi ürünlere, pazarlara, kararlara ve davranışlara yansıtmada yeteneklidirler

329 329 Çevredeki sürekli ve hızlı değişim, yönetim yaklaşımlarını da etkilemekte ve değiştirmektedir. Güncel yönetim yaklaşımına göre, her şey her an değişebilir. Yönetim değişim ve gelişime açık olmalıdır. Ayak dirememelidir. Planlı değişim ve güçlü olarak değişime etken olmak önemlidir. Değişim oluşturabilmek esastır. Yarının hangi yönetim yaklaşımlarını getireceği de bugünden bilinemez

330 330 TEŞEKKÜRLER …

331 ÖRGÜTLERİN İŞLEYİŞİ 331

332 1. Örgüt ve Çevre Etkileşimi 1. Örgüt ve Çevre Etkileşimi 2. Yetki ve Sorumluluk 2. Yetki ve Sorumluluk (Komuta Kurmay ve Fonksiyonel İlişkiler) (Komuta Kurmay ve Fonksiyonel İlişkiler) 3. Motivasyon 3. Motivasyon 4. İletişim 4. İletişim

333 5. Yönetim Uygulamalarıyla İlgili Çeşitli 5. Yönetim Uygulamalarıyla İlgili Çeşitli Yaklaşımlar Yaklaşımlar 5.1. Stratejik Yönetim 5.1. Stratejik Yönetim 5.2. Toplam Kalite Yönetimi 5.2. Toplam Kalite Yönetimi 5.3. Stres Yönetimi 5.3. Stres Yönetimi 5.4. Kriz Yönetimi 5.4. Kriz Yönetimi 5.5. Çatışma Yönetimi 5.5. Çatışma Yönetimi

334 ÖRGÜTLERİN İŞLEYİŞİ VE YÖNETİM UYGULAMALARIYLA İLGİLİ ÇEŞİTLİ YAKLAŞIMLAR 4.1. Örgüt ve Çevre Etkileşimi 4.1. Örgüt ve Çevre Etkileşimi 4.2. Örgüt Yapıları 4.2. Örgüt Yapıları (Formel ve İnformel Örgütler) (Formel ve İnformel Örgütler) 4.3. Merkezleşme ve Merkezleşmeme 4.3. Merkezleşme ve Merkezleşmeme 4.4. Yetki ve Sorumluluk 4.4. Yetki ve Sorumluluk (Komuta Kurmay ve Fonksiyonel İlişkiler) (Komuta Kurmay ve Fonksiyonel İlişkiler) 4.5. Örgüt Kültürü 4.5. Örgüt Kültürü 4.6. Motivasyon 4.6. Motivasyon 4.7. İletişim 4.7. İletişim

335 ÖRGÜTÜN TANIMI VE GEREKLİLİĞİ Örgüt :Bir grup insanın belli amaçlara ulaşmak için oluşturduğu sistemli faaliyetler bütünüdür.  Toplumların varlığı, ihtiyaçlarını karşılama ve sorunlarını çözebilmeye bağlıdır.  Bu ise örgütlerin varlığını gerektirir. Bu nedenle toplumsal örgütler oluşur. Bu nedenle toplumsal örgütler oluşur. Örgütler, toplumlar için hayati bir ihtiyaçtır. Örgütler, toplumlar için hayati bir ihtiyaçtır.

336 Her örgütün niteliğine göre gerçekleştirmek (ulaşmak) istediği çeşitli amaçları vardır. Her örgütün niteliğine göre gerçekleştirmek (ulaşmak) istediği çeşitli amaçları vardır. Amaçlara ulaşmak, çeşitli toplumsal kaynakların kullanılmasını gerektirir. Amaçlara ulaşmak, çeşitli toplumsal kaynakların kullanılmasını gerektirir. Bu kaynakların en uygun şekilde (optimum) kullanılabilmesi örgütlerde “Yönetimi” gerekli kılar. Bu kaynakların en uygun şekilde (optimum) kullanılabilmesi örgütlerde “Yönetimi” gerekli kılar.

337 1. ÖRGÜT VE ÇEVRE ETKİLEŞİMİ Örgüt çevresinden aldığı girdileri işleyerek yeni çıktılara, yaralı mal ve hizmetlere dönüştürür. Örgüt çevresinden aldığı girdileri işleyerek yeni çıktılara, yaralı mal ve hizmetlere dönüştürür. Bu anlamda, örgütün çevreden aldığından daha çok değeri çevreye sunarak yaşayabileceği bilinmelidir. Bu anlamda, örgütün çevreden aldığından daha çok değeri çevreye sunarak yaşayabileceği bilinmelidir. Örgüt çevre etkileşiminde üç sistem vardır. Örgüt çevre etkileşiminde üç sistem vardır. Kapalı örgütler (sistemler) Kapalı örgütler (sistemler) Kısmen kapalı örgütler (sistemler) Kısmen kapalı örgütler (sistemler) Açık örgütler (sistemler) Açık örgütler (sistemler)

338 GİRDİ Üretim Faktörleri İŞLEM Üretim Süreci ÇIKTI Mal ve Hizmetler DIŞ ÇEVRE

339 Örgütün işleyişine etki eden çevresel faktörler iki başlık altında incelenir. Örgütün işleyişine etki eden çevresel faktörler iki başlık altında incelenir. 1. Dış Çevre (Makro Çevre) 1.1 İlgili Dış Çevre1.2. Genel Dış Çevre SahiplerEkonomik Çevre YöneticilerYasal Çevre DevletSosyal Çevre Kredi KuruluşlarıUluslar arası Çevre Çeşitli örgütlerKültürel Çevre HalkAskeri Çevre DiğerDiğer

340 2. İç Çevre (Mikro Çevre) 2.1 İşlevsel İç Çevre2.2. Yapısal İç Çevre İnsan KaynaklarıAmaçlar ÜretimYapılacak İşler PazarlamaÖrgüt Kültürü FinansmanKullanılan Teknoloji YönetimYönetim Anlayışı MuhasebeRekabet ve Çatışma Ar-GeDiğer Diğer

341 2. YETKİ VE SORUMLULUK (KOMUTA KURMAY VE FONKSİYONEL İLİŞKİLER) (KOMUTA KURMAY VE FONKSİYONEL İLİŞKİLER) Örgütlerin en önemli kaynağı olan beşeri unsurun etkin ve verimli çalıştırılabilmesinde, kimin ne ile meşgul olacağını (görevleri ve kişileri) belirlemek önemlidir. Örgütlerin en önemli kaynağı olan beşeri unsurun etkin ve verimli çalıştırılabilmesinde, kimin ne ile meşgul olacağını (görevleri ve kişileri) belirlemek önemlidir. Yönetim ve Yürütme (İcra) faaliyetleri gruplandırılarak belli kişiler görevlendirilmeli Yönetim ve Yürütme (İcra) faaliyetleri gruplandırılarak belli kişiler görevlendirilmeli Kişiler arasında örgütsel amaçlar doğrultusunda uyum sağlanmalıdır. Kişiler arasında örgütsel amaçlar doğrultusunda uyum sağlanmalıdır. Üç türlü yetki ilişkisi vardır. Üç türlü yetki ilişkisi vardır.

342 Komuta Yetkisi (Hiyerarşik Yetki) Komuta Yetkisi (Hiyerarşik Yetki) Kurmay Yetkisi (Danışma/Müşavirlik yetkisi) Kurmay Yetkisi (Danışma/Müşavirlik yetkisi) Fonksiyonel Yetki Fonksiyonel Yetki

343 KOMUTA YETKİSİ (Hiyerarşik Yetki) Üstün ast üzerinde doğrudan doğruya emir verme yetkisine denir. Üstün ast üzerinde doğrudan doğruya emir verme yetkisine denir. Hiyerarşik düzen, biçimsel olarak kurulup, yöneticilere resmi müeyyideler uygulanabilir. Hiyerarşik düzen, biçimsel olarak kurulup, yöneticilere resmi müeyyideler uygulanabilir. Kumanda otoritesinin temelini teknik bilgi, yetenek ve deneyim oluşturmaktadır. Kumanda otoritesinin temelini teknik bilgi, yetenek ve deneyim oluşturmaktadır. Buna göre alt kademelere inildikçe bilgi, yetenek ve deneyim teorik olarak azalır. Buna göre alt kademelere inildikçe bilgi, yetenek ve deneyim teorik olarak azalır.

344 Komuta birliği ilkesine göre, bir ast yalnız bir üstten emir almalıdır. Komuta birliği ilkesine göre, bir ast yalnız bir üstten emir almalıdır. Bazı uygulamalar komuta birliğini bozar; Bazı uygulamalar komuta birliğini bozar; Başka bir üste bağlı asta görev verme Başka bir üste bağlı asta görev verme Görevlerin hangi üstün yetkisinde olduğunun belirsiz olması Görevlerin hangi üstün yetkisinde olduğunun belirsiz olması Bir görevin yapılmasında, sürecin karmaşıklığı ve emir-komutanın açık olmaması sonucu oluşan koordinasyon sorunları Bir görevin yapılmasında, sürecin karmaşıklığı ve emir-komutanın açık olmaması sonucu oluşan koordinasyon sorunları

345 Komuta birliği ilkesinin uygulamasında çeşitli aksaklıklar vardır. Komuta birliği ilkesinin uygulamasında çeşitli aksaklıklar vardır. İnformel yapılar ast-üst ilişkilerinde düzeni bozmaktadır. İnformel yapılar ast-üst ilişkilerinde düzeni bozmaktadır. Bütün emir ve önerilerin resmi kanallardan geçmesi zaman kaybına ve bürokrasinin artmasına neden olmaktadır. Bütün emir ve önerilerin resmi kanallardan geçmesi zaman kaybına ve bürokrasinin artmasına neden olmaktadır. Komuta birliğine aşırı bağlılık, fonksiyonel yetki gücünü zayıflatarak, ortadan kaldırabilir ve tek adam sistemini destekler. Komuta birliğine aşırı bağlılık, fonksiyonel yetki gücünü zayıflatarak, ortadan kaldırabilir ve tek adam sistemini destekler.

346 KURMAY YETKİSİ (Danışma Yetkisi) Ekonomik, sosyal, teknolojik vb. gelişmelerin hızlanması sonucu, yönetimdeki önemi atan dolaylı ve yardımcı bir unsurdur. Ekonomik, sosyal, teknolojik vb. gelişmelerin hızlanması sonucu, yönetimdeki önemi atan dolaylı ve yardımcı bir unsurdur. Komuta yetkisine sahip yöneticilere tavsiyede bulunarak danışmanlık yapma şeklindedir. Komuta yetkisine sahip yöneticilere tavsiyede bulunarak danışmanlık yapma şeklindedir. Talimat verme yetkileri yoktur. Tavsiyelerin uygulanması ihtiyaridir. Talimat verme yetkileri yoktur. Tavsiyelerin uygulanması ihtiyaridir. Danışmanlar (veya danışma hizmetleri) sundukları hizmetlerin özelliklerine göre, özel danışmanlar ve genel danışmanlar olmak üzere iki gruba ayrılır. Danışmanlar (veya danışma hizmetleri) sundukları hizmetlerin özelliklerine göre, özel danışmanlar ve genel danışmanlar olmak üzere iki gruba ayrılır.

347 FONKSİYONEL YETKİ Belirli bir faaliyet veya bir faaliyetin belirli yönleri hakkında talimat hazırlama ve talimat verme iznidir. Belirli bir faaliyet veya bir faaliyetin belirli yönleri hakkında talimat hazırlama ve talimat verme iznidir. Bu izin tepe yönetici tarafından verilir ve verilen talimat, onun tarafından verilmiş gibi kabul edilir. Bu izin tepe yönetici tarafından verilir ve verilen talimat, onun tarafından verilmiş gibi kabul edilir. Bu yetkiyi kullanan kişi, işin planlanmasından ve fiilen yapılmasından sorumludur. Bu yetkiyi kullanan kişi, işin planlanmasından ve fiilen yapılmasından sorumludur. Emir geri alınmadıkça veya değiştirilmedikçe yerine getirilmesi gerekir. Emir geri alınmadıkça veya değiştirilmedikçe yerine getirilmesi gerekir. Fonksiyonel yetki, hiyerarşik yapının etkisindedir. Fonksiyonel yetki, hiyerarşik yapının etkisindedir. Denetim ve ceza konusunda kumanda yetkisine sahiptir. Denetim ve ceza konusunda kumanda yetkisine sahiptir.

348 YETKİ SINIRLAMALARI Üç önemli yetki ile ilgili sınırlar önemlidir. Üç önemli yetki ile ilgili sınırlar önemlidir. Hiyerarşik Yetkinin sınırları Hiyerarşik Yetkinin sınırları Bilgi teknolojileri konusunda çalışanlar hiyerarşik yapıda kolayca yerleştirilemez Bilgi teknolojileri konusunda çalışanlar hiyerarşik yapıda kolayca yerleştirilemez Aşırı iş bölümü ve uzmanlaşma bazı kişileri örgütte vazgeçilmez yapar ve bu yetki kullanımını sınırlar Aşırı iş bölümü ve uzmanlaşma bazı kişileri örgütte vazgeçilmez yapar ve bu yetki kullanımını sınırlar Örgüt amaçlarına ters düşen yetkiler kullanılamaz Örgüt amaçlarına ters düşen yetkiler kullanılamaz

349 Kurmay Yetkisinin Sınırları Danışmanın yaptırım gücü olmadığından, otoritesinin kabulü isteğe bağlıdır. Danışmanın yaptırım gücü olmadığından, otoritesinin kabulü isteğe bağlıdır. Danışmanın formel bir sorumluluk taşımaması nedeniyle, tavsiyelerinin etkisi ve uyum derecesi olumsuz yönde etkilenebilir. Danışmanın formel bir sorumluluk taşımaması nedeniyle, tavsiyelerinin etkisi ve uyum derecesi olumsuz yönde etkilenebilir. Ortak sorumluluk ve paylaşım sistemin etkinliğini (yetkinin etkisini) artırabilir. Ortak sorumluluk ve paylaşım sistemin etkinliğini (yetkinin etkisini) artırabilir. Kurmayların gerçeklerden uzaklaşıp hayali projeler üretmesi de önemli bir sınırlayıcıdır. Kurmayların gerçeklerden uzaklaşıp hayali projeler üretmesi de önemli bir sınırlayıcıdır.

350 Fonksiyonel Yetkinin Sınırları Fonksiyonel yetki, hiyerarşik yetkiye sahip yöneticinin otoritesini zayıflatabilir. Fonksiyonel yetki, hiyerarşik yetkiye sahip yöneticinin otoritesini zayıflatabilir. Esnekliği olumsuz yönde etkileyebilir. Üst yönetimce görevlendirilen, fonksiyonel yetkiye sahip olan kimse, talimatları doğrudan üst yönetici gibi davranarak verme eğiliminde olabilir. Esnekliği olumsuz yönde etkileyebilir. Üst yönetimce görevlendirilen, fonksiyonel yetkiye sahip olan kimse, talimatları doğrudan üst yönetici gibi davranarak verme eğiliminde olabilir.

351 YETKİ VE SORUMLULUĞUN DENKLİĞİ İLKESİ Yöneticinin, yaptığı veya yaptırdığı işlerle ilgili olarak hesap verme zorunluluğuna Sorumluluk denmektedir. (Hesap verebilirlik) Yöneticinin, yaptığı veya yaptırdığı işlerle ilgili olarak hesap verme zorunluluğuna Sorumluluk denmektedir. (Hesap verebilirlik) Yetki ve Sorumluluk İlişkisi şöyledir: Yetki ve Sorumluluk İlişkisi şöyledir: Yetki TürüSorumluluk TipiKullanımı Yetki TürüSorumluluk TipiKullanımı HiyerarşikGenelDirekt Fonksiyonel Özel (ilgili görevle sınırlı) Endirekt KurmayDanışmaDevredilmiş

352 Yetkinin ölçülmesi mümkün olmadığından, yetki sorumluluk denkliğini objektif olarak değerlendirmek oldukça zordur. Yetkinin ölçülmesi mümkün olmadığından, yetki sorumluluk denkliğini objektif olarak değerlendirmek oldukça zordur. Örgütlerde genellikle az yetki verme (kullanma) ve çok sorumluluk taşıma sorunu vardır. Yetki az bir grupta toplanmış ve sorumluluklar aşağı doğru yayılmıştır. Örgütlerde genellikle az yetki verme (kullanma) ve çok sorumluluk taşıma sorunu vardır. Yetki az bir grupta toplanmış ve sorumluluklar aşağı doğru yayılmıştır. Bu durum yetki devri kavramını geliştirmiştir. Bu durum yetki devri kavramını geliştirmiştir.

353 YETKİ DEVRİ Belli görevlerin yerine getirilmesi için yetkinin, bir yöneticiden diğerine verilmesi, göçerilmesi veya aktarılması anlamına gelir. Belli görevlerin yerine getirilmesi için yetkinin, bir yöneticiden diğerine verilmesi, göçerilmesi veya aktarılması anlamına gelir. Yetki devri, astı yöneticiye karşı sorumlu kılar Yetki devri, astı yöneticiye karşı sorumlu kılar Yönetici astına yetki devretmekle sorumluluktan kurtulamaz Yönetici astına yetki devretmekle sorumluluktan kurtulamaz Sorumluluk devredilemez! Sorumluluk devredilemez!

354 3. Motivasyon 3. Motivasyon Motivasyon kelime anlamı olarak, isteklendirme, özendirme ve işe geçme anlamlarına gelmektedir. Motivasyon kelime anlamı olarak, isteklendirme, özendirme ve işe geçme anlamlarına gelmektedir. Motivasyon, kişilerin belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere kendi arzu ve istekleriyle davranmaları ve çalışmalarıdır. Motivasyon, kişilerin belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere kendi arzu ve istekleriyle davranmaları ve çalışmalarıdır. Motivasyon, davranış için harekete geçiren iç faktörleri ve bireyi davranışa teşvik eden dış faktörleri ifade etmektedir. Motivasyon, davranış için harekete geçiren iç faktörleri ve bireyi davranışa teşvik eden dış faktörleri ifade etmektedir. Bireysel ve örgütsel faktörler olarak da ifade edilebilir. İç faktörler (bireysel) daha önemlidir. Bireysel ve örgütsel faktörler olarak da ifade edilebilir. İç faktörler (bireysel) daha önemlidir.

355 Motivasyon, örgütün ve çalışanların ihtiyaçlarını tatminle sonuçlandıracak bir iş ortamı oluşturabilmek amacıyla, bireyin harekete geçmesi için etkilenmesi ve isteklendirilmesi süreci olarak da tanımlanabilir. Motivasyon, örgütün ve çalışanların ihtiyaçlarını tatminle sonuçlandıracak bir iş ortamı oluşturabilmek amacıyla, bireyin harekete geçmesi için etkilenmesi ve isteklendirilmesi süreci olarak da tanımlanabilir. Motivasyonda, motive etmek istenilen kişi için nelerin önemli olduğunu bilmek, sonra da kişinin isteklerine cevap verecek bir yaklaşım oluşturmak gerekmektedir. Bir çalışanın, niteliklerine uygun bir görevde ve iş ortamında çalışması ile motivasyonu arasında doğrusal bir ilişki olduğu söylenebilir Motivasyonda, motive etmek istenilen kişi için nelerin önemli olduğunu bilmek, sonra da kişinin isteklerine cevap verecek bir yaklaşım oluşturmak gerekmektedir. Bir çalışanın, niteliklerine uygun bir görevde ve iş ortamında çalışması ile motivasyonu arasında doğrusal bir ilişki olduğu söylenebilir

356 Motivasyon, insanların örgüt içinde nasıl hareket ettiğini açıklayan, örgütsel davranış ve performans üzerinde çok önemli olan bir kavramdır. Motivasyon, insanların örgüt içinde nasıl hareket ettiğini açıklayan, örgütsel davranış ve performans üzerinde çok önemli olan bir kavramdır. Örgütte motivasyon ortamı; kişiler arası ilişkiler, içsel (zati) ve dışsal unsurlar ve temel psikolojik ihtiyaçlar olmak üzere üç ilke tarafından yönetilmektedir. Örgütte motivasyon ortamı; kişiler arası ilişkiler, içsel (zati) ve dışsal unsurlar ve temel psikolojik ihtiyaçlar olmak üzere üç ilke tarafından yönetilmektedir. Motivasyon davranışın, yönelim (tercih), yoğunluk (efor) ve süre (sebatkarlık) olmak üzere üç yönünü etkileyebilir. Motivasyon davranışın, yönelim (tercih), yoğunluk (efor) ve süre (sebatkarlık) olmak üzere üç yönünü etkileyebilir.

357 Motivasyon Teorileri Motivasyon Teorileri Çeşitli …. Çeşitli ….

358 4. İletişim İnsanları birbirine bağlayan, onların sosyal bir grup halinde ve uyumlu biçimde çalışmalarını sağlayan bir bağdır. İnsanları birbirine bağlayan, onların sosyal bir grup halinde ve uyumlu biçimde çalışmalarını sağlayan bir bağdır. Bu bağ insanları;bazen yakınlaştırır, bazen de uzaklaştırır. Bu bağ insanları;bazen yakınlaştırır, bazen de uzaklaştırır. Anlaşılabilir mesajların alınması ve yollanmasıdır. Anlaşılabilir mesajların alınması ve yollanmasıdır. İletişim kısaca bilgi alış verişidir. İletişim kısaca bilgi alış verişidir. Bu anlamda iletişim; Bu anlamda iletişim; 1) Çalışanların örgütsel faaliyetlerden haberdar olmasına ve 2) Önerilerini, yönetime bildirmelerine hizmet eder.

359 Bu nedenle 1) Tüm üyeler, yetki, yetenek ve ilgi düzeyleri ile orantılı olarak bilgilendirilmelidir. ile orantılı olarak bilgilendirilmelidir. 2) Yönetim en uygun karar ve önlemleri alabilmek için gerekli bilgileri örgüt içi iletişim yoluyla toplamalı ve değerlendirmelidir. Böylece şeffaflık ve katılımcılık gerçekleşir, çalışma ortamının kalitesi artar. Böylece şeffaflık ve katılımcılık gerçekleşir, çalışma ortamının kalitesi artar.

360 İletişim örgütsel faaliyetlerin temelini oluşturur. İletişim örgütsel faaliyetlerin temelini oluşturur. Bir örgütün gücü, onun örgütlenme biçimi ve iletişim becerisi ile doğru orantılıdır. Bir örgütün gücü, onun örgütlenme biçimi ve iletişim becerisi ile doğru orantılıdır. İletişimi gereği gibi yönlendiremeyen örgütler varlıklarını sürdürmede zorlanırlar İletişimi gereği gibi yönlendiremeyen örgütler varlıklarını sürdürmede zorlanırlar Muhaberesiz, muharebe olmaz. Muhaberesiz, muharebe olmaz. YÖNETİŞİM: İletişim kurarak yönetmek YÖNETİŞİM: İletişim kurarak yönetmek

361 Çevre-Durum Fiziki ve Sosyal Çevre-Durum Fiziki ve Sosyal MesajMesajı MesajMesajı Kaynak (Gönderici)Kim Kaynak (Gönderici)Kim Hedef (Alıcı)Kime Hedef (Alıcı)Kime Kanal Ne ile Kanal Ne ile Geri-bildirimNe derece Geri-bildirimNe derece etkili etkili Olarak gönderebilmiştir. Olarak gönderebilmiştir.

362 ÇEVRE GERİ BİLDİRİM GERİ BİLDİRİM Negatif ve Pozitif Negatif ve Pozitif KAYNAK (GÖNDERİCİ) KANAL ALICI (HEDEF)

363 5. YÖNETİM UYGULAMALARI İLE İLGİLİ ÇEŞİTLİ YAKLAŞIMLAR 5.1. Stratejik Yönetim 5.1. Stratejik Yönetim 5.2. Toplam Kalite Yönetimi 5.2. Toplam Kalite Yönetimi 5.3. Stres Yönetimi 5.3. Stres Yönetimi 5.4. Kriz Yönetimi 5.4. Kriz Yönetimi 5.5. Çatışma Yönetimi 5.5. Çatışma Yönetimi

364 5. STRATEJİK YÖNETİM (1990’LAR) Generallerin sanatı iken Generallerin sanatı iken Genel müdürlerin sanatı Genel müdürlerin sanatı FÜTZ’ün rakiplerle ilişkili olarak belirlenmesi FÜTZ’ün rakiplerle ilişkili olarak belirlenmesi F : Fırsatlar F : Fırsatlar Ü : Üstünlükler Ü : Üstünlükler T : Tehditler T : Tehditler Z : Zayıf yönler (Gelişmeye açık yönler) Z : Zayıf yönler (Gelişmeye açık yönler)

365 STRATEJİK YÖNETİM Genel yönetimden önceliklidir Genel yönetimden önceliklidir Küçük işlerle değil büyük işlerle uğraşmak Küçük işlerle değil büyük işlerle uğraşmak Büyük hedeflere yönelik yönetim sistemi uygulamak önemlidir. Büyük hedeflere yönelik yönetim sistemi uygulamak önemlidir. (küçük işleri hanıma bıraktım, ben büyük işlerle ilgileniyorum.) (küçük işleri hanıma bıraktım, ben büyük işlerle ilgileniyorum.)

366  İnsancıl yönetimde insanlara,  Stratejik yönetimde de hedeflere yönelik  Yönetim sistemi uygulanmaktadır.

367  Stratejik Yönetimde  Geleceği beklemek ya da tahmin etmek gibi pasif anlamda değil  Geleceği etkilemek (yönetmek) anlamında aktif  İleriyi görmek, ileri görüşlü olmak 1 adım önde olmak 1 adım önde olmak Uygun yer ve zamanda hamle yapmak Uygun yer ve zamanda hamle yapmak (Biz cebinde gazete kağıdı olduğunu biliyoruz...?!) (Biz cebinde gazete kağıdı olduğunu biliyoruz...?!)

368 Stratejik yönetimde Stratejik yönetimde Uygun örgütsel yapı + uygun kaynak dağılımı yapmak önemlidir. Uygun örgütsel yapı + uygun kaynak dağılımı yapmak önemlidir. Stratejilerin uygulanmasında örgüt kültürü, strateji ve liderlik önemlidir. Stratejilerin uygulanmasında örgüt kültürü, strateji ve liderlik önemlidir.

369 SY, rakipleri pasifize etmeye odaklıdır. SY, rakipleri pasifize etmeye odaklıdır. Stratejik Yönetim açısından 3 tür örgüt- işletme vardır Stratejik Yönetim açısından 3 tür örgüt- işletme vardır 1. Tür işletme örneği 1. Tür işletme örneği Yüksek hızla duvara çarpmışlardır; çaresiz, hasarlı ve yaralıdırlar. Yüksek hızla duvara çarpmışlardır; çaresiz, hasarlı ve yaralıdırlar. 2. Tür işletme örneği 2. Tür işletme örneği Yüksek hızla yol alırken farları hızla onlara yaklaşan bir şeyi aydınlatmaktadır. Yüksek hızla yol alırken farları hızla onlara yaklaşan bir şeyi aydınlatmaktadır.

370 3. Tür İşletme Örneği Güneşli bir günde gezinti yapmaktadırlar, Güneşli bir günde gezinti yapmaktadırlar, Durup şöyle düşünürler: “diğerlerinin çarpacağı bir engel yapmak için çok uygun bir an” Durup şöyle düşünürler: “diğerlerinin çarpacağı bir engel yapmak için çok uygun bir an”

371 Pasifize etmek etik değildir. Çünkü başkalarını yutmak canavarlıktır. Pasifize etmek etik değildir. Çünkü başkalarını yutmak canavarlıktır. Ancak şu andaki kural budur. Ancak şu andaki kural budur. Karşı casusluk örgütü... Karşı casusluk örgütü...

372 Önce yaşamak, güçlü olunca bize zarar verenlerin zararlarını azaltmak ya da ortadan kaldırmak için çözüm yolları aramak ve uygulamak. Önce yaşamak, güçlü olunca bize zarar verenlerin zararlarını azaltmak ya da ortadan kaldırmak için çözüm yolları aramak ve uygulamak. Gücü elde tutmak. Gücü elde tutmak. İnisiyatifi elde tutmak. İnisiyatifi elde tutmak. Öncecilik, üstünlük. Öncecilik, üstünlük. Karar verme yetkisi. Karar verme yetkisi. Gerekli kararları almayı bilen kişinin niteliği. Gerekli kararları almayı bilen kişinin niteliği.

373 Ortamı boş bırakmamak Ortamı boş bırakmamak Güçlü olmak Güçlü olmak Geleceği yönetmek Geleceği yönetmek Mihnet ile koklama gül al eline süseni Mihnet ile koklama gül al eline süseni Geçme namert köprüsünden, koy götürsün sel seni, Geçme namert köprüsünden, koy götürsün sel seni, Yatma tilki yuvasında, Yatma tilki yuvasında, Aslan yerse yesin seni Aslan yerse yesin seni İnisiyatif namerde geçmemeli! İnisiyatif namerde geçmemeli!

374 Bu dalgınca yatış intihara denk, Bu dalgınca yatış intihara denk, Biraz da etrafı kollamak gerek, Biraz da etrafı kollamak gerek, Sakın uyuma ve hep tetikte ol, Sakın uyuma ve hep tetikte ol, Bilinmez ne gösterecektir felek.. Bilinmez ne gösterecektir felek..

375 TEDBİRLİ-İHTİYATLI OLMA TEDBİRLİ-İHTİYATLI OLMA TARİH, İHTİYATSIZLAR İÇİN, TARİH, İHTİYATSIZLAR İÇİN, ÇOK MERHAMETSİZDİR. ÇOK MERHAMETSİZDİR. K. ATATÜRK K. ATATÜRK

376

377 6. Liderlik

378 7. Değişim yönetimi

379 8. Gruplar

380 9. Çatışma Yönetimi

381 10. Stres Yönetimi

382 11. Kriz Yönetimi

383 12. TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ İnsanları yönetme tarzı ile ilgilidir. İnsanları yönetme tarzı ile ilgilidir. Yöneten-Yönetilen Yöneten-Yönetilen Çok farklı olmamalıdır. Çok farklı olmamalıdır. Sen ağa, ben ağa,.... Sen ağa, ben ağa,....

384 Müşteri odaklılık (iç ve dış) Müşteri odaklılık (iç ve dış) Çalışanların eğitimi Çalışanların eğitimi Kıyaslama Yapma Kıyaslama Yapma Tedarikçilerle işbirliği ve onların denetimi Tedarikçilerle işbirliği ve onların denetimi

385 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİNİN İLKELERİ Üst yönetimin desteği Üst yönetimin desteği - Öneri sistemi – YBS - Öneri sistemi – YBS - Empati yapmak - Empati yapmak - Yalın Örgüt kültür - Yalın Örgüt kültür oluşturmak oluşturmak - Misyon ve vizyon - Misyon ve vizyon belirlemek belirlemek

386 Sıfır hata hedeflenmeli Sıfır hata hedeflenmeli Zorbalık ile yönetilen insanların ürettiği mal ve hizmetlerin kalitesi düşüktür. Zorbalık ile yönetilen insanların ürettiği mal ve hizmetlerin kalitesi düşüktür. Verimlilik yüksek olsa bile Verimlilik yüksek olsa bile Grup çalışmasına önem vermek Grup çalışmasına önem vermek İstatistiksel değerleme ve buna dayalı objektif başarı kriterleri (İstatistik her zaman doğru sonuç vermeyebilir.) İstatistiksel değerleme ve buna dayalı objektif başarı kriterleri (İstatistik her zaman doğru sonuç vermeyebilir.) Sürekli gelişme (kaizen) Sürekli gelişme (kaizen)

387 5.3.

388

389 5.4. ÇATIŞMA YÖNETİMİ

390 5.5. KRİZ YÖNETİMİ

391 5.6. AMAÇLARA GÖRE YÖNETİM

392 5.7. İSTİSNALARLA YÖNETİM

393 TEŞEKKÜRLER…


"1 STK 202 İŞLETME YÖNETİMİ Öğr.Gör.Rukiye KILIÇ Süleyman Demirel Üniversitesi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları