Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TAHRİBATSIZ MUAYENE YÖNTEMLERİ Doç.Dr.Faruk Demir.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TAHRİBATSIZ MUAYENE YÖNTEMLERİ Doç.Dr.Faruk Demir."— Sunum transkripti:

1 TAHRİBATSIZ MUAYENE YÖNTEMLERİ Doç.Dr.Faruk Demir

2  Tahribatsız muayene; malzemelerin fiziki yapısını ve kullanılabilirliğini bozmadan içyapısında ve yüzeyinde bulunan süreksizliklerin tespit edilmesidir.  Bu işlemlerde, malzemelerden herhangi bir numune alma ihtiyacı yoktur.  Testler doğrudan iş parçası üzerinde yapılabilir.  Uygulanacak yöntem, incelenen malzemenin cinsine ve aranan hata türüne göre belirlenir. Tahribatsız muayene yöntemi nedir?

3  Tahribatsız muayene yöntemleri ile malzemelerde imalat esnasında veya belli bir süre kullandıktan sonra oluşabilecek çatlaklar, döküm ve kaynak işlemleri sonucu içyapıda veya yüzeyde oluşan gözenekler, korozyon nedenli kesit azalması vb. hataların tespiti gerçekleştirilebilir.

4  Tahribatsız muayene yöntemlerinin aksine, muayene uygulanan malzeme veya ürünlerin tekrar kullanılması olanaklarını ortadan kaldıran veya kısmen yok eden tekniklere tahribatlı muayene teknikleri adı verilir.  Bu teknikler; çekme, basma, burulma, eğme, yorulma, sürünme ve korozyon gibi parçayı tahrip ettikten sonra sonuç veren tekniklerdir. Yani bu teknikler malzemelere hasar verilerek yapılır.

5  Kullanılacak bütün malzeme ve parçaların tahribatlı olarak denenmesi düşünülemeyeceğine göre bunların bütününü temsil eden yalnız bir veya birkaç tanesi üzerinde yapılan muayenelerden elde edilen sonuçların, bütün geri kalanlar için de aynı olduğunu kabul etmek her zaman mümkün olmaz. Tahribatlı tekniklere dayandırılmış birçok muayene programında sonuçlarda önemli ölçülerde belirsizlik gözlenmiştir.

6 TAHRİBATSIZ MUAYENENİN GELİŞİMİNİ SAĞLAYAN NEDENLER  Parça ve konstrüksiyonların hafifletilmesi nedeniyle, limit dizaynlara gidilmesi ve bu limit dizaynlarda kusursuzluk olayının ön plana çıkması,  İmalatın belirli bir kademesinde hatayı önceden tespit ederek müteakip işçilik masraflarının minimuma indirilmesi,  Kazaları önlemek ya da sistemin durmasını önlemek için kusurlu parçanın önceden teşhis edilebilmesi gerekliliğidir.

7 T AHRIBATSıZ M UAYENE N EDEN Ö NEMLIDIR ?  Tahribatsız oluşu ve tahribatlı yöntemlere göre daha hızlı olması hemen hemen her alanda yaygın olarak kullanımlarını sağlamıştır.  Tahribatsız muayene uygulamaları üretim anında sistemler durdurulmadan da yapılabilir ve çoğu uygulamada sonuçlar test esnasında alınmasından dolayı tercih nedeni olmuştur.

8  Parçalar tahrip edilmediği için hurdaya ayrılma durumu yoktur.  Aynı parçaya farklı testler uygulanabilir.  Parça dağıtılmadan kontrol edilebilir.  Test cihazları taşınabilir olup taşınamayan parçaların kontrolü yapılabilir.

9 Günümüz teknolojisinde tahribatsız muayene amaçlar aynı olsa da NDT (Non-Destructive Testing), NDE (Non-Destructive Evaluation) ve NDI (Non-Destructive Inspection) gibi isimler almaktadır. Tahribatsız muayene özellikle uçak bakım alanında hem sivil hem de askeri hava taşıtlarının bakım ve servis sürelerinin azalması açısından oldukça önemlidir.

10 M ALZEME K USURLARı Malzemeler üretimleri esnasında çeşitli problemler nedeni ile istenmeyen kusurlara sahip olabilir. Bunlar malzemenin görevini yaparken problemlere neden olur. İki çeşit kusur vardır. Bunlar: Hatalar: Bir süreksizlik belirtisi tolerans ve malzeme şartnamelerine göre "Kabul edilemez" olarak adlandırılıyorsa buna hata denir. Süreksizlik: Çalışma şartlarında parçanın performansını etkilemiyorsa "Kabul edilebilir." olarak değerlendiriliyorsa buna süreksizlik denir.

11 TAHRİBATSIZ MUAYENE YÖNTEMLERİ Uygulanacak yöntem, incelenen malzemenin cinsine ve aranan hata türüne göre belirlenir. Tahribatsız muayene yöntemleri su sekilde sıralanabilir: Göz ile Muayene Yöntemi Sıvı Penetrant Yöntemi Manyetik Partikül Yöntemi Ultrasonik Muayene Yöntemi Girdap Akımları (Eddy Current) Yöntemi Radyografi Yöntemi

12 T AHRIBATSıZ M UAYENEDE K ULLANıLAN Y ÖNTEMLER VE U YGULAMA A LANLARı Bütün tahribatsız test yöntemleri iki esas fonksiyonla tanımlanır. Bunlardan biri nüfuziyet, diğeri de algılama fonksiyonudur. Nüfuziyet fonksiyonu, nüfuz edici elemanın test malzemesi içerisine girici ve fiziksel süreksizlikleri algılama elemanına aktarılmasıdır. Algılama elemanı ise nüfuz edici elemanından aldığı bilgileri test operatörünün algılayacağı bilgiler hâline getirir.

13 Örneğin; radyografide malzemeye nüfuz edici eleman radyasyon, algılayıcı elemanda radyografik filmdir. Film üzerindeki bilgiler kimyasal işlemlerden sonra gözle algılanır belirtiler hâline gelir.

14 M ALZEMEDEKI SÜREKSIZLIKLER 3 ŞEKILDE OLABILIR. B UNLAR : Yüzeydeki süreksizlikler: Yüzeyle bağlantısı olan veya yüzeye açık olan süreksizliklerdir. Şekil 1.1: Yüzeye açık süreksizlik

15 Yüzey altında veya yüzeye yakın: Yüzeye yakın süreksizlikleri kapsar. Şekil 1.2: Yüzeye yakin süreksizlik

16 Malzeme içindeki: Her iki yüzeyden uzak olan süreksizlikler. Şekil 1.3: Malzeme içindeki süreksizlik

17 Malzemedeki süreksizliklerin konumu 3 şekilde ele aldığımıza göre bunların nasıl kontrol edileceğini de tahribatsız muayene yöntemlerini genel olarak iki ana bölüme ayırarak mümkündür. Yüzey yöntemleri; malzemelerin yüzeyinde ve yüzey altında, yüzeye yakın bulunan süreksizlik/ hatalarin tespitinde uygulanır ve aşağıdaki yöntemleri kapsar

18 B A. Sıvı Penetrant Yöntemi C.Manyetik Parçacık Yöntemi B. Girdap akımı Yöntemi

19 Hacimsel yöntemler; malzemede test bölgesinin tamamına nüfuz etmek suretiyle hataların algılanmasını sağlar ve aşağıdaki yöntemleri kapsar.

20 R ADYOGRAFI VE ULTRASONIK MUAYENE YÖNTEMLERI

21 Süreksizliklerin tiplerini, boyutlarını ve konumlarını belirlemek için her yöntem farklı tekniklerle uygulanabilir. Ayrıca birleşik yöntem adı verilen akustik (ses dalgalarıyla) ve termografik (sıcaklıkla) yöntemlerle de tahribatsız muayeneler yapılmaktadır

22 M ALZEME YÜZEYINDEKI SÜREKSIZLIKLERIN KONTROLÜNDE IZLENECEK ADIMLAR

23 1. GÖZ İLE MUAYENE Bir ürünün yüzeyindeki süreksizlikler, yapısal bozukluklar, yüzey durumu gibi kaliteyi etkileyen parametrelerin optik bir yardımcı (büyüteç gibi) kullanarak veya kullanmaksızın muayene edilmesidir. Kaynaklı imalat başta olmak üzere imalat aşamasında veya ürünlerin servis sırasındaki güvenilirliğinin belirlenmesinde görsel muayene tekniği oldukça önemli bir yere sahiptir.

24 Parça yüzeyinin aydınlatılarak gözle veya büyüteç yardımı ile kontrol edilmesi şeklinde uygulanabilen görsel muayene tekniğinde gözle direk olarak ulaşılamayan bölgelerde endoskop, baroskop, büyüteç, mikroskop, flexible ayna, magneto-optik görüntüleyiciler ve enfraruj kameralar gibi çeşitli görsel ekipmanlar kullanılarak yüzey taraması yapılabilir.

25 Diğer tüm tahribatsız muayene yöntemlerinin uygulanması öncesinde parça yüzeyinde görsel muayene uygulamasının gerçekleştirilmesi muayene güvenilirliğinin arttırılmasında oldukça önemlidir.

26 Gözle muayene çok basit bir metot olarak görünse de en önemli muayene yöntemidir. Genellikle bir başka tahribatsız muayene metodunun uygulanmasından önce yapılması gereken bir çalışmadır. Zaten diğer tahribatsız muayene yöntemleri için hazırlanmış uygulama standartlarının çoğunda da öncelikle gözle muayene yapılması ve bulguların kaydedilmesi istenir.

27 A VANTAJLARI Hızlı ve güvenilirdir. Diğer tahribatsız muayene yöntemlerine uygulama öncesi destek sağlar. Erişimi olmayan yerlerin kontrolüne olanak sağlar. Ekonomik bir kontrol yöntemidir.

28

29 Birçok insan görsel kontrolün üretim tamamlandıktan sonra gerçekleşeceğini düşünür. Fakat kaynak öncesi ve kaynak sırasında yapılan kontroller, kaynak bittikten sonra oluşacak hataları ortadan kaldıracak ve üretim sonu kontrol işlemini kolaylaştıracaktır.

30 Kaynak sonrası yapılacak kontroller temelde şunlardır Kaynak görüntüsü Bitmiş kaynak ölçüleri Kaynak Hataları Bitmiş kaynakta yapılan kontrollerin temel amacı kaliteden emin olmaktır. Bu sebeple bu aşamada görsel muayene gereklidir.

31 DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜRLER..


"TAHRİBATSIZ MUAYENE YÖNTEMLERİ Doç.Dr.Faruk Demir." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları